NVR HDD Hatası, Disk Anormal Uyarısı ve Kayıt Cihazı Disk Görmüyor Sorunu: Adım Adım Çözüm

NVR'de HDD hatası ve disk anormal uyarısı ne anlama gelir?

HDD hatası, kayıt cihazının takılı diske veri yazamadığı, diski hiç göremediği ya da diskin durumunu sağlıksız olarak raporladığı anlamına gelir. Ekranda ve menüde bu durum markaya göre farklı adlarla görünür: HDD error, disk anormal, disk bulunamadı, disk başlatılmadı (uninitialized) ya da disk dolu gibi. Cihaz çoğu zaman bip sesi verir, bazı modellerde ekranda kırmızı bir simge çıkar ve uygulamaya bildirim gönderir.

Bu uyarılar birbirinden farklı sorunlara işaret ettiği için ilk iş mesajın tam metnini ve disk durumunu not etmektir. Disk durumu menüsünde diskin kapasitesi, boş alanı ve durumu (normal, anormal, başlatılmamış, uyumsuz) görülür. Aynı hata mesajı kablo gevşekliğinde de, ölmekte olan bir diskte de çıkabildiği için tahmin yürütmek yerine aşağıdaki sırayla ilerlemek zaman kazandırır.

Uyarı sesinin kendisi için kayıt cihazı bip sesi neden öter rehberine, kayıt hiç alınmıyorsa kamera kayıt yapmıyor çözümleri yazısına bakabilirsiniz.

Disk hatasının en sık görülen nedenleri

Disk hatalarının büyük bölümü beş nedenden birine dayanır ve bunlar arasında en kolay kontrol edilebilenler bağlantı ve güç sorunlarıdır. Fiziksel arıza ise en son elenmesi gereken, ama veri kaybı açısından en kritik olandır.

Genel olarak sabit disk arızalarının nedenleri arasında bozuk sektörler, güç sorunları, aşırı ısı, bellenim (firmware) bozulması, kontrolcü kartının arızası ve okuma-yazma kafasının mekanik hasarı sayılır. Kayıt cihazlarında bunlara 7/24 çalışma, havasız kabin ve sık elektrik kesintisi eklenir.

• Gevşek ya da hasarlı SATA veri kablosu: Cihaz diski bazen görür bazen görmez, kayıtta kesintiler olur.
• Yetersiz ya da dengesiz güç: Zayıf adaptör, ek disk takılınca düşen gerilim ya da bozuk güç kablosu diskin dönmesini ya da başlatılmasını engeller.
• Uyumsuz ya da cihazın tanımadığı disk: Kapasite sınırı, disk tipi veya bellenim nedeniyle cihaz diski reddeder.
• Biçimlendirilmemiş ya da başka cihazdan gelen disk: Dosya sistemi cihazın beklediği düzende değildir, disk başlatılmayı bekler.
• Fiziksel arıza ve bozuk sektörler: Disk yıllar süren 7/24 yazma sonrası aşınır, hata sayıları artar, tıkırtı sesi gelebilir.
• Isı ve havalandırma: Kapalı dolap veya tozlu kasa diski ısıtır ve ömrünü kısaltır.

Önce bağlantıyı kontrol edin: SATA kablosu ve güç

Disk görünmüyorsa ya da zaman zaman kayboluyorsa ilk şüpheli SATA veri kablosu ve güç bağlantısıdır; bu kontrol ücretsizdir ve çoğu zaman sorunu çözer. Bakım için cihazın elektriğini kesin, adaptörü prizden çekin ve kapağı açmadan önce garanti mühürü olup olmadığına bakın. Mühürlü cihazı açmak garantiyi etkileyebilir; bu durumda kurulumcuyu ya da servisi arayın.

SATA standardında dahili veri kablosu için üst sınır yaklaşık 1 metredir; kayıt cihazlarında kablolar zaten kısadır, bu yüzden uzun ya da döşenmiş bir kablo görürseniz yeniden yerleştirin. Diskler güç konnektöründen 5 V ve 12 V ile beslenir; dönme motoru 12 V hattını kullandığından gevşek ya da oksitlenmiş bir güç soketi diskin başlamasını engelleyebilir.

Bilgisayardaki S.M.A.R.T. çıktısında UltraDMA CRC Error Count değeri artıyorsa, bu sayı diskin yüzeyinden çok arayüz kablosundaki veri aktarım hatalarına işaret eder; yani kablo değişimi sorunu çözebilir.

• Cihazı kapatıp enerjisini tamamen kesin.
• SATA veri ve güç kablosunu hem disk hem ana kart tarafında çıkarıp tekrar takın; konektörde eğilme, kırık tırnak ya da oksit olup olmadığına bakın.
• Mümkünse başka bir SATA kablosu ve ana karttaki başka bir SATA portu deneyin.
• Adaptörün etiketindeki gerilim ve akım değerinin cihazın gereksinimine uyduğunu kontrol edin; ek disk takıldıysa güç yeterliliğini düşünün.
• Cihazı açın; disk dönüş sesini ve disk durumu menüsünü kontrol edin.

Uyumsuz disk ve kapasite sınırı sorunu

Kayıt cihazı, her model için belirlenmiş bir azami disk kapasitesi ve disk sayısıyla çalışır; bu sınırı aşan ya da cihazın tanımadığı bir disk takılırsa kapasite yanlış görünür, disk anormal olarak işaretlenir ya da hiç görünmez. Sınır, cihazın teknik veri sayfasında ve kullanım kılavuzunda disk başına azami kapasite olarak yazar. Hikvision gibi üreticiler ayrıca modele göre uyumlu disk listeleri yayımlar; listede olmayan bir disk kötü olmak zorunda değildir ama test edilmemiştir.

Takılan diskin tipi de önemlidir. Kayıt için tasarlanmış gözetim (surveillance) diskleri 7/24 yazma için üretilirken, masaüstü diskler aralıklı kullanım hedefler. Ayrıca SMR (üst üste bindirilmiş kayıt) diskler, art arda uzun süre yazıldığında yazma tamponu dolunca belirgin biçimde yavaşlar; bu, çok kameralı kayıtta kare kaybına ve zaman zaman disk hatası uyarısına yol açabilir. Kayıt için genellikle CMR (geleneksel kayıt) disk tercih edilir. Ayrıntılı seçim kriterleri için güvenlik kamerası hard disk seçimi rehberine bakın.

SATA arayüzü geriye dönük uyumludur: 6 Gbit/s bir disk, 3 Gbit/s'lik bir portta yalnızca düşük hızda çalışır. Dolayısıyla disk neslinin eski olması tek başına hata nedeni sayılmaz; kapasite, disk tipi ve cihaz bellenimi daha belirleyicidir.

• Cihazın model kodundan teknik veri sayfasını bulun ve azami disk başına kapasiteyi okuyun.
• Takılı diskin etiketinden marka, model ve kapasiteyi not edin; üreticinin uyumluluk listesinde arayın.
• Cihaz bellenimi eskiyse, üreticinin duyurduğu güncellemelerde disk desteği geliştirilmiş olabilir; güncellemeyi resmi kaynaktan yapın.
• Bilgisayardan alınmış, farklı dosya sistemine sahip bir diski kayıt cihazına takıyorsanız biçimlendirme gerekir.

Disk başlatma ve biçimlendirme: ne zaman, nasıl?

Disk durumu başlatılmamış (uninitialized) görünüyorsa, diskin cihazın dosya sistemiyle biçimlendirilmesi gerekir; bu işlem diskteki tüm kayıtları siler. Yeni takılan bir disk ya da başka cihazda kullanılmış disk için bu normaldir ve hata sayılmaz. Buna karşılık daha önce çalışan bir diskte durum bir anda anormale döndüyse, hemen biçimlendirmeye girişmeyin: kayıtlar önemliyse önce diskin durumunu anlayın.

Menü adı markaya göre değişir; çoğu cihazda depolama ya da disk yönetimi bölümünde disk seçilip başlat (init) komutu verilir. İşlem sırasında cihazın kapatılmaması ve elektriğin kesilmemesi gerekir. Biçimlendirme sonrası disk durumu normale dönüyor ve kayıt başlıyorsa sorun çözülmüş olabilir, fakat hata kısa süre sonra yeniden çıkıyorsa nedeni gidermemiş, yalnızca ertelemişsiniz demektir.

• Önemli kayıtları (olay görüntüleri) önce bir USB belleğe ya da başka bir ortama aktarın.
• Disk durumu menüsünü açın, diski seçin ve başlat ya da biçimlendir komutunu verin.
• İşlem bitene kadar cihazı kapatmayın; ardından kayıt ayarının etkin olduğunu ve kameraların kayıt planında göründüğünü kontrol edin.
• Birkaç saat sonra tekrar bakın; durum anormal oluyorsa diski sağlık testine alın.

S.M.A.R.T. durumu nasıl okunur?

S.M.A.R.T. (Self-Monitoring, Analysis and Reporting Technology), sabit disklerin kendi güvenilirlik göstergelerini raporladığı sistemdir ve diskin durumunu anlamak için en pratik ilk ipucudur. Disk, cihazın menüsünde ya da bir bilgisayara USB-SATA adaptörle bağlanıp üretici araçlarıyla okunarak incelenir. Ancak S.M.A.R.T. kesin bir tahmin aracı değildir; Google'ın büyük bir disk filosuna dair yayımladığı çalışma, arızalanan disklerin yarısından fazlasının önceden güçlü bir S.M.A.R.T. uyarısı vermediğini göstermiştir. Yine de belirli değerler artıyorsa bu ciddi bir işarettir.

Bozuk sektörle ilgili göstergeler şunlardır: Reallocated Sectors Count (ID 5) yedek alana taşınan bozuk sektör sayısıdır; Current Pending Sector Count (ID 197) okunamadığı için taşınmayı bekleyen kararsız sektörleri gösterir; Offline Uncorrectable Sector Count (ID 198) düzeltilemeyen hataları sayar. Bu üç değer sıfırdan büyükse ve zamanla artıyorsa disk değiştirilmelidir. Bunlara ek olarak Power-On Hours (ID 9) çalışma süresini, Temperature (ID 194) ısıyı verir.

• ID 5 (Reallocated Sectors): Sıfırdan büyük ve artıyor ise disk yüzeyi bozuluyor demektir.
• ID 197 (Current Pending Sector): Kararsız sektör sayısı; kayıt kesintilerine yol açabilir.
• ID 198 (Offline Uncorrectable): Düzeltilemeyen hatalar; yüzey ya da mekanik sorun işareti.
• ID 199 (UltraDMA CRC Error): Arayüz kablosundaki aktarım hataları; önce kabloyu değiştirin.
• ID 9 (Power-On Hours): 7/24 çalışan diskte yılda yaklaşık 8.760 saat birikir.
• ID 194 (Temperature): Doğrudan arıza göstergesi değildir ama sürekli yüksek ısı ömrü kısaltır.

Kayıt kaybını önlemek ve diski ne zaman değiştirmek gerekir?

Kayıt kaybını önlemenin yolu, disk arızasını yaşanmadan önce izlemek ve tek diske bağımlı kalmamaktır. Kayıt cihazının disk durumunu ve bildirimlerini düzenli kontrol edin, e-posta ya da uygulama uyarılarını açık tutun ve önemli olay görüntülerini ayrı bir ortama yedekleyin. Sürekli yazılan bir diskin çalışma ömrü sınırlıdır; 7/24 kullanım, yaklaşık beş yıl gibi bir süre için tipik bir beklentidir, ancak gerçek ömür ısıya, titreşime ve elektrik kalitesine göre değişir.

Kapasite yetersizliği de disk hatası gibi görünebilir. Bir kameranın günlük yazdığı veri şu formülle bulunur: günlük GB = bit hızı (Mbit/s) × 86.400 ÷ 8 ÷ 1.000; yani her 1 Mbit/s için yaklaşık 10,8 GB/gün. Örneğin 4 Mbit/s ile sürekli kayıt alan bir kamera günde yaklaşık 43 GB yazar; 8 kamera için bu yaklaşık 346 GB eder. Disk bu hesaba göre bile yeterli değilse döngüsel kayıt eski görüntüleri hızla siler.

Değiştirme kararı için pratik ölçüt şudur: bozuk sektör sayıları artıyorsa, disk kablo ve güç kontrolünden sonra da tanınmıyorsa ya da tıkırtı gibi mekanik sesler geliyorsa, diski bir sonraki arıza beklenmeden değiştirin. Bu durumda diskteki veriyi kurtarmak için kendi başınıza uğraşmayın; veri önemliyse uzman bir veri kurtarma hizmetine başvurmak daha güvenlidir.

• Yeni diski cihazın azami kapasite ve disk tipi gereksinimine göre seçin.
• Ağ güvenliği için cihaz şifresini ve erişimi korumayı ihmal etmeyin; şifre sorunları için kayıt cihazı şifresi unutuldu yazısına bakın.
• Kayıt cihazını havalandırması olan, toz ve nemden korunmuş bir yere yerleştirin.
• Elektrik kesintisinin sık olduğu yerde kesintisiz güç kaynağı (UPS) kullanın; ani kapanmalar dosya sistemini ve diski yıpratır.
• Önemli kayıtları düzenli olarak ikinci bir ortama kopyalayın; RAID desteği olan cihazlarda yedeklilik düşünün.

Bayifi'de kurulumcu ve toptancı bulmak

Disk değişimi ya da kayıt sistemi bakımı için bölgenizdeki kurulumcuları bayi listesinde ve bayi haritasında inceleyebilirsiniz. Kurulumcu ve toptancılar, uyumlu disk ve kayıt cihazı arayışı için pazar üzerinden stoktaki ürünler arasında talep açabilir; terimlerde takılırsanız kamera teknik terimler sözlüğü yardımcı olur.