Güvenlik Kamerası Teknik Terimler Sözlüğü: WDR, BLC, DORI, Bit Hızı, FPS ve 60 Terim

Kamera teknik terimleri nasıl okunmalı?

Kamera katalogundaki bir terim, ancak hangi sorunu çözdüğü bilindiğinde işe yarar. Terimler dört soruya bağlanır: görüntü yeterli ışıkta net mi, hedef yeterli piksel ile görünüyor mu, akış ağa ve diske sığıyor mu, cihazlar birbiriyle konuşuyor mu. Aşağıdaki bölümler bu dört soruya göre gruplanmıştır; her maddede tanım ve kurulumdaki önemi birlikte verilir.

Işık ve görüntü kalitesi terimleri

Görüntü kalitesi megapikselden önce ışığı toplama ve zor sahneyi dengeleme becerisine bağlıdır. Bu gruptaki terimler kapı ağzı, vitrin ya da otopark girişi gibi karşı ışık ve düşük ışık sahnelerinde belirleyicidir.

• Lux: aydınlatma birimidir (lümen/m²); kameranın görüntü verebildiği en düşük ışık değeri katalogda lux olarak yazılır, küçük değer daha duyarlı demektir.
• F sayısı (diyafram): lensin ışık geçirme açıklığıdır; sayı küçüldükçe lens daha çok ışık alır, gece görüntüsü iyileşir.
• Sensör boyutu: görüntü sensörünün fiziksel ölçüsüdür; aynı çözünürlükte büyük sensör genellikle piksel başına daha çok ışık yakalar.
• Enstantane (shutter): pozlama süresidir; uzun süre gece görüntüyü aydınlatır ama hareketli nesneleri (araç, koşan kişi) bulanıklaştırır.
• AGC (otomatik kazanç): düşük ışıkta sinyali yükseltir; yüksek kazanç görüntüyü parlatır ama gürültü (karlanma) ekler.
• WDR (Wide Dynamic Range): aynı karedeki çok parlak ve çok karanlık bölgeleri dengeler, dB ile ifade edilir; cam kapı ve karşı ışıkta yüz detayını korur.
• HDR: WDR ile benzer amaçlı yüksek dinamik aralık tekniğidir; üreticiler iki adı bazen birbirinin yerine kullanır, gerçek farkı katalogdaki pozlama yöntemi (çoklu pozlama) belirler.
• BLC (Backlight Compensation): karşı ışıkta seçilen merkez alanı aydınlatır; arka plan patlar ama kişinin yüzü görünür hâle gelir.
• HLC (Highlight Compensation): farın ya da lambanın aşırı parlak bölgesini bastırır; plaka okuma ve gece araç girişlerinde önemlidir.
• DNR / 3D DNR: dijital gürültü azaltmadır; 3D DNR kareler arasında karşılaştırma yapar, bit hızını da düşürür ama aşırı değerde hayalet izi bırakabilir.

Gece görüş terimleri

Gece görüntüsünün kalitesi kızılötesi aydınlatmaya, lens-sensör düzenine ve filtre geçişine birlikte bağlıdır. Bu terimler, aynı çözünürlükteki iki kameranın geceleri neden çok farklı görüntü verdiğini açıklar; ayrıntılar için gece görüş ve renkli gece kamerası rehberine bakabilirsiniz.

• IR-cut filtresi: gündüz kızılötesi ışığı keser, gece geri çekilerek sensöre kızılötesi ışık girmesini sağlar; filtre takılmazsa gündüz renkler bozulur.
• Gün/gece (ICR) geçişi: IR-cut filtresinin ışığa göre otomatik devreye girip çıkmasıdır; geçişte takılan kamera sabah-akşam bulanık görüntü verebilir.
• IR LED ve IR menzili: kameranın kızılötesi aydınlatma gücüdür; katalog menzili açık alan içindir, duvar ve yakın cisimler gerçek mesafeyi kısaltır.
• Smart IR: yakındaki cisim parlayınca IR gücünü otomatik düşürür; yüzün ve plakanın beyaza patlamasını önler.
• Düşük ışık (starlight) sensörü: renkli görüntüyü çok az ışıkta bile sürdürmek için geliştirilmiş geniş diyaframlı lens ve duyarlı sensör düzenidir.
• Tam renkli gece / beyaz ışık: geceleri ek görünür ışık ya da duyarlı sensörle renk korunur; renk bilgisi giysi ve araç tarifinde yardımcı olur.

Çözünürlük, lens ve DORI

DORI, hedefin kamerada ne kadar piksel ile görüneceğine göre dört işlevi tanımlar: Detection (fark etme), Observation (gözleme), Recognition (tanıma) ve Identification (kimliklendirme). IEC 62676-4:2014 standardındaki yaklaşıma göre eşikler 25, 63, 125 ve 250 piksel/metredir (px/m); bu değerler yüz genişliğinin yaklaşık 16 cm kabul edilmesinden türetilir.

Hesap şöyle yapılır: piksel yoğunluğu (PPM) = yatay çözünürlük ÷ sahne genişliği (m). Sahne genişliği ise 2 × mesafe × tan(yatay görüş açısı ÷ 2) formülüyle bulunur. Örneğin 2560 piksel yatay çözünürlükte 10 metre genişliğindeki sahne 256 px/m verir; bu, kimliklendirme eşiğinin üstündedir. Gerçek sahnede ışık ve açı kötüyse eşiğe güvenlik payı eklemek gerekir. Çözünürlük sınıfları için 2MP, 4MP, 8MP farkı rehberi yardımcı olur.

• Megapiksel (MP): toplam piksel sayısıdır; çözünürlük arttıkça aynı sahnede PPM yükselir, ama bit hızı ve disk ihtiyacı da artar.
• PPM / px/m: hedef üzerindeki piksel yoğunluğudur; kamera yerleşiminin doğru ölçütü megapiksel değil bu değerdir.
• Görüş açısı (FOV): kameranın gördüğü yatay-dikey açıdır; açı genişledikçe kapsama artar, PPM düşer.
• Odak uzaklığı: lensin mm cinsinden değeridir; küçük mm geniş açı, büyük mm dar açı ve uzak hedef demektir.
• Varifocal / motorize lens: görüş açısı ayarlanabilen lenstir; montajdan sonra kadrajı değiştirmek gerektiğinde işe yarar.
• Optik zoom ve dijital zoom: optik zoom lensle gerçekten yaklaştırır; dijital zoom yalnız pikselleri büyütür, ayrıntı eklemez.
• PTZ: yatay (pan), dikey (tilt) ve yakınlaştırma (zoom) hareketidir; geniş alanlarda tek kamerayla tarama sağlar, aynı anda tek yere bakar.
• Balıkgözü ve dewarping: 180-360 derece görüntüyü düzeltmeden önce çarpık gösterir; düzeltme kamerada ya da yazılımda yapılır.

Sıkıştırma, FPS ve bit hızı terimleri

Bit hızı, bir saniyedeki video verisi miktarıdır (Mbps ya da kbps) ve ağ trafiği ile disk ihtiyacını doğrudan belirler. FPS (kare/saniye) ise akıcılığı belirler; çoğu genel izleme senaryosunda 15-25 FPS kullanılır, hızlı hareket gerektiren girişlerde daha yüksek değer tercih edilir. Kodek ayrıntıları için H.265 rehberini okuyabilirsiniz.

• FPS: saniyedeki kare sayısıdır; düşürmek diski ve bit hızını azaltır ama hızlı hareketi kareler arasında kaçırabilir.
• Bit hızı (bitrate): akış başına Mbps değeridir; çok düşük olursa hareketli sahnede blok ve bulanıklık görülür.
• CBR (sabit bit hızı): bit hızını sabit tutar; ağ bant genişliği öngörülebilir olur ama sakin sahnede boşa kullanım, hareketli sahnede kalite kaybı olur.
• VBR (değişken bit hızı): sahne hareketine göre bit hızını değiştirir; disk tasarrufu sağlar, ama kayıt hesabında tepe değer göz önünde tutulmalıdır.
• H.264 (AVC): yaygın video sıkıştırma standardıdır; neredeyse tüm kayıt cihazları ve oynatıcılar ile uyumludur.
• H.265 (HEVC): aynı kalitede H.264'e göre genellikle belirgin ölçüde düşük bit hızı hedefleyen standarttır; cihazların hepsinin desteklemesi gerekir.
• Akıllı kodek (H.265+, Smart codec): üreticilere göre değişen adlarla durağan arka planı daha az, hareketi daha çok bitle kodlayan optimizasyondur.
• I-frame (anahtar kare): tek başına çözülebilen tam karedir; sık I-frame geri sarma isabetini artırır, bit hızını yükseltir.
• P-frame ve B-frame: önceki (P) ya da önceki-sonraki (B) karelerle farkı taşır; küçüktür, tek başına oynatılamaz.
• GOP (Group of Pictures): iki I-frame arasındaki kare grubudur; GOP uzadıkça sıkıştırma verimi artar, kayıp karede bozulma süresi uzar.
• Ana akış ve alt akış: ana akış kayıt için yüksek çözünürlükte, alt akış canlı izleme ve telefon için düşük çözünürlükte yayınlanır.
• ROI (Region of Interest): seçilen bölgeye (kapı, kasa) daha çok bit ayırır; kalan alan daha çok sıkıştırılır.
• MJPEG: her kareyi ayrı JPEG olarak gönderen yöntemdir; sıkıştırma verimi düşüktür, çoğu kayıtta artık tercih edilmez.
• Gecikme (latency): olay ile ekran arasındaki süredir; PTZ kontrolünde ve canlı izlemede önemlidir, uzun GOP ve ağ yükü artırır.

Ağ, PoE ve protokol terimleri

Kameranın ağ terimleri, farklı üreticilerin cihazlarının bir arada çalışıp çalışmayacağını ve kablo çekiminde sınırı belirler. Bu nedenle ONVIF rehberi ve PoE kurulum rehberi projeye başlamadan okunmalıdır.

• ONVIF: farklı marka kamera, kayıt cihazı ve yazılımın ortak dille haberleşmesini sağlayan açık endüstri standardıdır.
• ONVIF Profile S ve T: Profile S temel video akışı, PTZ ve ses girişini kapsar; yeni cihazlarda H.264/H.265, görüntü ayarları ve metadata destekleyen Profile T öne çıkar. Profile S, ONVIF sayfasına göre kullanımdan kaldırılma sürecindedir.
• ONVIF Profile G ve M: Profile G kayıt ve cihaz içi depolamaya, Profile M analitik metadata ve olaylara (plaka, yüz, nesne sayımı) ilişkindir.
• RTSP: video akışını başlatıp durduran protokoldür; kamerayı kayıt yazılımına ya da üçüncü taraf oynatıcıya bağlamak için akış adresi olarak kullanılır.
• PoE (IEEE 802.3af/at/bt): veri kablosundan güç taşır; af 15,4 W, at 30 W, bt 60 W ve 90 W'a kadar çıkış verir.
• PoE bütçesi: anahtarın tüm portlara verebildiği toplam güçtür; kameraların toplam çekişi bütçenin altında kalmalıdır.
• Cat5e/Cat6 ve 100 m sınırı: bakır ağ kablosunda segment en fazla 100 metredir; daha uzak noktalarda fiber ya da ara anahtar gerekir.
• VLAN: kamera trafiğini ofis ağından ayıran mantıksal ağdır; güvenlik ve bant genişliği için önerilir.
• Multicast: tek akışı birden çok izleyiciye bir kez göndererek bant genişliğini korur; ağ cihazlarında desteklenmelidir.
• P2P ve DDNS: P2P port açmadan bulut aracılığıyla uzaktan erişim; DDNS değişen IP'ye sabit alan adı verir, port yönlendirme gerektirir.
• NTP: saat senkronizasyonudur; kayıt zaman damgalarının doğru olması olay incelemesi için şarttır.

Kayıt ve depolama terimleri

Depolama terimleri, kaydın ne kadar süre saklanacağını ve cihazın yük altında çalışıp çalışmayacağını belirler. Günlük disk ihtiyacı kabaca şöyle hesaplanır: GB/gün = bit hızı (Mbps) × 86.400 ÷ 8 ÷ 1000. Örneğin 4 Mbps bir akış günde yaklaşık 43,2 GB yazar; sürekli kayıtta kamera sayısı ve saklama günüyle çarpılır.

Aşağıdaki kayıt cihazı ve disk terimleri, saklama süresi planlarken sık karşılaşılan başlıklardır.

• NVR: IP kameraların akışını ağdan alıp kaydeden cihazdır.
• DVR: analog ve HD-analog kameraların kablosunu doğrudan alıp kaydeden cihazdır.
• Saklama süresi: kaydın silinmeden önce kaç gün tutulacağıdır; bit hızı ve kamera sayısı ile birlikte disk kapasitesini belirler.
• S.M.A.R.T.: sabit diskin sağlık verisidir; kayıt cihazında arıza öncesi uyarı almak için izlenir.
• RAID: birden çok diski arıza payı için birleştirme yöntemidir; büyük sistemlerde kayıp riskini düşürür.
• Edge storage (SD kart): kameranın kendi kartına kayıt yapmasıdır; ağ kesilince yedek kayıt sağlar.
• Hareketle kayıt ve ön kayıt (pre-record): yalnız olay sırasında kayıt yapar; ön kayıt olayın birkaç saniye öncesini de saklar.

Dayanıklılık ve akıllı analiz terimleri

Dış mekân kameralarında koruma ve darbe sınıfı, akıllı analizde ise olay tanımı kurulum kalitesini belirler. IP kodu IEC 60529 standardına dayanır: ilk rakam katı cisim, ikincisi su korumasıdır; IP67 gibi bir değer toz geçirmezlik ve geçici daldırma dayanımı anlamına gelir.

• IP koruma sınıfı: toz ve suya dayanım kodudur (örneğin IP66, IP67); dış mekân kameralarında IP66 ve üzeri değerler yaygındır.
• IK sınıfı: darbe dayanımıdır (IK08, IK10 gibi); vandal riski olan yerlerde bakılır.
• Sabotaj (tamper) algılama: lensin kapatılması, yön değişimi ya da bulanıklaştırma durumunda alarm üretir.
• VCA / video analitiği: kamerada çalışan algılama yazılımlarının genel adıdır; hareket, insan ve araç ayrımı yapar.
• Çizgi ihlali ve alan ihlali: sanal çizgiyi geçen ya da bölgeye giren nesne için alarm üretir; yanlış alarm sayısını gölge ve ağaç hareketine göre ayarlamak gerekir.
• Yüz tanıma ve plaka tanıma (LPR/ANPR): yüz ya da plaka okuyan analizdir; kişisel veri işleyeceğinden KVKK kapsamında ayrıca değerlendirilmelidir.

Bayifi'de kurulumcu ve ürün bulmak

Terimleri bilmek, keşifte doğru soruyu sormanızı sağlar: hedef PPM kaç, bit hızı ve saklama süresi ne, hangi ONVIF profili destekleniyor. Bayifi'de il il firma dizinine bayi listesinden ulaşabilir, toptancıların stoklu ürünlerini pazar sayfasında görebilirsiniz. Kamera kurulumu ya da toptan satış yapan firmaysanız kaydol sayfasından firmanızı ekleyebilirsiniz.