Video Analitik Lisansı ve Kanal Sınırı: NVR Hangi Kanalda Kaç Analitiği Çalıştırır, Ek Lisans ve Abonelik Nasıl İşler?

Video analitik lisansı nedir ve neden teklif öncesi sorulur?

Video analitik lisansı, bir cihazın ya da yazılımın belirli bir görüntü analizi özelliğini kullanma iznidir; lisans yoksa özellik ya hiç açılmaz ya da deneme süresi ve kanal kısıtıyla çalışır. Analitik; kişi ve araç algılama, çevre koruma (hat ihlali, bölge girişi), yüz tanıma, plaka tanıma, sayım, ısı haritası ve kayıtta nitelikle arama gibi birçok işlevi kapsar.

Kurulumcu için sorun, bu hakkın cihazın kutusunda mı, kameranın içinde mi, NVR yazılımında mı yoksa ayrı bir hesapta mı durduğunun ürün sayfasından çoğu zaman anlaşılmamasıdır. Teklif verilip cihaz kurulduktan sonra 'bu özellik için ek lisans gerekiyor' cümlesiyle karşılaşmak hem kâr marjını hem müşteri güvenini bozar.

Bu yüzden analitik içeren her teklifte iki şey ayrı ayrı yazılmalıdır: hangi analitiğin hangi kanalda çalışacağı ve bunun hangi lisans kalemine dayandığı. Rakam ve marka karşılaştırması yerine aşağıdaki kavramları netleştirmek yeterlidir.

NVR'ın yapay zekâ kanalı ile toplam kanal sayısı aynı şey değildir

Bir NVR'ın toplam kanal sayısı kaç kameradan kayıt alabildiğini, yapay zekâ kanal sayısı ise kaç kanalda NVR'ın kendi işlemcisiyle analiz yapabildiğini gösterir ve ikincisi genellikle birincisinden küçüktür. Örneğin 32 kanallı bir kayıt cihazı, yüz tanıma gibi ağır bir analitiği yalnızca belirli sayıda kanalda eşzamanlı çalıştırabilir.

Bazı üreticilerin belgelerinde 'AI by NVR' (analiz kayıt cihazında yapılır) ve 'AI by camera' (analiz kamerada yapılır, NVR sonucu alır) ayrımı geçer. NVR üzerinde analiz açıldığında kod çözme (decoding) kapasitesinin de düşebildiği görülür; yani yapay zekâ modu, toplam kanal veya çözünürlük kapasitesini etkileyebilir.

Aynı cihaz için farklı kaynaklarda farklı kanal sayıları görülebilir; çünkü sınır analitik türüne, video akışı mı resim mi analiz edildiğine ve çözünürlüğe göre değişir. Doğru sayı yalnızca ilgili model için üretici datasheet'indedir; analitiğin kamerada mı kayıt cihazında mı çalıştığını anlamak için yapay zekâlı kamera rehberi de okunabilir.

Aynı anda çalışabilen analitik türü de sınırlıdır

Kanal sayısına ek olarak, aynı kanalda aynı anda çalıştırılabilecek analitik türleri de sınırlanabilir; bu nedenle 'her kamerada her analitik' varsayımı teklife yazılmamalıdır. Bir cihaz yüz tanımayı sekiz kanalda, çevre korumayı daha fazla kanalda, ikisini birden ise daha az kanalda sunabilir.

Bazı modellerde analitikler birbirini dışlar: bir kanalda yüz tanıma açıkken plaka tanıma veya kişi arama kapalı kalabilir. Bu durum çoğu zaman cihaz arayüzünde 'çakışan fonksiyon' uyarısıyla ortaya çıkar ve sahada fark edilir.

• Her analitik türü için ayrı kanal sınırı olup olmadığına bakın.
• Aynı kanalda iki analitiğin birlikte çalışıp çalışmadığını netleştirin.
• Video akışı analizi ile resim (yüz fotoğrafı, plaka listesi) karşılaştırma sınırlarının ayrı verilip verilmediğini sorun.
• Analitik açıkken kayıt ve canlı izleme kapasitesinin değişip değişmediğini kontrol edin.

Kamerada ücretsiz gelen analitik ile NVR veya VMS lisansı isteyen analitik

Kameranın içinde çalışan temel analitikler (hareket algılama, çizgi geçişi, bölge girişi, kişi ve araç sınıflaması gibi) genellikle cihazla birlikte gelir; ağır olanlar ise NVR veya VMS tarafında ek lisansla açılır. Ancak hangi analitiğin hangi gruba girdiği üreticiye ve seriye göre değişir; tek kural yoktur.

Kamerada üretilen olay NVR'a nasıl aktarılıyor sorusu da önemlidir. Kamera olayı üretiyor ama NVR bunu yalnızca basit alarm olarak görüyorsa, nitelikli arama, rapor ve ısı haritası gibi işlevler NVR tarafında ayrı lisans veya destek ister. Standart açısından [ONVIF Profile M](https://www.onvif.org/profiles/profile-m/) analitik yapılandırması ile nesne ve olay metaverisini cihazlar arası taşımayı tanımlar; ancak bir profilin desteklenmesi, karşı taraftaki lisanslı özelliğin açılacağı anlamına gelmez. Ayrıntı için ONVIF rehberi faydalıdır.

Bu ayrım teklifte iki satıra dönüşmelidir: kamera tarafında çalışan analitik ve kayıt cihazı ya da yazılımda lisans gerektiren işlev.

Kalıcı lisans mı abonelik mi? Lisans cihaza mı hesaba mı bağlı?

Kalıcı lisans bir kez edinilip süresiz kullanılır, abonelik ise belirli sürede yenilenmezse özelliği kapatır; ikisi arasındaki farkı müşteri bilmeden sözleşme imzalamamalıdır. Bazı üreticiler hem kalıcı hem süreli seçenek sunar, bazıları yazılım güncellemesini ve bulut hizmetlerini ayrı bir süreye bağlar.

Lisansın bağlandığı yer de kritiktir. Cihaza bağlı lisans seri numarası veya MAC adresine kilitlenir; hesaba bağlı lisans ise üretici ya da yazılım hesabından cihaza atanır. Cihaz değişiminde hesaba bağlı lisansın taşınması daha kolay olabilir, cihaza bağlı lisansta ise üreticiden onay gerekebilir ve taşınamıyor da olabilir.

Lisans süresi bitince analitiğin nasıl davrandığı mutlaka sorulmalıdır. Beklenen davranış, analitik olay üretimi durur ama temel video kaydı sürer şeklindedir; fakat bazı yapılarda yalnızca ilgili kanalın akıllı fonksiyonları kapanır, bazılarında ise yazılım uyarı verir veya özellik tamamen kilitlenir. Bu davranış belgede yazmıyorsa üreticiye yazılı sorulmalıdır.

• Lisans kalıcı mı, süreli mi, yenileme koşulu nedir?
• Seri numarasına/MAC'e mi, hesaba mı bağlı?
• Süre bitince kayıt devam eder mi, yalnızca analitik mi kapanır?
• Yazılım güncellemesi lisans süresine bağlı mı?

NVR değişince lisans taşıma, yedek yazılım lisansı ve 3. parti VMS

NVR arızalandığında ya da yenilendiğinde analitik lisansının yeni cihaza taşınıp taşınmayacağı, teklif aşamasında sorulması gereken en pahalı sorulardan biridir. Taşıma mümkünse hangi belgenin (fatura, lisans anahtarı, seri numarası eşleştirme formu) gerektiği ve ne kadar sürdüğü not edilmelidir.

Yedek sunucu veya yedek yazılım kuruyorsanız ayrı lisans gerekip gerekmediğini de netleştirin. Bazı VMS ürünlerinde yedekleme ya da yük devretme (failover) için ek bir lisans kalemi bulunur; bazılarında ise ana lisansla birlikte gelir.

3. parti VMS kullanıldığında analitik çoğu zaman kanal başına lisanslanır: kamera video akışı sağlar, analiz yazılım tarafında yapılıyorsa her kanal için ayrı lisans doğar. Kamera markası ile VMS markası farklıysa, analitiğin kamera tarafında mı VMS tarafında mı çalıştığı ve lisansın kimde olduğu ayrıca yazılmalıdır. Bu kararın doğruluğunu sahada ölçmek için analitik doğruluğu kabul testi rehberi kullanılabilir.

Ürün sayfasında bakılacak 6 soru

Analitik içeren bir ürünü teklife koymadan önce ürün sayfası ve datasheet'te altı soruya net yanıt aranmalıdır; yanıt yoksa soru üreticiye yazılı iletilir.

• 1. Toplam kanal sayısı ile yapay zekâ (analitik) kanal sayısı ayrı ayrı yazıyor mu?
• 2. Hangi analitik türleri aynı anda, kaç kanalda çalışıyor?
• 3. Hangi analitik kamerada ücretsiz, hangisi NVR/VMS lisansı istiyor?
• 4. Lisans kalıcı mı, abonelik mi; süresi ve yenileme koşulu nedir?
• 5. Lisans cihaza mı hesaba mı bağlı; cihaz değişiminde taşınıyor mu?
• 6. Lisans bitince kayıt devam ediyor mu, analitik mi duruyor, güncellemeler etkileniyor mu?

Sözleşmede lisans süresi ve yenileme hatırlatması

Müşteri sözleşmesinde analitik lisansının türü, başlangıç tarihi, süresi ve bitişte olacaklar açıkça yazılmalıdır; 'yapay zekâ özellikli' demek tek başına yeterli değildir. Lisans süreliyse yenileme bedelinin ve sorumlunun (kurulumcu mu müşteri mi) belirtilmesi ileride anlaşmazlığı önler.

Yenileme için bitişten makul süre önce yazılı hatırlatma gönderileceği, bunun e-posta ile yapılacağı ve yenilenmezse hangi işlevlerin duracağı sözleşmeye eklenebilir. Müşteri takvimine bitiş tarihi eklemek ve kurulum dosyasında lisans bilgilerini saklamak pratik çözümdür.

Analitiğin doğruluğuna ilişkin taahhüt konusu ayrıdır ve yanlış alarm ihtimali göz önünde tutularak ele alınmalıdır; bu konuda kuyruk uzunluğu algılama gibi uygulama rehberleri beklentiyi ayarlamaya yardımcı olur.

• Lisansın türü: kalıcı ya da süreli; başlangıç ve bitiş tarihi.
• Lisansın bağlı olduğu cihaz ya da hesap bilgisi.
• Bitişte olacaklar: kayıt devam eder, analitik durur.
• Yenileme bedelini kimin karşılayacağı ve hatırlatma yöntemi.
• Cihaz değişiminde lisans taşıma sorumluluğu.

Toptancı gözüyle: stok listesinde lisans kalemlerini ayrıştırmak

Toptancı için en sağlıklı yöntem, lisansı cihaz satırının içinde bırakmak yerine ayrı bir kalem olarak listelemektir. Bir NVR satırında model kodu, toplam kanal ve yapay zekâ kanal sayısı ayrı alanlar olmalı; lisans ise kendi satırında tür (kalıcı/süreli), süre, bağlandığı yer ve kanal kapsamıyla yer almalıdır.

Böylece kurulumcu stok listesinden hangi ürünün analitiği kutudan açık getirdiğini, hangisinin ek lisansa ihtiyaç duyduğunu görebilir. Katalog alanlarının nasıl düzenleneceği için güvenlik ürünü katalog verisi düzenleme rehberi örnek alınabilir.

Aynı mantık teklif belgesine de yansır: cihaz, lisans, kurulum ve destek satırları ayrı olursa müşteri neyi ödediğini görür, kurulumcu da ek maliyeti sonradan keşfetmez.

• Cihaz satırı: model, toplam kanal, analitik kanal sayısı.
• Lisans satırı: tür, süre, kanal kapsamı, bağlandığı yer.
• Notlar: taşınabilirlik, süre bitince davranış, güncelleme koşulu.
• Datasheet ve lisans belgesi bağlantısı.

Bayifi'de bu konunun yeri

Bayifi'de analitik içeren ürünler için toptancıların güncel stokunu pazar bölümünde görebilir, kurulum için bölgenizdeki firmaları bayiler sayfasından bulabilirsiniz. Toptancı ya da kurulumcu iseniz firmanızı kaydol sayfasından ekleyebilirsiniz.