Çift Lensli ve Çok Sensörlü Kameralar: Geniş Açı, Zoom, Birleştirilmiş Panorama ve Kayıt Cihazı Kanal Etkisi

Çift lensli ve çok sensörlü kamera nedir?

Çift lensli ve çok sensörlü kameralar, tek bir gövdenin içinde birden fazla görüntü sensörü ve lens barındıran IP kameralardır. Amaç, tek lensli bir kameranın tek açısına sığmayan alanı daha az cihazla izlemektir. Sektörde bu ürünler panoramik, multi-sensor, multi-imager, çift lensli veya dual-lens gibi adlarla anılır.

İki ana mantık vardır. Birincisinde lensler yan yana dizilir ve görüntüleri birleşerek tek bir geniş sahne oluşturur. İkincisinde bir lens genel görünümü verir, ikinci lens ise olay algılandığında yakınlaşıp hedefi ayrıntılı izler. Üreticilere göre bu iki yaklaşım aynı üründe de birleşebilir.

Kameranın kaç sensörü olduğu kadar, kayıt cihazına tek yayın mı yoksa birden fazla yayın mı gönderdiği de önemlidir. Bu ayrım kanal sayısını, depolamayı ve ekran düzenini doğrudan etkiler. Terimlerin kısa açıklamaları için kamera teknik terimler sözlüğüne bakabilirsiniz.

Üç farklı tasarım: panorama, geniş açı + zoom ve yönlendirilebilir kafalar

Çok lensli kameralar tek bir ürün sınıfı değildir; üç ana tasarıma ayrılır ve her biri farklı sorunu çözer. Üreticilerin teknik dokümanlarında da bu ayrım görülür: Axis'in panoramik kameralar beyaz kitabı tek sensörlü (balık gözü), çok sensörlü ve çok yönlü (multidirectional) kameraları ayrı başlıklar altında anlatır.

• Çok sensörlü panoramik kamera: Tek gövdede yan yana birden fazla sensör ve lens bulunur; görüntüler birleştirilerek yaklaşık 180° yatay görüş elde edilir. Dört sensörlü duvar tipi bir örnekte kapsama 180° yatay ve 90° dikeydir.
• Çift lensli (geniş açı + detay) kamera: Bir lens tüm sahneyi izlerken ikinci lens olay algılanınca yakınlaşıp hedefi takip edebilir. Uniview'ın MultiView ürünlerinde bu yaklaşım panorama ve ayrıntı bağlantısı olarak tanımlanır.
• Çok yönlü (multidirectional) kamera: Tek gövdede birkaç kamera başı bulunur ve her baş ayrı yöne çevrilebilir; dört başlı modellerle 360° kapsama sağlanabilir. Köşe, kavşak ve koridor gibi ayrı yönlere bakması gereken yerlerde kullanılır.
• Balık gözü (fisheye) kamera: Tek sensör ve tek geniş açılı lensle 360° daire görüntü verir; görüntü yazılımla panorama veya dörtlü görünüme açılır. Çok sensörlü kamera sayılmaz, ama benzer ihtiyaçlarda alternatiftir.

Birleştirilmiş panorama nasıl çalışır?

Çok sensörlü kamerada her sensörün görüntüsü kamera içinde hizalanıp tek bir geniş kareye dikilir; bu işleme birleştirme (stitching) denir. Axis'in anlatımına göre sensörler arasında beyaz dengesi ve pozlama eşzamanlı tutulur, çakışan bölgeler ortak bir yüzeye (küre ya da silindir) izdüşürülerek hizalanır ve bu sırada fıçı bozulması gibi çarpıklıklar da düzeltilir.

Birleştirme iyi yapıldığında kamera, kayıt yazılımında tek kamera gibi görünür ve tek IP adresi kullanır. Dikiş bölgesinde, kameraya çok yakın duran nesnelerde küçük hizalama kusurları görülebilir; bu yüzden montaj sırasında kamera ufuk çizgisine göre düzeltilmeli ve yakın nesne mesafesi göz önünde tutulmalıdır.

Her üretici birleştirmeyi aynı biçimde sunmaz. ACTi'nin açıklamasına göre bazı panoramik kameralar her lensin yayınını ayrı kanal olarak gönderir ve panorama, kayıt yazılımında bu görüntüler yan yana dizilerek elde edilir. Diğerleri hizalanmış yayınları tek bir çok geniş yayında (çoğunlukla 2:1 ya da 3:1 en-boy oranında) birleştirir.

Piksel yoğunluğu: geniş sahnede ayrıntı nasıl hesaplanır?

Geniş bir alanı tek kamerayla izlemenin bedeli, sahne genişledikçe metre başına düşen piksel sayısının azalmasıdır; bu yüzden kamera seçiminde ölçü toplam megapiksel değil piksel yoğunluğudur. Hesap basittir: piksel yoğunluğu (piksel/metre) = hedef bölgenin yatay piksel sayısı ÷ o bölgenin gerçek genişliği (metre).

Örnek: bir sensörün yatay çözünürlüğü 3840 piksel ve o sensörün kapladığı sahne, hedef mesafede 20 m genişlikteyse yoğunluk 3840 ÷ 20 = 192 piksel/m olur. Aynı alanı 3840 piksellik tek bir geniş açılı kamerayla izlemek için sahne genişliği 80 m olsaydı yoğunluk 48 piksel/m'e düşerdi.

Axis'in önerdiği hedef değerler ihtiyacı sınıflandırmak için pratik bir ölçüdür ve sektörde yaygın olarak kullanılır:

• Algılama (detection): yaklaşık 25 piksel/m; birinin ya da bir şeyin orada olduğunu görmek.
• Gözlem (observation): yaklaşık 63 piksel/m; hareketin ve genel davranışın izlenmesi.
• Tanıma (recognition): yaklaşık 125 piksel/m; tanıdık bir kişiyi ya da aracı ayırt etmek.
• Tanımlama (identification): yaklaşık 250 piksel/m; kişiyi kesin biçimde ayırt edecek kalite.

Kayıt cihazında kanal sayısı etkisi

Çok lensli bir kamera kayıt cihazında bir kanal mı, birkaç kanal mı yer kaplar sorusunun cevabı kameranın yayın yapısına bağlıdır. Birleştirilmiş tek yayın gönderen kamera bir kanal kullanır; her lensini ayrı yayınlayan kamera ise lens sayısı kadar kanal tüketir. ACTi'nin tanımında da birleştirilmiş yayın tek kanal lisansı kullanırken birleştirilmemiş kamerada her bağımsız yayın kendi kanalını kullanır.

Bu fark, 16 kanallı bir NVR'ın kaç fiziksel kamerayı taşıyacağını değiştirir. Dört lensini ayrı yayınlayan bir kamera 4 kanal tüketir; aynı model tek yayın veriyorsa 1 kanal tüketir. Satın almadan önce kamera ve NVR için aşağıdaki noktalar kontrol edilmelidir:

• Kanal sayısı: kamera bir ya da kaç video yayını veriyor; NVR'da bunlar kaç kanal sayılıyor.
• Toplam çözünürlük: birleştirilmiş yayın çok geniş olabilir; NVR'ın tek kanalda kaydedebildiği ve canlı gösterebildiği en yüksek çözünürlük yetmeyebilir.
• Toplam gelen bant genişliği: NVR'ın desteklediği toplam giriş hızı (Mbps), tüm yayınların toplamını karşılamalı.
• Protokol uyumu: kamera ve NVR farklı markaysa ONVIF üzerinden çoklu video kaynaklarının doğru tanındığı denenmeli.
• Ekran düzeni: ayrı kanal yayınlarında panorama için canlı izleme ve oynatmada görüntülerin yan yana hizalanması gerekir.
• Analitik ve lisans: çizgi ihlali, bölge ihlali gibi akıllı özelliklerin tek yayında mı, lens bazında mı çalıştığı doğrulanmalı.

Bant genişliği, depolama ve PoE hesabı

Birkaç sensörün yayını tek kamerada toplandığı için bit hızı ve depolama ihtiyacı tek lensli kameradan belirgin biçimde büyük olur. Sürekli kayıtta günlük depolama yaklaşık şu formülle bulunur: günlük GB ≈ toplam bit hızı (Mbps) × 10,8. Katsayı, bir Mbps'in saniyede 0,125 MB eder ve günde 86.400 saniye bulunmasından gelir.

Örnek: her biri 4 Mbps'lik dört yayın toplam 16 Mbps eder; bu da günde yaklaşık 173 GB, 30 günde 5 TB'ın üzerinde bir kayıt demektir. Hareket algılamaya bağlı kayıt, akıllı kodlama ve H.265 sıkıştırması bu değeri düşürür. Ayar mantığı için kamera bit hızı ve kare hızı ayarı yazısına bakılabilir.

Güç tarafında da dikkat gerekir. Çok sensörlü kameralar işlemci yükü, ısıtıcı ve IR aydınlatma nedeniyle tek lensli kameradan fazla güç çekebilir. PoE standartlarında IEEE 802.3af kaynak tarafında yaklaşık 15,4 W, 802.3at yaklaşık 30 W, 802.3bt ise 60 W ve 90 W'a kadar güç sağlar. Kameranın veri sayfasındaki güç sınıfı, anahtar (switch) ve NVR'ın PoE portuyla uyumlu olmalıdır.

Kullanım yerleri ve sınırları

Bu kameralar en çok geniş, açık ve tek noktadan izlenebilen alanlarda anlamlıdır; dar koridor ya da küçük odada çoğu zaman gereksizdir. Sektör kaynaklarında en sık şu alanlar örnek verilir: tren ve metro istasyonları, havalimanları, meydanlar, stadyumlar, kampüsler, otoparklar, kritik altyapı çevre güvenliği, bankalar ve sağlık tesisleri.

Küçük işletmelerde de kullanım alanı vardır. Köşe başındaki mağaza, depo yaklaşma yolu, fabrika sahası ve site girişi gibi yerlerde bir panoramik kamera iki ya da üç tek lensli kameranın yerini tutabilir ve tek kablo, tek montaj noktası gerektirir.

• Otopark ve site girişi: panoramik lens araç trafiğini, ayrıntı lensi plaka ve yüz bölgesini izler.
• Meydan ve cadde: geniş görünüm kalabalığı, yakınlaştırma belirli bir olayı takip eder.
• Mağaza ve market: tavan tipi veya duvar tipi panorama müşteri akışını ve reyonları kapsar.
• Depo ve fabrika sahası: yan yana kapı ve yükleme alanları tek kameradan izlenir.
• Sınırı: tek gövde olduğundan arıza durumunda birden fazla görüş alanı kaybedilir; ayrıca çok yakın mesafede dikiş bozulmaları ve düşük piksel yoğunluğu görülebilir.

Seçim adımları: çift lens mi, çok sensör mü?

Doğru kamera tipini seçmenin yolu, önce izlenecek alanı ve hedef ayrıntı düzeyini belirleyip sonra cihaz sayısını hesaplamaktır. Marka veya megapiksel değerini baştan seçmek yerine aşağıdaki sırayı izleyin; montaj yüksekliği ve açı için kamera montaj yüksekliği ve yerleşim yazısı, genel kontrol listesi için güvenlik kamerası satın alma rehberi yardımcı olur.

• 1. Alanı ölç: izlenecek sahnenin genişliğini ve kameraya en uzak hedefin mesafesini not edin.
• 2. Hedefi belirle: algılama mı, tanıma mı, tanımlama mı gerektiğini seçin ve karşılık gelen piksel/m değerini bulun.
• 3. Yoğunluğu hesapla: yatay piksel ÷ sahne genişliği formülüyle adayları karşılaştırın.
• 4. Tipi seç: tek geniş sahne için çok sensörlü panorama, hem genel hem ayrıntı için çift lensli geniş açı + zoom, ayrı yönler için çok yönlü kamera düşünün.
• 5. Kaydı denetle: kanal sayısı, NVR'ın azami çözünürlüğü, toplam giriş hızı ve disk ihtiyacını hesaplayın.
• 6. Gücü ve ağı kontrol edin: PoE sınıfı, kablo mesafesi ve switch kapasitesini doğrulayın.
• 7. Uyumu sınayın: farklı markalarda ONVIF ile çoklu yayının görüldüğünü deneme kurulumuyla doğrulayın.

Kurulumcu bulmak ve ürün temin etmek: Bayifi

Çok sensörlü kameranın doğru planlanması keşif, mesafe ölçümü ve kayıt hesabı gerektirdiği için işi deneyimli bir kurulumcuyla yürütmek yerinde olur. Bayifi'de bayi listesinden ve bayi haritasından bulunduğunuz ildeki kurulumcuların profil ve marka bilgilerine bakabilirsiniz.

Toptancıların anlık stoklu ürünlerini ve talep ile birden fazla toptancıdan teklif alma yöntemini pazar sayfasında görebilirsiniz. Kurulumcu ya da toptancıysanız firmanızı kaydol sayfasından ekleyebilirsiniz.