Görüntülü Diafon Nedir? 2 Telli, Analog ve IP Sistemler, Apartman ve Villa Kurulumu, Mobil Cevaplama

Görüntülü diafon nedir ve nasıl çalışır?

Görüntülü diafon, bina ya da site girişindeki kapı paneli ile dairelerdeki iç ünite (monitör) arasında görüntülü ve sesli görüşme kuran, görüşme sırasında kapı kilidini uzaktan açabilen bir sistemdir. Türkiye'de diafon ve interkom sözcükleri çoğu zaman aynı anlamda kullanılır; ses-only sistemlere sesli diafon, kameralı olanlara görüntülü diafon denir.

Sistem üç temel parçadan oluşur: dışarıda kamera, mikrofon, hoparlör ve çağrı tuşu (ya da isim listesi/tuş takımı) taşıyan kapı paneli; dairede çağrıyı alan monitör ya da mobil uygulama; ve kapıyı açan elektrikli kilit ya da bağlantı rölesi. Ziyaretçi çağrı tuşuna bastığında panel ilgili daireyi arar, siz görüntüyü görür, konuşur ve tek tuşla kapıyı açarsınız.

Büyük binalarda bunlara bir dağıtım ünitesi (video dağıtıcı, anahtar ya da besleme birimi) ve gerekirse güvenlik kabini için bir santral monitörü eklenir. Villa gibi tek konutlu yapılarda ise çoğu kez tek panel ve tek monitör yeterlidir.

Sistem türleri: çok telli analog, 2 telli ve IP

Görüntülü diafonlar bağlantı yöntemine göre üç ailede toplanır; hangisinin uygun olduğunu çoğunlukla binadaki mevcut kablo ve bina büyüklüğü belirler.

• Çok telli analog (4+n): Güç, ses, video ve kilit hatları ayrı iletkenlerle taşınır. Küçük ve basit yapılar için uygundur, ancak daire sayısı arttıkça kablo yoğunluğu ve arıza arama zorluğu artar.
• 2 telli sistem: Güç, ses, video ve veri aynı iki iletken üzerinden taşınır; birçok üründe iletken polaritesi önemsizdir. Eski binadaki ince kabloyu değiştirmeden modernleştirmek için sık tercih edilir. Üreticilerin ürün gamlarında 2 telli IP ve 2 telli hibrit gibi alt seriler görülür.
• IP (Ethernet/SIP) sistem: Kapı paneli, monitörler ve diğer cihazlar standart ağ kablosu ve ağ anahtarlarıyla (switch) haberleşir. Çok dairelli binalar, siteler, birden fazla giriş ve uzaktan erişim için en esnek yapıdır.
• Hibrit yapı: Eski 2 telli ya da analog hattın bir kısmı korunur, bazı noktalar (örneğin otopark girişi) IP ile eklenir.

IP diafon: SIP, PoE ve ağ altyapısı

IP diafon, ses ve görüntüyü ağ üzerinden taşıyan interkomdur ve genellikle çağrı yönetimi için SIP (Session Initiation Protocol) kullanır. SIP, IETF'in RFC 3261 belgesinde (Haziran 2002) tanımlanan, oturumları kurmak, değiştirmek ve sonlandırmak için kullanılan bir uygulama katmanı sinyalleşme protokolüdür. Bu sayede kapı paneli standart bir IP telefon santraliyle, SIP destekli telefonlarla ya da üretici bulutuyla görüşebilir.

Cihazları besleme yolu genellikle PoE (Power over Ethernet) olur; tek bir ağ kablosu hem veriyi hem enerjiyi taşır. IEEE 802.3af (Tip 1) anahtar portundan yaklaşık 15,4 W, 802.3at (Tip 2) yaklaşık 30 W, 802.3bt ise Tip 3 ve Tip 4 ile yaklaşık 60 W ve 90 W sınıfında güç sunar. Isıtıcılı, ekranlı ya da kilit besleyen panellerde bütçenin yeterli olduğu doğrulanmalıdır. PoE hakkında ayrıntı için PoE nedir ve PoE kamera kurulumu rehberine bakabilirsiniz.

Ethernet bakır kablolarda anahtar ile cihaz arasındaki kanal uzunluğu en fazla yaklaşık 100 m'dir; daha uzun hatlarda ara anahtar, fiber hat ya da 2 telli IP uzatıcılar kullanılır. Kamera ve diafon trafiğini ortak bir ağda taşımak, ayrı VLAN ile ayırmak ve cihaz parolalarını değiştirmek de güvenlik açısından önemlidir; ayrıntılar için IP kamera siber güvenliği yazısına bakın.

Apartman ve site için sistem nasıl seçilir?

Apartman ve sitede doğru seçim; daire sayısı, giriş sayısı, mevcut kablo durumu ve yönetimin beklentisiyle belirlenir. Kısa bir seçim sırası şöyledir:

• Mevcut kabloyu inceleyin: Bina eski ve kablo yeniden çekilemeyecekse 2 telli çözümler değerlendirilir; yeni yapıda ya da kapsamlı tadilatta Cat6 ağ kablosu ile IP planlanır. Kablo seçimi için Cat6 ve koaksiyel kablo karşılaştırması yardımcı olur.
• Giriş noktalarını sayın: Ana kapı, blok girişleri, otopark ve çatı çıkışı ayrı paneller gerektirebilir; IP yapı bu noktaları tek ağda birleştirmeyi kolaylaştırır.
• Daire içi cihazı belirleyin: Duvar monitörü, ahize tipi ya da yalnız mobil uygulama; uygulama kullanan daireler için ağ ve internet erişimi şarttır.
• Yedek enerji ve kilit düzenini planlayın: Elektrik kesildiğinde kapının nasıl davranacağını (açık ya da kilitli) önceden kararlaştırın.
• Ortak alan kamerasını birlikte ele alın: Giriş panelinin kamerası ve apartman kameraları aynı projede düşünüldüğünde kayıt ve yetki yönetimi sadeleşir. Konuya ilişkin apartman ve sitede güvenlik kamerası rehberi ayrıntı verir.

Villa ve müstakil ev için interkom

Villada tek veya birkaç iç ünite, bir kapı paneli ve çoğunlukla ayrıca bahçe kapısı ile garaj kapısı kontrolü gerekir. Bahçe girişi ile ev arasındaki mesafe uzun olduğunda ağ kablosunun 100 m sınırı, kablo yolu ve yıldırım/aşırı gerilim koruması planlanmalıdır.

Villa interkomunda öne çıkan beklentiler şunlardır: bahçe kapısını ve garaj motorunu aynı panelden açabilmek, ev dışındayken çağrıyı telefona yönlendirebilmek, kapı kamerasını diğer güvenlik kameralarının kayıt cihazına eklemek ve gece görüşü olan, geniş açılı kamera lensi seçmek. Panelin yağmur, toz ve darbeye dayanımı için IP (IEC 60529) ve IK koruma sınıfları kontrol edilmelidir.

Alarm ile birlikte kullanılacaksa kapı zili çağrısı, alarm devresi ve kamera olayları tek mobil uygulamada toplanabilir; bu birleştirme için ürünlerin birbiriyle uyumunun önceden doğrulanması gerekir.

Kapı açma: kilit türleri ve kablo hesabı

Görüntülü diafon kapıyı doğrudan açmaz; kapı paneli ya da bir röle kontağı kilidi tetikler ve asıl işi elektrikli kilit yapar. Kilit seçimi güvenlik kadar yangın güvenliğiyle de ilgilidir.

Elektrikli kilit tiplerinde enerjiyi kaybedince kilit açık kalan türe fail-safe (mıknatıslı kilit ve bazı kapı açıcılar), enerjiyi kaybedince kilitli kalan türe fail-secure denir. Kaçış yolu üzerindeki kapılar elektrik kesildiğinde ya da yangın anında açılabilmelidir; bu nedenle tercih Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'in kaçış yolları ve kapılara ilişkin hükümlerine uygun yapılmalıdır. Ayrıntıyı proje müellifi ve ilgili itfaiye mevzuatı belirler.

Kilit akımı yüksekse kablo boyunca gerilim düşer ve kilit zayıf açar ya da hiç açmaz. Bakır iletkende hat gerilim düşümü şu formülle hesaplanır: ΔV = (2 × L × I × ρ) / S; burada L tek yön hat uzunluğu (m), I kilit akımı (A), ρ bakırın özdirenci (yaklaşık 0,0175 Ω·mm²/m) ve S iletken kesitidir (mm²). Örneğin 30 m uzaklıkta 0,5 A çeken kilit, 0,5 mm² kablo ile beslenirse düşüm yaklaşık 1,05 V olur; 12 V'luk bir kilit için bu önemli bir kayıptır, kesit artırılarak ya da kilit besleme noktası yaklaştırılarak azaltılır.

Kilit bobininin kapanışta ürettiği ters gerilim darbesi için kilide paralel bir diyot (ya da üretici önerisi bir koruma devresi) kullanılması, panelin röle kontağını korur.

Mobil uygulama ile cevaplama

Mobil cevaplama, kapı çağrısının dairedeki monitörün yanında telefona da düşmesi ve ziyaretçiyle uygulama üzerinden görüntülü konuşmanızı sağlayan özelliktir. Üreticiler bunu kendi bulut hizmetleri ve uygulamalarıyla sunar; örneğin Hikvision ürün tanıtımında bu amaçla Hik-Connect uygulaması belirtilir. Aynı mantıkla SIP destekli cihazlarda çağrı bir SIP istemcisine de yönlendirilebilir.

Çağrının telefona gelebilmesi için kapı panelinin ve telefonun internete erişmesi gerekir; kesintisiz bildirim için telefonda uygulama bildirimlerine izin verilmelidir. İnternet kesildiğinde yerel ağdaki monitörler çalışmaya devam edebilir, ancak dışarıdan cevaplama durur.

Dışarıdan erişimde yönlendiricide port açmak yerine üreticinin şifreli bulut bağlantısı ya da VPN tercih edilmeli, varsayılan parolalar değiştirilmeli ve bellenim güncellemeleri yapılmalıdır. Ayrıca telefondan canlı izleme ve kayıt yönetimi için kamerayı telefondan izleme rehberine bakabilirsiniz.

Kamera ve geçiş kontrol entegrasyonu, mevzuat ve standartlar

Görüntülü diafon, kamera ve geçiş kontrol sistemleriyle entegre edildiğinde tek bir kapı yönetim noktası haline gelir. Birçok IP kapı paneli standart video akışı sunduğundan kayıt cihazına bir kanal olarak eklenebilir; böylece ziyaretçi görüntüsü diğer kameralarla birlikte kaydedilir.

Entegrasyonda ONVIF ortak dilidir. ONVIF Profile S, G ve T video sistemleri; Profile A ve C ise geçiş kontrol sistemleri için tanımlanmıştır. Profile A, elektronik geçiş kontrolünde kimlik bilgilerinin, programların ve erişim kurallarının yapılandırılmasını kapsar. Ürünlerin ONVIF uyumunu, bu profil adıyla ayrıca sormak gerekir; ayrıntılar için ONVIF nedir yazısına bakın. Kart, parmak izi ya da yüz tanıma okuyucusu olan kapı panelleri, ziyaretçi dışında sakinlerin giriş yetkisini de yönetebilir; bu konunun geniş çerçevesi PDKS ve geçiş kontrol rehberinde anlatılır.

Standart olarak bina interkom sistemleri için IEC 62820 serisi ve Avrupa karşılığı EN 62820-1-1 kullanılır; sistemler, kapı girişine yönelik konfor amaçlı (Derece 1) ve güvenlik uygulamalarına yönelik (Derece 2) olmak üzere iki derecede ele alınır. Dış mekân cihazlarında koruma için IEC 60529 (IP) sınıfı da aranmalıdır.

Kapı panelinin kamerası ortak alanı ve sokağı görüyorsa kayıt alınması halinde görüntüler kişisel veri sayılabilir. Bu durumda 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında aydınlatma, orantılılık ve saklama süresi ilkelerine uyulmalıdır; ilgili çerçeve işyerinde güvenlik kamerası ve KVKK konusunda anlatılmıştır.

Kurulumcu ve ürün bulmak: Bayifi'nin yeri

Görüntülü diafon projesi için binayı görüp kablo ve ağ durumunu ölçecek bir kurulumcuyla çalışmak gerekir. Bayifi'de il il kurulumcu dizinine bayi listesinden ulaşabilir, toptancıların anlık stoklu ürünlerini ve tek talep ile çok toptancıdan teklif alma seçeneğini pazar bölümünde görebilirsiniz.

Kurulumcu ya da toptancı olarak sistemde yer almak isterseniz kaydol sayfasından firmanızı kaydedebilirsiniz.