Sitede Yangın Yoluna ve Engelli Park Yerine Park Eden Araçlar: Plaka Kamerası, Yönetim Yaptırımı ve KVKK

Site yönetimi yanlış park eden araca ne yapabilir, ne yapamaz?

Yönetimin yetkisi aracı belgelemek, uyarmak ve yetkili makama başvurmakla sınırlıdır; ceza kesmek ve aracı zorla kaldırmak kamu görevlilerinin işidir. Trafik cezası belediye zabıtası ya da trafik polisince kesilir, yönetim ise Kat Mülkiyeti Kanunu ve yönetim planı çerçevesinde hareket eder.

Plaka tanıma kamerası bu süreçte kanıt üretir: aracın yeri, saati ve süresi kayda geçer. Ancak kamera kaydı tek başına bir yaptırım değildir; kaydın nasıl kullanıldığı ve plakadan kişiye nasıl ulaşıldığı KVKK açısından ayrıca değerlendirilir. Bu yazı genel bilgidir, hukuki tavsiye değildir; somut olay için avukata danışın.

• Yapabilir: ihlali kamerayla ve tutanakla belgelemek, kayıtlı sakini uyarmak, yönetim kurulu kararıyla uyarı basamakları belirlemek, zabıta ya da polise ihbar etmek, gerekirse sulh mahkemesine başvurmak.
• Yapamaz: idari para cezası kesmek, aracı kendi imkânıyla çekmek ya da kaldırmak, plakayı ve ihlal görüntüsünü ortak gruplarda ve panolarda teşhir etmek.

Yangın yolu, engelli yeri ve sabit park alanı ihlalleri neden aynı değildir?

Üç ihlalin dayanağı farklıdır: yangın yolu yangın mevzuatından, engelli yeri trafik kanunundan, sabit park alanı ise mülkiyet ve yönetim planından doğar. Bu fark, hangi makama başvurulacağını ve hangi delilin gerektiğini belirler.

Karayolları Trafik Kanunu'nun 61. maddesi, geçiş yolları önünü, yangın musluğuna beş metre mesafeyi, kurallara uygun park etmiş araçların çıkışını engelleyen yerleri ve engelliler için ayrılmış park yerlerini park yasağı alanları arasında sayar. Aynı maddede engelli park yeri ihlalinde para cezasının iki kat artırıldığı yazar. Maddede belirli kişi ve kurumlara ayrılıp işaret levhasıyla belirlenmiş park yerleri de sayılır; yani levha ve işaretleme ihlalin ispatında önemlidir.

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'in 22. maddesi (Resmî Gazete, 19.12.2007 metnine göre) itfaiye araçlarının binaya ulaşabilmesi için yolların açık tutulmasını ister; itfaiye yolu genişliği için en az 4 metre, çıkmaz sokakta 8 metre, itfaiyenin ulaşabildiği son nokta ile cephe arasında en çok 45 metre ve en az 4 metre serbest yükseklik gibi değerler verir. Sonraki değişiklikleri ve sitenizin yangın raporundaki değerleri güncel metinden teyit edin.

• Yangın yolu: site projesindeki itfaiye yolu, itfaiye aracının dönüş alanı ve cephe yaklaşımı; zemin işaretlemesi ve park yasağı levhası ihlalin ispatını kolaylaştırır.
• Engelli park yeri: levha ve zemin işareti olmalıdır; kamera aracı gösterir ama engelli kartının varlığını göstermez, bu yüzden aracın yanında kontrol tutanağı gerekir.
• Sabit park alanı: tapu, eklenti kaydı ya da yönetim planındaki tahsis esas alınır; malik haksız el atmanın önlenmesi davasını Türk Medeni Kanunu'nun 683. maddesi çerçevesinde açabilir.

Cezayı kim keser, yönetim hangi yaptırımları uygulayabilir?

Para cezasını ve aracı kaldırma kararını yalnızca kanunun yetki verdiği kamu görevlileri verebilir; yönetim bu yetkiyi kendine devredemez. Karayolları Trafik Kanunu madde 61, yasaklara aykırı park edilmiş araçların trafik zabıtasınca kaldırılabileceğini ve giderlerin ödenmeden aracın teslim edilmediğini söyler.

Kanunun 2. maddesi, karayolu dışında kamuya açık alanları ve park yerlerini de kapsama alır; sadece sakinlere açık kapalı bir sitenin iç yolunun bu kapsama girip girmediği olayın niteliğine göre değerlendirilir ve uygulamada birimler arasında fark görülebilir. Başvurulacak birimi önceden yerel zabıtaya sormak en sağlam başlangıçtır.

Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 18. maddesi, kat maliklerini ortak yerleri kullanırken doğruluk kurallarına uymakla, birbirini rahatsız etmemekle ve yönetim planına uymakla yükümlü tutar; 28. madde yönetim planını tüm kat maliklerini bağlayan bir sözleşme olarak niteler. 33. madde ise yükümlülüklerini yerine getirmeyen malik ya da kiracı yüzünden zarar gören kat malikine sulh mahkemesinden hâkim müdahalesi isteme yolu tanır.

Kanunun 20. maddesindeki aylık gecikme tazminatı yalnızca gider ve avans borçları içindir; park ihlaline uygulanmaz. Yönetim planında para yaptırımı yazsa bile geçerliliği ve nasıl tahsil edileceği tartışmalıdır, bu nedenle uygulamadan önce hukukçu görüşü alın.

• Zabıta ya da polis: trafik cezası ve aracın kaldırılması.
• Yönetim kurulu: uyarı basamakları, yönetim planına uygun yazılı ihtar, ortak alan düzeni kararları.
• Sulh mahkemesi: tekrarlanan ihlalde Kat Mülkiyeti Kanunu madde 33 kapsamında hâkim müdahalesi.
• Mülkiyet davası: sabit park alanının işgalinde el atmanın önlenmesi.

İhlal olduğunda izlenecek hızlı karar akışı nedir?

Karar akışının ilk sorusu her zaman aynıdır: araç şu anda acil geçişi engelliyor mu? Cevap evet ise beklemeden itfaiye, 112 ya da zabıta aranır; kalan adımlar acil olmayan ihlaller içindir.

• 1. Acil durum: yangın yolu tamamen kapalıysa, ambulans ya da itfaiye geçemiyorsa yönetim önce 112'yi arar, sonra tutanak tutar.
• 2. İşaretleme kontrolü: ihlal edilen alanda park yasağı levhası, zemin çizgisi ya da engelli işareti var mı? Yoksa önce işaretleyin; işaretsiz yerde ihlali ispatlamak zorlaşır.
• 3. Plaka eşleşmesi: plaka yönetimin kayıtlı sakin listesinde var mı? Varsa sakine, yoksa ziyaretçi kabul edilerek ilgili daireye ulaşılır.
• 4. İlk ihlal: araç üzerine ya da ilgili kişiye uyarı notu bırakılır; tarih, saat, konum ve plaka tutanağa geçer.
• 5. Tekrar: yönetim planına uygun yazılı ihtar gönderilir, ihlal sayısı kayda alınır.
• 6. Süreklilik: zabıta ya da polis ihbarı yapılır; sabit park alanı işgalinde sulh mahkemesi ve mülkiyet davası değerlendirilir.
• 7. Kesinlikle yapılmayacaklar: tekerlek kilitlemek, özel çekici çağırıp aracı kaldırtmak, plakayı gruplara ve panolara asmak.

Uyarı notu ve tutanak nasıl hazırlanır?

Tutanak, kamera kaydını anlamlı bir delile çeviren belgedir: olayı kim, ne zaman ve nasıl tespit etti sorularını yanıtlar. Görüntünün ne zaman alındığı, hangi cihazdan çıkarıldığı ve değiştirilmediği de gösterilebilmelidir.

Uyarı notu kısa, nesnel ve ceza tehdidi içermeyen bir dille yazılır: ihlalin yeri, tarihi ve saati, ilgili kural, tekrar halinde izlenecek adımlar ve iletişim bilgisi bulunur. Yönetimin kesemeyeceği bir para cezasını tehdit olarak yazması yanlış bilgilendirmedir.

• Tutanakta bulunacaklar: tarih ve saat, konum, plaka, ihlalin türü, tanıkların adı, kamera kaydının çıkarıldığı cihaz ve kayıt numarası, tespit eden kişinin adı ve imzası.
• Delil güvenliği: ilgili görüntü bölümü dışa aktarılır, hash ya da kayıt günlüğüyle korunur, erişimi yetkili kişilerle sınırlandırılır.
• Uyarı notunda olmayacaklar: para cezası tehdidi, hakaret, başka sakinlerin adları.
• Fotoğraf: yalnızca ihlali gösterecek kadar çekilir; araç içi ve başka plakalar kadraja alınmaz.

Tekerlek kilidi ve çekici kullanımı neden risklidir?

Özel kişilerin ya da yönetimin aracı kilitlemesi veya kaldırtması, kanunun bu yetkiyi trafik zabıtasına verdiği düşünülünce hukuki dayanaktan yoksun kalabilir. Karayolları Trafik Kanunu madde 61 aracı kaldırma yetkisini trafik zabıtasına bağlar ve kaldırma giderlerinin tahsil usulünü yönetmeliğe bırakır; yönetime bir yetki vermez.

Kilitleme, aracın kullanımını engellediği için sürücünün hakkını kısıtlar; araç hasar görürse, acil durumda sürücü araca ulaşamazsa ya da kilit nedeniyle zarar doğarsa yönetim ve yönetici kişisel sorumluluk riskiyle karşılaşabilir. Ceza ve tazminat riskinin kapsamı mahkemece olay bazında değerlendirilir; avukata danışmadan uygulamaya geçmeyin.

Can güvenliği riskinde yapılacak şey kilit takmak değil, 112 ve zabıtaya hızlıca ulaşmaktır; site personelinin işi belgeleme ve çağrı yapmaktır.

• Riskler: araç hasarı, tazminat, çatışma ve yönetici hakkında dava.
• Güvenli alternatif: zabıta çağrısı, tutanak, yazılı ihtar, sürekliliğinde mahkeme.

Plakadan ihlal sahibine ulaşmak KVKK açısından nasıl yapılır?

Plaka, bir gerçek kişiye bağlanabildiği için kişisel veri sayılır ve plaka tanıma 6698 sayılı Kanun kapsamında veri işlemedir. Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun 01.06.2023 tarihli ve 2023/924 sayılı kararı, plakanın dışarıdan görünür olmasının aydınlatma yükümlülüğünü kaldırmadığını ve ispat yükünün veri sorumlusunda olduğunu gösterir.

Aynı karar, plakadan kimlik bilgisine ulaşmanın yetkili makamlar üzerinden yapılabildiğini ve borç uyuşmazlığındaki fotoğraf ile sorgu işlemini hakkın korunması kapsamında değerlendirmiştir. Siteler için buradan çıkan sonuç şudur: yönetim kendi sakin listesindeki plaka eşleşmesiyle çalışabilir, ziyaretçi ya da yabancı plakanın sahibini kendi imkânıyla araştırmaz, bu iş zabıta, polis veya mahkeme yoluyla yürür.

KVKK madde 4 verinin belirli, açık ve meşru amaçlar için ve ölçülü işlenmesini ister; bu nedenle plaka listesi yalnızca park düzenini sağlamak için kullanılmalıdır. Madde 5/2-f meşru menfaat, madde 5/2-e hakkın korunması gibi şartlardan hangisine dayanıldığına yönetim, gerekirse bir hukukçuyla birlikte karar vermelidir. Madde 12 gereği kayıtlara erişim yetkili kişilerle sınırlanır, madde 18 ise aydınlatmanın eksikliğinde idari para cezası öngörür.

Görüntü veya plakayı WhatsApp grubuna ya da panoya koymak bu çerçevenin dışındadır; ayrıntısı için kamera görüntüsünü WhatsApp grubunda paylaşmak rehberine, plakanın genel hukuki durumu için otopark ve plaka verisi rehberine bakın.

• Sakin plakası: kayıt toplanırken aydınlatma yapılır, liste yalnızca yetkili kişilerce görülür.
• Ziyaretçi plakası: yönetim sorgulamaz; gerekirse zabıta ya da polise bildirir.
• Paylaşım: yalnızca ilgili kişiye, kolluğa veya mahkemeye.

Yönetim kararı, aydınlatma tabelası ve otomatik uyarı SMS'i nasıl kurulur?

Plaka kamerasıyla ihlal tespiti, kat malikleri kurulunun kararına dayanmalı; yönetici bu kararı uygular. KVKK'nın 8 Haziran 2026 tarihli apartman kameraları duyurusu, ortak alanlarda kamera kurulumunun kat malikleri kurulunun yönetim planı ve kanuna uygun kararıyla yönetilmesini, kameraların yalnızca ortak alanlarda ve dar açıyla kullanılmasını, kayıtlara yetkili kişilerce erişilmesini ve ortamın kamerayla izlendiğinin 10. maddeye uygun bildirilmesini söyler; duyuru plaka kaydını özel olarak düzenlemez.

Kararın içinde ihlalin tanımı, uyarı basamakları, kayıt süresi, kimlerin erişebileceği ve otomatik bildirimin kullanılıp kullanılmayacağı yazılmalıdır. Süreç için site girişinde plaka tanıma kurulum rehberine bakabilirsiniz; tabela içeriği için KVKK kamera uyarı levhası ve aydınlatma metni yazısı yol gösterir.

Otomatik uyarı SMS'i plaka okuma ile sakin listesini eşleştirip ihlal anında kayıtlı telefona mesaj gönderir. Yanlış okunan plaka yanlış kişiye ihlal bildirimi gitmesine yol açar, bu nedenle plaka tanıma başarı oranı ölçülmeli ve ilk dönemde insan onayı bırakılmalıdır.

• Tabela: kamera ve plaka okuma yapıldığı, amaç (güvenlik ve park düzeni), veri sorumlusu ve ayrıntılı aydınlatmaya ulaşma yolu; park yasağı levhası ayrıca konur.
• Karar defteri: kararın tarihi, çoğunluk, ihlal tanımı ve uyarı basamakları kayıt altına alınır.
• SMS içeriği: plaka, konum, saat ve kuralı söyler; fotoğraf, borç ya da başka sakin bilgisi taşımaz; para cezası tehdidi içermez.
• Teknik denetim: plaka eşleşme eşiği, bekleme süresi (örneğin yangın yolunda belirli dakikadan uzun duran araç), gece ve yağmur testi, SMS sağlayıcısıyla veri işleme sözleşmesi, gönderim günlüğü.
• Kapsam: kayıtlı sakin ve ziyaretçi ayrımı net olmalı, ziyaretçi plakalarına otomatik bildirim gönderilmemeli.

Bayifi bu konuda nerede devreye girer?

Plaka kamerası, bariyer ve kayıt cihazı kurulumu için bölgenizdeki kurulumcuları bayiler sayfasından il il inceleyebilirsiniz. Toptancıların stoktaki kamera, NVR ve plaka tanıma ürünlerini pazar bölümünden görebilir, kurulumcu ya da toptancıysanız firmanızı kaydol sayfasından ekleyebilirsiniz.