WDR Nedir? Ters Işık Sorunu, dB Değeri, BLC, HLC ve Giriş Kapısında Yüz Görünürlüğü

Ters ışık sorunu nedir ve görüntüde nasıl görünür?

Ters ışık, kameranın baktığı yönde çok parlak bir alanın (açık kapı, cam, gün ışığı, sokak) bulunması ve asıl izlenmek istenen kişinin ya da nesnenin gölgede kalmasıdır. Kamera tek bir pozlama ile çalıştığı için ya parlak bölgeyi doğru gösterip kişiyi karartır ya da kişiyi aydınlatıp dışarıyı bembeyaz yakar.

Bu durum en sık giriş kapılarında, camlı vitrinli dükkânlarda, garaj çıkışlarında ve gün ışığı alan koridorlarda görülür. Görüntüde tipik belirtiler vardır.

Sorun sabah ve akşam saatlerinde güneş alçakken, bulutlu havada ise çok daha az görülür; bu yüzden aynı kamera gün içinde farklı davranabilir.

• Siluet etkisi: Kapıdan giren kişi koyu bir gölge gibi görünür, yüz ayrıntısı yoktur.
• Yanık bölge: Kapı ya da pencerenin dışı tamamen beyaz kalır, dışarıdaki araç ve kişiler okunmaz.
• Geçişte parlama: Kamera kişi girince pozlamasını değiştirir, görüntü bir an için titrer ya da parlaklık dalgalanır.
• Gece headlight etkisi: Araç farları ya da spot ışıklar tüm kareyi ışıkla doldurur, plaka ve yüz okunmaz.

WDR (geniş dinamik aralık) nedir ve nasıl çalışır?

WDR, kameranın aynı karede hem çok parlak hem çok karanlık alanları ayrıntılı gösterebilme yeteneğidir. İngilizce karşılığı Wide Dynamic Range'dir; bazı üreticiler HDR ya da True WDR adını kullanır, ancak amaç aynıdır.

Yaygın yöntem çoklu pozlamadır: sensör aynı sahneyi farklı enstantane sürelerinde art arda yakalar, kısa pozlama parlak bölgeyi, uzun pozlama karanlık bölgeyi iyi kaydeder ve işlemci bu kareleri tek görüntüde birleştirir. Bazı güvenlik kameralarında sensör kısa ve uzun pozlamalı kareleri dönüşümlü üretir ve birleştirir; bu yaklaşım yüksek dinamik aralıklı görüntü teknikleri içinde tanımlanır.

İki sınıf ayrımı bilinmelidir. Gerçek (donanım) WDR sensörün ve görüntü işlemcisinin çoklu pozlama desteğine dayanır ve yüksek kontrastlı sahnelerde genellikle daha iyi sonuç verir. Dijital WDR ise yazılımla karanlık bölgeyi açıp parlak bölgeyi kısmaya çalışır; ek pozlama bilgisi olmadığı için sınırlıdır ve gürültüyü artırabilir.

WDR'ın bir dezavantajı vardır: birden çok kare birleştirildiği için hızlı hareket eden nesnelerde kenarlarda iz, bulanıklık ya da titreşim görülebilir. Bu yüzden WDR'ı her sahnede açık tutmak yerine, ters ışık varsa açmak ve hareketli sahnede test etmek yerindedir.

WDR dB değeri ne anlama gelir? Hesaplama yöntemi

Kameranın WDR kapasitesi desibel (dB) cinsinden verilir ve bu değer, kameranın aynı karede ayırt edebildiği en parlak ve en karanlık ışık düzeyi arasındaki orandır. Dinamik aralık genelde genlik oranı için 20 × log10(oran) formülüyle desibele çevrilir.

Formül şu biçimdedir: dB = 20 × log10(en parlak düzey / en karanlık düzey). Tersine çevirince oran bulunur: oran = 10 üzeri (dB / 20).

Üretici belgelerinde 120 dB gibi değerler sık görülür; bu, yaklaşık 1.000.000 kat oran demektir. Yüksek dB, daha geniş bir ışık düzeyi aralığını aynı karede dengeleyebilmek anlamına gelir. Ancak dB değeri kamerayı tek başına seçmek için yeterli değildir; ölçüm koşulları üreticiden üreticiye değişebilir.

Sahada önemli olan, rakamdan çok sonucun gerçek sahnede denenmesidir. Aşağıdaki örnekler dB ile oran arasındaki ilişkiyi gösterir.

• 60 dB: oran 10 üzeri 3, yani yaklaşık 1.000 kat.
• 80 dB: oran 10 üzeri 4, yani yaklaşık 10.000 kat.
• 100 dB: oran 10 üzeri 5, yani yaklaşık 100.000 kat.
• 120 dB: oran 10 üzeri 6, yani yaklaşık 1.000.000 kat.
• Dikkat: 20 dB'lik her artış oranı 10 kat büyütür; 120 dB, 100 dB'nin 10 katı kadar geniş bir aralıktır.

BLC ve HLC nedir? WDR'dan farkı

BLC (arka ışık telafisi), görüntünün büyük kısmındaki pozlamayı artırarak koyu kalan ana konuyu aydınlatır; HLC (yüksek ışık telafisi) ise çok parlak noktalardaki pozlamayı düşürerek ışık kaynaklarının yarattığı yanmayı azaltır. WDR bu ikisinden farklı olarak parlak ve karanlık bölgeleri ayrı ayrı dengeler.

BLC, kareyi bölgelere ayırıp ana bölgeye göre pozlamayı yükseltir. Bunun bedeli, zaten parlak olan bölgelerin daha da yanmasıdır. Dolayısıyla BLC, orta düzey ters ışıkta ve WDR özelliği olmayan kameralarda bir ara çözümdür.

HLC, farların, spot ışıkların ya da tabela aydınlatmalarının oluşturduğu aşırı parlak bölgeleri tespit edip kısar. Otopark girişi, bariyer ve yol kenarı gibi gece farlı araç geçen yerlerde tercih edilir. Bazı kamera modellerinde HLC açıkken WDR ya da BLC modu seçilemeyebilir; ayar ekranında bu modlar birbirini devre dışı bırakabileceği için model kılavuzuna bakmak gerekir.

Pratik sıralama şudur: ters ışık sürekli ve şiddetliyse WDR; yalnızca gece güçlü bir ışık kaynağı sorunluysa HLC; WDR yoksa ve ters ışık hafifse BLC denenir.

• WDR: parlak ve karanlık bölgeleri birlikte dengeler; gün boyu değişen ters ışık için uygundur.
• BLC: ana konuyu aydınlatır, arka plan yanabilir; WDR'ın yoksa ara çözümdür.
• HLC: gece far ve spot gibi nokta ışıkları bastırır; plaka ve yüz okumada yardımcı olur.
• Üçü birlikte: modellere göre karşılıklı olarak seçilemeyebilir; denemeyi gerçek sahnede yapın.

Kamera konumu ve açısı: asıl çözüm çoğu zaman ayarda değil yerleşimde

Ters ışığı çözmenin en kalıcı yolu, kamerayı ışığa karşı değil ışığı arkasına ya da yanına alacak şekilde konumlandırmaktır. Hiçbir WDR ayarı, yanlış yönde duran bir kameranın kusurunu tamamen gideremez.

Giriş kapısı örneğinde kameranın bakış yönü sonucu belirler. Kamera kişiye dönük ve kişinin arkasında parlak bir kapı ya da cam varsa yüz gölgede kalır; kamera, yüzün ışık gören tarafında ve ışık kaynağı kamerayı değil kişiyi aydınlatacak biçimde konumlandırılırsa yüz ayrıntısı korunur. Hedef, ana konunun arkasında parlak bir alan bırakmamaktır.

Kamera, doğrudan güneşe ya da güçlü bir ışık kaynağına uzun süre çevrilmemelidir; sensör zarar görebilir ve görüntü bozulur. Bakış açısını camlara ve parlak yüzeylere doğrudan yöneltmemek de gerekir.

Montaj yüksekliği ve eğim de yüz görünürlüğünü etkiler. Kamera çok yükseğe ve çok dik açıyla takılırsa kişinin yalnız tepesi ve omuzları görülür. Yüz tanımlamak için kamera göz hizasına yakın bir yükseklikte ve kapıya doğru bakan hafif bir açıyla kurulmalıdır.

• Kamerayı ışık kaynağına (kapı camı, pencere, güneş) doğrudan bakmayacak şekilde yönlendirin.
• Kişinin yüzünü ışık alan yönde yakalayın; mümkünse kapıya yaklaşan kişiyi önden görecek bir nokta seçin.
• Kameranın üstüne saçak ya da güneşlik takarak üstten gelen parlamayı azaltın.
• Kapı çevresine yumuşak ve dengeli aydınlatma ekleyin; yüz seviyesinde ışık gelmesi karanlık gölgeyi kırar.
• Gün içinde değişen güneş açısını sabah, öğle ve akşam saatlerinde ayrı ayrı test edin.

Giriş kapılarında yüz görünürlüğü için adım adım ayar

Giriş kapısında yüzün net çıkması için konum, aydınlatma, WDR ve çözünürlük birlikte ele alınmalıdır; tek bir ayar çoğu zaman yeterli olmaz. Aşağıdaki sıra kurulumcuların sahada izlediği mantıklı bir yöntemdir.

Yüz tanımlama için ölçü olarak EN IEC 62676-4 standardındaki DORI sınıfları kullanılır: tanımlama (identify) için hedefte yaklaşık 250 piksel/metre aranır. Yani 250 piksel/metre değeri, kameranın görüntü genişliği ve sahne genişliğine bölünerek kontrol edilir: piksel/metre = yatay çözünürlük / hedefin bulunduğu mesafedeki sahne genişliği (metre). Örneğin 2688 piksel yatay çözünürlükte 8 metrelik bir sahne yaklaşık 336 piksel/metre verir.

Çözünürlük ve dinamik aralık birbirini tamamlar. Yüksek çözünürlüklü ama WDR'ı yetersiz bir kamera kapı girişinde yine siluet verir.

• 1. Sahneyi ölçün: Kapı girişinde yüzün hangi mesafede ve hangi yükseklikte belireceğini belirleyin.
• 2. Konumu düzeltin: Kamerayı ışık kaynağına bakmayacak, yüzü önden görecek biçimde yerleştirin.
• 3. WDR'ı açın: Gerçek sahnede WDR seviyesini kademeli artırın; yüz görünürken dışarı yanmıyorsa durun.
• 4. Pozlama süresini sınırlayın: Çok uzun pozlama hareketli kişide bulanıklık yapar; makul bir üst sınır koyun.
• 5. Gece için ayrı profil deneyin: Gün ve gece ayarları farklıysa her biri için ayrı test yapın; HLC gece farları için ayrı bir seçenek olabilir.
• 6. Kısa kayıt alın: Farklı saatlerde alınan kayıt örneklerinden yüzün tanındığını doğrulayın.

Sahaya göre örnekler: giriş, vitrin, depo ve otopark

Aynı ilke farklı mekânlarda farklı uygulanır; sahanın ışık düzenine göre ayar ve konum seçimi değişir. Mağaza ve işyeri girişleri için ayrıca market ve mağaza güvenliği rehberine bakabilirsiniz.

• Apartman ve site girişi: Cam kapı gün ışığıyla ters ışık yapar; kamera kapı camına dik bakmasın, WDR açık olsun.
• Dükkân ve vitrin: Vitrin cam yansıması ve dışarıdaki parlak cadde kamerayı yanıltır; kamera içeriden hafif açılı konumlanmalıdır.
• Depo ve rampa kapısı: Kapı açılınca dış mekân ışığı baskın olur; WDR ile birlikte kapı üstünde dengeleyici aydınlatma düşünülmelidir.
• Otopark ve bariyer: Gece farlar için HLC, gündüz için WDR; plaka okuma kameraları genellikle ayrı ve dar açılı kurulur.
• Koridor ve merdiven başı: Ucundaki pencere ters ışık verir; kamera pencereye değil koridorun karşı yönüne bakmalıdır.

Kayıt cihazı, ONVIF ve yapay zekâ özellikleriyle ilişkisi

WDR kameranın kendi içinde çalışan bir özelliktir; kayıt cihazına ya da yazılıma bağlı değildir, ancak ayarın uzaktan yapılabilmesi için kamera arayüzü gerekir. ONVIF standardının görüntüleme servisi, geniş dinamik aralık ve arka ışık telafisi gibi görüntü ayarlarını tanımlar; ancak her model her ayarı sunmayabilir. ONVIF'in ne olduğunu ONVIF rehberimizde bulabilirsiniz.

Yapay zekâ ile insan algılama ve yüz yakalama gibi özellikler de görüntü kalitesine bağlıdır; siluet halindeki bir yüz analiz yazılımının işini zorlaştırır. Bu konuya yapay zekâlı kamera rehberinden devam edebilirsiniz.

Terimlerin kısa karşılıkları için kamera teknik terimler sözlüğüne bakabilirsiniz.

Kurulumcu bulmak ve ürün temin etmek: Bayifi'de ne var?

Ters ışık sorunu çoğunlukla sahada keşif ve deneme ile çözüldüğü için, binayı gören bir kurulumcuyla çalışmak önemlidir. Bayifi'de il il firma dizininden kurulumcuların profil, hizmet ve marka bilgilerine bayi listesi üzerinden bakabilirsiniz.

Toptancıların anlık stoklu ürünleri pazar bölümünde listelenir; kurulumcular ve toptancılar firmalarını kaydol sayfasından ekleyebilir.