Yapay Zekâlı Kamera Nedir? İnsan ve Araç Algılama, Hat Geçme ve Yanlış Alarmı Azaltma

Yapay zekâlı kamera nedir ve klasik hareket algılamadan farkı nedir?

Yapay zekâlı kamera, görüntüyü derin öğrenme (deep learning) ile eğitilmiş bir modelle analiz ederek sahnedeki nesnenin ne olduğunu sınıflandıran güvenlik kamerasıdır. Çoğu üründe bu sınıflandırma temel olarak insan, araç ve diğer başlıkları altında yapılır; yalnızca insan ve araç olaylarında alarm üretilir.

Klasik hareket algılama (motion detection) ise kareler arasındaki piksel değişimine bakar. Bir böceğin lensin önünden geçmesi, ağaç dalının rüzgârda sallanması, yağmur damlaları, gölge ya da farların yansıması bu yöntemde hareket olarak sayılır ve alarm doğurur. Bu tür alarmlara yanlış alarm (false alarm) denir.

Yapay zekâ bu noktada filtre görevi görür. Hareketi önce tespit eder, ardından nesneyi sınıflandırır ve ilgi alanı dışındaki olayları eler. Yani kamera hareketi görmeye devam eder, fakat bildirim ve alarm yalnızca anlamlı hedeflerde çalışır.

İnsan ve araç algılama nasıl çalışır?

İnsan ve araç algılama, kamera içindeki (ya da kayıt cihazındaki) işlemcinin her kareyi ya da kare dizisini bir nesne tanıma modelinden geçirmesiyle çalışır. Model, çok sayıda etiketli görüntüyle eğitilmiştir ve bir hareketli bölgenin insan, araç veya başka bir şey olma olasılığını hesaplar.

Süreç genel olarak şu adımlardan oluşur. Bu adımların ayrıntısı üreticiye göre değişir:

• 1. Hareket tespiti: Görüntüde değişen bölge bulunur.
• 2. Nesne sınıflandırma: Bölge insan, araç veya diğer olarak etiketlenir.
• 3. Takip: Nesne kareler boyunca izlenir; tek karelik anlık parlamalar elenir.
• 4. Kural kontrolü: Nesne tanımlı bir kurala (hat, alan) giriyor mu bakılır.
• 5. Olay ve bildirim: Kural sağlanırsa kayıt, telefon bildirimi, siren, ışık ya da alarm çıkışı tetiklenir.

Hat geçme ve alan ihlali nedir?

Hat geçme (tripwire, line crossing) görüntü üzerine çizilen sanal bir çizgiyi bir hedefin geçmesi durumunda olay üretir. Çizginin yönü de tanımlanabildiği için yalnızca içeri girişi ya da yalnızca dışarı çıkışı alarm sayabilirsiniz.

Alan ihlali (intrusion, area intrusion) ise çizilen bir çokgen bölgeye hedefin girmesi ya da orada belirli süre kalmasıyla tetiklenir. Bahçe duvarı dibi, otopark girişi, depo çevresi ve kapalı mesai saatlerindeki şantiye sahası bu kuralların tipik kullanım alanlarıdır.

Bu kurallar yapay zekâ sınıflandırmasıyla birleştiğinde fark ortaya çıkar. Hedef türü filtrelenmezse sanal çizgiyi geçen kedi ya da yaprak da alarm üretir; yalnız insan ya da yalnız araç seçildiğinde ise kural çok daha az gürültü verir. Dahua'nın çevre koruma (perimeter protection) özelliği tripwire ve area intrusion kurallarına dayanır. Hikvision tarafında çevre koruma kuralları ise modele göre değişir ve ürün veri sayfasından doğrulanmalıdır.

• Hat geçme: çizgi ve yön tanımlanır; hedef türü seçilir.
• Alan ihlali: bölge çizilir; giriş ya da kalma süresi şartı eklenebilir.
• Zaman programı: kurallar yalnızca gece ya da kapalı saatlerde etkin tutulabilir.
• Alarm eylemi: bildirim, kayıt, siren, ışık, ses uyarısı veya alarm paneline röle çıkışı.

Yanlış alarm nasıl azaltılır?

Yanlış alarmı azaltmanın en etkili yolu hareket algılamayı tek başına kullanmak yerine hedef türü filtreli yapay zekâ kurallarını doğru yerleşim ve ayarla birlikte çalıştırmaktır. Cihaz ne kadar gelişmiş olursa olsun hatalı konum ve ayar, yanlış alarmı yeniden ortaya çıkarır.

Üreticiler yanlış alarm azaltma oranını yüzdeyle belirtir; Hikvision AcuSense için kendi sayfasında yanlış alarm olaylarının yüzde 90'a kadar azaltılabildiği, Dahua tarafında ise farklı belgelerde yüzde 1 ya da 2'nin altında yanlış alarm oranı verildiği görülür. Bu rakamlar üreticinin kendi test koşullarına dayanır ve modele göre değişir; bağımsız bir ölçüm değildir. Sahadaki sonuç sahneye, mesafeye ve aydınlatmaya bağlıdır.

• Kuralı insan/araçla sınırlayın: hayvan, yaprak ve böcek olaylarını baştan eleyin.
• Kamerayı doğru konumlandırın: ağaç dalı, sinek ağı olan lamba ve parlak yüzey kadraj dışında kalsın.
• Algılama alanını daraltın: yalnız gerçekten korunması gereken bölgeyi çizin; sokak ve komşu bahçeyi dışarıda bırakın.
• Hedef boyutunu ayarlayın: minimum hedef boyutu, çok küçük nesneleri eler.
• Gece görüşünü planlayın: IR ışığa yaklaşan böcekler görüntüyü bozabilir; lensten uzak aydınlatma ve temiz lens önemlidir.
• Zaman programı kullanın: gündüz kalabalık alanda kuralı kapatıp gece açın.
• Test edin ve ince ayar yapın: kurulumdan sonra birkaç gün alarm kayıtlarını inceleyin.

Hikvision AcuSense ve Dahua WizSense ne yapar?

AcuSense, Hikvision'ın derin öğrenmeye dayalı algılama teknolojisinin adıdır. Üreticinin açıklamasına göre hedefler insan, araç veya diğer olarak sınıflandırılır; alarm yalnız anlamlı hedeflerde çalışır. Teknoloji AcuSense IP kameralarda, AcuSense NVR ve DVR kayıt cihazlarında bulunur. Hızlı hedef arama (Quick Target Search) özelliği de kayıtlarda insan ya da araç içeren anları otomatik bulur. Daha fazla bilgi için Hikvision marka sayfasına bakabilirsiniz.

WizSense, Dahua'nın yapay zekâ ürün ailesine verilen addır ve üreticinin açıklamasına göre bağımsız bir yapay zekâ çipi ile derin öğrenme algoritmalarına dayanır. İnsan ve araç ayrımı, tripwire ve alan ihlaline dayalı çevre koruma ve küçük ya da büyük hayvanları eleyen SMD (Smart Motion Detection) 4.0 gibi işlevleri içerir. Üretici, WizSense'in hem kameralarda hem NVR ve XVR kayıt cihazlarında yer aldığını belirtir. Dahua ürünleri için Dahua marka sayfası mevcuttur.

İki teknoloji de aynı temel fikri uygular: hareketi insan ve araç olarak sınıflandırıp gerisini elemek. Hangi özelliğin hangi modelde bulunduğu seriye, nesle ve yazılım sürümüne göre değişir; bu yüzden ürün seçerken marka adına değil, güncel veri sayfasındaki işlev listesine bakmak gerekir.

Kayıt cihazı tarafında analitik: kamera mı, NVR mı hesaplar?

Analiz iki yerde yapılabilir: kameranın içinde (uç analitik, edge) ya da kayıt cihazında. Kamera tarafında analiz, görüntü akışı kayıt cihazına ulaşmadan olay üretir; kayıt cihazı tarafında analiz ise kameranın bu özelliği olmadığında bile görüntüyü cihazın işlemcisinde değerlendirebilir.

Kayıt cihazı analitiğinin sınırı kanal sayısıdır. Örneğin Dahua'nın bir XVR veri sayfasında çevre korumanın 8 kanalla sınırlı olduğu görülür; benzer sınırlar yapay zekâ özellikli diğer kayıt cihazlarında da bulunabilir. Tüm kanallarda yapay zekâ gerekiyorsa cihazın kaç kanalda hangi analitiği desteklediği veri sayfasından okunmalıdır.

Kayıt cihazı seçimindeki temel ayrım için NVR mi DVR mi rehberine, ONVIF Profile M'in analitik meta verisini (insan, araç, plaka gibi) cihazlar arasında taşımak için tanımladığı çerçeveye de dikkat edebilirsiniz. ONVIF, farklı markaların kamera ve kayıt cihazlarını standart arayüzle birlikte çalıştırmayı hedefler; analitik olaylarının uyumu yine de modele göre test edilmelidir.

• Kamera içi analitik: ağ yükü düşer, olay hızlıdır; kameranın işlemci gücüne bağlıdır.
• Kayıt cihazı analitiği: düz kameralar da akıllı hale gelebilir; kanal sınırı vardır.
• Hibrit kullanım: kamera olayı üretir, kayıt cihazı hedef türüne göre kayıt arar ve listeler.
• Uyumluluk: farklı marka kamera ile kayıt cihazı karıştırılırsa analitik olaylar çalışmayabilir.

Sınırlar, plaka tanıma ve kişisel veri

Yapay zekâ filtresi kusursuz değildir. Çok uzak ya da küçük hedefler, yoğun sis ve yağmur, karşı ışık, kısmen kapalı kişiler ve kötü gece görüşü hatalı sınıflandırmaya yol açabilir. Kamera çözünürlüğü, görüş açısı ve montaj yüksekliği sınıflandırma başarısını doğrudan etkiler; bu yüzden insan algılama için hedefin görüntüde yeterli piksele sahip olacağı mesafe hesaplanmalıdır.

Plaka tanıma, araç algılamadan ayrı bir işlevdir. Araç algılama aracın var olduğunu, plaka tanıma ise plakadaki karakterleri okur. Ayrıntı için plaka tanıma sistemi nasıl çalışır yazısına bakabilirsiniz.

Kişileri sınıflandıran ve görüntüyü kaydeden her sistem kişisel veri işler. Yüz tanıma gibi biyometrik veri işleme özel nitelikli kişisel veri kapsamındadır; 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun özel nitelikli veriye ilişkin hükümleri uygulanır. İnsan algılama ise çoğu zaman kimlik belirlemeden yalnızca insan varlığını ayırt eder, fakat kayıt tutuluyorsa aydınlatma ve saklama yükümlülükleri yine geçerlidir. Ayrıntılar için işyerinde güvenlik kamerası ve KVKK rehberini inceleyin.

Kurulumcu ve ürün bulmak: Bayifi'nin yeri

Yapay zekâ özelliklerinin sahada doğru çalışması keşif, kamera konumu ve ayar becerisine bağlıdır. Bayifi'de il il kurulumcu dizininden bayileri inceleyebilir, toptancıların stoktaki ürünlerini ve tek talebe gelen teklifleri pazar bölümünde görebilirsiniz.

Firma sahibiyseniz profilinizi kaydol sayfasından oluşturabilirsiniz.