As-Built Proje Nedir? Kamera, Geçiş Kontrol ve Yapısal Kablolamada Uygulama Sonrası Çizim, Kablo Etiketi ve Şifre Teslimi

As-built proje nedir ve kırmızı kalem (redline) ile nasıl takip edilir?

As-built proje, uygulama bittikten sonra sahadaki gerçek durumu gösteren çizim ve kayıt takımıdır; onaylı proje ise yapılması planlanan durumu gösterir. İkisi arasındaki fark, şantiyede kapı yeri değişen, kablo yolu kayan, kamera bir metre öteye alınan her noktada oluşur ve as-built tam olarak bu farkı kapatır.

Kurulumcu için dosyanın üç somut faydası vardır: arıza ve bakımda kabloyu ya da cihazı aramak yerine çizimden bulmak, ileride sistemi büyüten veya devralan firmaya net bir başlangıç vermek, işin bittiğini ve sözleşmeye uygun yapıldığını kanıtlayarak hakedişi ve teslim tutanağını sorunsuz bağlamak. Yangın algılama için bu konu ayrıca [yangın sistemi teslim dosyası yazısında işlenmiştir; burada kamera, geçiş kontrol, diafon ve yapısal kablolama ele alınıyor.

As-built çizimin kalitesi, değişikliklerin sahada o gün kaydedilmesine bağlıdır. Kırmızı kalem (redline), onaylı proje çıktısının üzerine saha ekibinin işlediği el notlarına verilen addır; ofiste temiz çizime dönüştürülmeden önceki ham kayıttır.

Her kat için bir redline seti tutmak, şantiye sonunda hafızadan çizim yapma riskini ortadan kaldırır. Değişikliğin yazılı onayını da kayıt altına almak gerekir; konuyu şantiyede proje revizyonu ve ilave iş yönetimi rehberi ayrıca anlatır.

• Tarih ve imza: her redline sayfasında işi yapan teknisyenin adı, tarih ve revizyon numarası bulunsun.
• Tek renk kuralı: eklenen için kırmızı, silinen için çizili kırmızı, taşınan için ok kullanın; legend'a yazın.
• Gün sonu fotoğrafı: işlenmiş redline sayfasının fotoğrafını çekip ortak klasöre atın.
• Onay izi: müşteri, mimar veya yapı denetim talebiyle yapılan sapmaların yazışma numarasını nota ekleyin.
• Küçük sapmaları da yazın: 50 cm kayan bir kutu, ileride bakım ekibinin saatlerini alabilir.

Son hâl kat planı ve şema: çizimde bulunması gerekenler

Temiz as-built çizim, redline'ın CAD ortamında işlenmiş ve revizyonu "AS-BUILT" olarak damgalanmış hâlidir. Çizim düzeni için kamera projesi paftası hazırlama rehberindeki antet, lejant ve ölçek kuralları aynen geçerlidir.

Kat planında yalnız cihaz yeri değil, kablo yolu, kanal ve tava güzergâhı, dağıtım dolabı ve rack konumu, geçiş noktaları gösterilir. Şema tarafında ise ağ topolojisi, NVR veya sunucu bağlantıları ve geçiş kontrol kontrolörlerinin hat yapısı bulunur.

• Her cihaz için çizimde yazan numara, etiket numarası ve tablo satırıyla birebir aynı olmalı.
• Rack ön görünüşü, patch panel ve switch yerleşimi ayrı bir sayfada gösterilmeli.
• Kapı kartı: kapı numarası, okuyucu, kilit tipi, çıkış butonu, kontaklar ve kontrolör portu tek sayfada.
• Diafon için daire-kolon eşleşmesi ve hat dağıtım kutularının yeri.
• Dosya adı ve antette revizyon "AS-BUILT Rev.0" ile tarihli yazılmalı.

Kablo etiketi, port ve patch panel tablosu nasıl eşleşir?

As-built dosyanın en çok kullanılan belgesi, kablo üzerindeki etiketin çizimdeki numara ve tablo satırıyla eşleştiği kablo ve port tablosudur. Etiket kabloyu iki uçta da, çekme kutusunda ve rack girişinde tanımlar; tablo ise bu numaranın hangi cihazdan hangi porta gittiğini söyler.

Yapısal kablolama etiket ve yönetim düzeni için ANSI/TIA-606 ve ISO/IEC 14763-1 gibi altyapı yönetimi standartları ortak bir kayıt mantığı sunar; projede hangi sistemin esas alındığı teknik şartnamede belirtilir. Pratik numaralandırma örnekleri güvenlik sistemi kablo etiketleme ve patch panel düzeni yazısında, yapısal kablolama tasarımı ise yapısal kablolama projesi rehberlerinde bulunur.

• Etiket numarası: bina-kat-oda-sıra düzeninde tek ve tekrarsız bir kod (örneğin K2-014).
• Uç bilgisi: kaynak uç, hedef uç, kablo tipi (Cat6, Cat6A, fiber) ve ölçülen uzunluk.
• Patch panel: panel numarası, port numarası, bağlı switch ve switch portu.
• PoE bilgisi: portun IEEE 802.3af, at veya bt sınıfı ve bağlı cihazın tahmini gücü.
• Sertifikasyon sonucu: kablo test raporuna atıf; ayrıntı için test ve devreye alma raporu yazısına bakın.

IP adres tablosu, seri numarası ve garanti listesi

Her cihazın adresi, kimliği ve garanti başlangıcı tek bir tabloda toplanır; çünkü arıza anında kimin hangi cihaz olduğunu bilmek, ilk saatin neredeyse tamamını kazandırır. Tablonun mantığı [IP adres tablosu ve kurulum dosyası yazısında ayrıntılı anlatılmıştır.

Garanti süresi çoğu zaman kurulum tarihinden değil, üreticinin ya da satıcının belirttiği başlangıçtan işler; bu nedenle fatura tarihi ve irsaliye no da satıra eklenmelidir.

• Kimlik: cihaz türü, marka, model, seri numarası ve MAC adresi.
• Ağ: sabit IP, alt ağ, geçit, VLAN ve bağlı switch portu.
• Yazılım: firmware sürümü ve teslim tarihindeki sürümün kayıtlı olması.
• Garanti: fatura tarihi, garanti bitiş tarihi, destek kanalı ve cihazın bulunduğu nokta (etiket numarası).
• Lisans: kanal veya kullanıcı lisansları, ONVIF profil bilgisi ve bulut hesap eşleşmesi.

Kullanıcı ve şifre teslim formu: yönetim ve kurulumcu hesabı ayrımı

Şifre teslim formunun amacı, sistemin yönetimini müşteriye devrederken kurulumcunun kendi servis erişimini kayıt altında ayırmaktır. Yönetici hesabı müşteriye aittir ve teslimde müşterinin belirlediği parola ile tanımlanır; kurulumcu (servis) hesabı ise varsa ayrı, sınırlı yetkili ve müşterinin bilgisi dahilinde bırakılır.

Parolalar teslim dosyasına açık metin olarak girmemelidir. Zarflı ya da müşterinin yönettiği parola yöneticisiyle devir, formda yalnız kullanıcı adı, rol ve devir tarihi yazılarak kaydedilir. Hesap sahipliği tarafı için [kurulumcu hesabındaki kamerayı müşteriye devretme yazısı yol gösterir.

• Fabrika varsayılan parolası bırakılmamalı; teslimde değiştirildiği forma yazılmalı.
• Her cihaz ve yazılım için kullanıcı adı, rolü ve yetki düzeyi tabloda yer almalı.
• Uzaktan erişim ve bulut hesabı e-postası müşteri adına kayıtlı olmalı.
• Kurulumcu hesabı bırakılıyorsa kapsamı, süresi ve kapatma koşulu forma yazılmalı.
• Yönetim ve servis parolaları teslim PDF'inde değil, ayrı güvenli yolla iletilmeli.

Kullanım kılavuzu ve fotoğraflı gizli tesisat kaydı

Kılavuz, ilgili sistemi işleten kişinin günlük işlerini anlatan kısa belgedir; üretici kılavuzunun kopyası değil, bu binaya özel adımları içerir. Kamera için kayıt arama ve dışa aktarma, geçiş kontrol için kart ekleme-silme ve vardiya tanımı, diafon için daire ve çağrı yönlendirme gibi başlıklar yeterlidir.

Sıva, alçıpan veya döşeme kapandıktan sonra görünmeyen hat ve kutuların yeri sonradan delme sırasında zarar görür. Bu yüzden duvar içi boru ve gömülü kutu kaydı fotoğrafla yapılır: kapanmadan önce her fotoğrafta metre veya referans nokta, etiket numarası ve tarih görünür olmalıdır.

• Her fotoğrafı bir etiket numarasına bağlayın ve dosya adına kat-oda bilgisini yazın.
• Boru çıkış ve girişlerini ölçüyle (kapı kasasından, döşemeden mesafe) çizime de işleyin.
• Sıva öncesi, tava kapanmadan önce ve kutu içi olmak üzere en az üç görüntü alın.
• Çekme teli veya yedek boru bırakıldıysa yerini ayrıca belirtin.

Dosya yapısı: PDF, DWG ve Excel ile teslim tutanağı

Sağlam bir teslim dosyası üç biçimde verilir: okunması ve imzası için PDF, değiştirilebilir çizim için DWG (ya da proje hangi CAD biçimindeyse onun kaynak dosyası) ve tablolar için Excel. Müteahhit ve yapı denetim ekibi genellikle imzalı PDF'i, sonraki bakımı yapacak ekip ise DWG ve Excel'i kullanır.

Teslim tutanağı dosyanın hangi tarihte, hangi içerikle ve kime verildiğini belgeler; çizim listesi, revizyon numaraları ve imzalar tutanağa eklenir. Alarm ve genel sistem teslim tutanağı için [teslim tutanağı ve müşteri eğitimi kontrol listesi örnek olabilir.

• 01_Cizimler: AS-BUILT PDF seti ve DWG kaynak dosyaları.
• 02_Tablolar: kablo-port, IP ve seri numarası ile garanti Excel dosyaları.
• 03_Test: kablo sertifikasyon ve devreye alma raporları.
• 04_Kilavuz: kullanım kılavuzu ve cihaz belgeleri.
• 05_Fotograf: gizli tesisat fotoğrafları, etiket numarasına göre.
• 06_Teslim: şifre teslim formu, teslim tutanağı ve imzalı çizim listesi.

As-built teslimi ve hakediş: kamuda ve özel işte ilişki

Kamu işlerinde geçici kabul komisyonu, Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliği uyarınca işi Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 41. maddesine göre inceler; kesin kabul komisyonu ise 41. ve 44. maddelere göre inceler. Yönetmelik hangi belgelerin teslim edilmesi gerektiğini tek tek saymaz; as-built çizim, kılavuz ve benzeri belgelerin teslimi sözleşme ve teknik şartnamedeki hükümlere bağlıdır, dolayısıyla belge isteği orada aranmalıdır.

Komisyon kabule engel olmayan eksikleri tutanakla belirtip süre verebilir; engel olan eksik varsa işi kabule hazır bulmaz ve geçici kabul yapılmış sayılmaz. Teminat süresi, eksikler giderilip geçici kabul tutanağı onaylandıktan sonra işler; kesin kabul tutanağı onaylandığında ise yüklenicinin sözleşmeden doğan sorumluluğu, yasal istisnalar saklı kalmak üzere sona erer. Eksik teslim dosyası bu nedenle kabulü geciktiren bir eksik olarak yazılabilir.

Özel sektörde kural sözleşmeyle konur: son hakedişin veya hakedişin bir bölümünün teslim dosyası verildiğinde ödeneceği yazılırsa teslim şartı bağlayıcı olur. Yapı denetim tarafında kontrol sürecini yapı denetim zayıf akım kontrolü rehberi anlatır. Sözleşmeye teslim dosyasının içeriği, formatı ve hakedişle ilişkisi başlangıçta yazılmalıdır.

Bayifi'de bu konunun yeri

Teslim dosyasını hazırlayacak veya devralacak bir kurulumcu arıyorsanız bayi listesinden ve il rehberlerinden profillere bakabilirsiniz; projenin genel çerçevesi için zayıf akım projesi nedir yazısı yardımcı olur. Toptancılar anlık stoklu ürünlerini pazar sayfasında listeler, firmanız için kaydol adresinden başvurabilirsiniz.