Kamera Projesi Paftası Nasıl Hazırlanır? Antet, Lejant, Sembol, Ölçek ve Revizyon Yönetimi

Kamera projesi paftası nedir ve hangi sayfalardan oluşur?

Kamera projesi paftası, bir güvenlik kamerası sisteminin yerini, bağlantısını ve kablo güzergâhını standart bir kâğıt düzeninde gösteren çizim sayfasıdır. Tek bir kat planı tek başına proje sayılmaz; okuyan kişinin kamerayı bulmasını, hangi kabloya bağlandığını izlemesini ve metrajı çıkarmasını sağlayan bir çizim seti gerekir. Yerleşimin kendisini nasıl çizeceğinizi anlatan kamera yerleşim planı rehberi ayrıca vardır; bu yazı çizimin değil, proje dosyasının biçiminin nasıl kurulacağını ele alır.

Küçük bir dükkân için üç dört sayfa, çok katlı bir bina için onlarca sayfa ortaya çıkar. Sıra her projede benzer olduğunda kontrol eden kişi aradığını hızla bulur.

• Kapak ve pafta listesi: proje adı, sistem, pafta numaraları ve güncel revizyon harfleri
• Genel notlar ve lejant: sembol tablosu, kısaltmalar, kablo tipleri ve montaj yükseklikleri
• Kat planları: kamera yerleşimi, kablo tavası ve kablo hatları, rack ve switch noktaları
• Kesit ve yükseklik görünüşleri: direk, konsol ve tavan yükseklikleri
• Blok (tek hat) şema: kamera, switch, NVR ve ağ bağlantı mantığı
• Kablo ve kamera listesi: numara, konum, model, kablo uzunluğu ve patch panel portu

Türkiye'de zorunlu bir kamera sembol standardı var mı?

Güvenlik kamerası sembolleri için bütün projelerde zorunlu tutulan tek bir Türk standardı bulunmamaktadır; yaygın uygulama, her paftada kendi lejantını açıkça vermektir. Elektroteknik şema sembolleri için uluslararası referans IEC 60617 serisidir ve Avrupa'da EN 60617 olarak benimsenmiştir. Bu seri anahtar, devre elemanı ve ölçü aleti gibi şema öğelerini kapsar; güvenlik kamerası gibi uygulamaya özel cihazlar için herkesçe kabul görmüş tek bir simge sunmaz. Güncel durumu IEC grafik sembol veri tabanından ve TSE kataloğundan kontrol edebilirsiniz.

Bu nedenle sektörde fiilen üç yol izlenir: kurumun veya idarenin kendi şartnamesindeki sembol tablosunu kullanmak, üretici ve CAD kütüphanelerinde dolaşan kamera bloklarını kullanmak ya da projeye özel lejant çizmek. Hangisi seçilirse seçilsin kural aynıdır: pafta üzerindeki her sembolün anlamı lejantta yazılı olmalıdır.

Onay makamı veya işveren kendi sembollerini şartnamede istiyorsa o tablo esas alınır; istemiyorsa lejantı sade tutmak yeterlidir.

Pafta düzeni: kâğıt boyutu, antet ve revizyon tablosu

Pafta düzeninde temel kural, ISO A serisi kâğıt boyutlarından birini seçmek ve anteti (başlık bloğunu) her sayfada aynı yere koymaktır. A serisi kâğıtlarda uzun kenar kısa kenarın √2 katıdır; A0 yaklaşık 841 × 1189 mm, A1 594 × 841 mm, A2 420 × 594 mm, A3 297 × 420 mm ve A4 210 × 297 mm ölçüsündedir. Bu oran sayesinde bir çizim büyütülüp küçültülürken biçimi bozulmaz.

ISO 5457 çizim kâğıtlarının boyut ve yerleşimini, ISO 7200 ise antet alanlarını tanımlayan standartlardır; antette başlık, çizen, onaylayan, çizim sahibi, belge türü, çizim numarası, pafta numarası ve yayın tarihi gibi alanlar yer alır. Proje ofisleri çoğunlukla bu alanlara logo, proje müellifi ve ölçek ekleyen kendi şablonlarını kullanır.

• Çok katlı ve geniş alanlı projeler için A1 veya A0, küçük işyeri ve konutlar için A3 uygun olur
• Antet sağ altta, revizyon tablosu sağ üstte veya antetin hemen yanında sabit konumda durmalıdır
• Antet alanları: proje adı, pafta başlığı, pafta no, ölçek, tarih, çizen, kontrol eden, onaylayan, revizyon harfi
• Revizyon tablosunda her satır; harf, tarih, değişiklik açıklaması ve işlemi yapanın adını taşımalıdır
• Pafta numarası sistem ve kat bilgisini içermelidir (örneğin KM-01 zemin kat)

Ölçek seçimi ve katman (layer) isimlendirme nasıl yapılır?

Kat planlarında en yaygın ölçekler 1:100 ve 1:50'dir; geniş vaziyet planlarında 1:200 veya 1:500 kullanılır. Ölçek, planın A3 veya A1 sayfaya sığmasına ve kamera sembolünün okunur kalmasına göre seçilir. Ölçeği kâğıt alanında (paper space) görünüm penceresiyle (viewport) sabitlemek, modelin her sayfada farklı ölçekte yazdırılmasını önler. PDF çıktısı yeniden boyutlandırılabileceğinden paftaya grafik ölçek çubuğu koymak ve 'ölçü için çizimi ölçekle okumayın, yazılı ölçüye bakın' notunu eklemek yaygın uygulamadır.

Katman isimlendirmede amaç, çizimdeki her nesnenin hangi sisteme ve hangi öğeye ait olduğunun isimden anlaşılmasıdır. ISO 13567 CAD katmanlarının düzenlenmesi ve adlandırılması için uluslararası bir çerçeve sunar; ancak zayıf akım ofislerinin çoğu bu çerçeveyi sadeleştirip kendi şirket standardını yazar. Önemli olan, kurulan düzenin tek proje içinde değişmemesi ve teslimde mimari katmanlardan ayrı tutulmasıdır.

• Önek ile sistem ayırın: KM- kamera sistemi, YG- yangın, GK- geçiş kontrol, YK- yapısal kablolama
• Sonek ile öğeyi ayırın: KM-KAMERA, KM-KABLO, KM-TAVA, KM-RACK, KM-KONI, KM-ETIKET, KM-NOT
• Türkçe karakter ve boşluk kullanmayın; farklı CAD sürümlerinde karakter bozulabilir
• Kamera görüş konisini ayrı bir katmana alın; pafta çıktısında şeffaf renkle gösterilir, kapatıldığında plan sadeleşir
• Çizgi kalınlığını katmana bağlayın; çizgi türleri için ISO 128 kaynak alınabilir

Lejant ve sembol tablosu: hangi semboller gösterilmeli?

Lejant; pafta üzerinde kullanılan her sembolü, kısaltmayı ve çizgi türünü açıklayan tablodur ve her sayfada ya da ayrı bir lejant paftasında yer almalıdır. Aynı cihazın iki farklı biçimde çizilmesi, sahada yanlış kamera takılmasına yol açan sık hatalardır.

Kamera sembolleri genellikle cihaz türünü şekille, görüş yönünü ve açısını konisiyle gösterir. Sabit (bullet), dome, PTZ ve panoramik kameralar paftada birbirinden ayrılabilmelidir; çünkü kablo, montaj aparatı ve güç gereksinimi türe göre değişir.

• Sabit (bullet) kamera: ucu yön gösteren dikdörtgen veya yarım daire gövde, önünde tek yönlü görüş konisi
• Dome kamera: daire içinde küçük bir daire veya mercek işareti, tavan montajında çoğunlukla 360° veya geniş görüş konisi
• PTZ kamera: dome sembolüne dönüş oku eklenmiş biçim; kapsama alanı çoğunlukla daire veya geniş yay olarak gösterilir
• Panoramik/çoklu mercek kamera: mercek sayısı ve her merceğin kapsama yayı ayrı çizilir
• NVR/kayıt cihazı, PoE switch ve rack: bağlantı noktası olan kutu sembolü, içinde kısa kod (NVR, SW-1, RK-1)
• Kablo hattı: sürekli çizgi; kablo tavası: çift çizgi veya kalın kesikli çizgi; boru/kanal: ayrı çizgi türü
• Montaj notu: sembolün yanında yükseklik (örneğin h=3,00 m)

Kamera numaralandırma ve kablo etiketi eşleşmesi

Kamera numarası, katman, kablo etiketi ve switch portu aynı kodla eşleştirildiğinde proje, uygulama ve teslim aşamasında tek bir dil konuşur. Numaralandırma bir kez kararlaştırılır ve sonradan değiştirilmez; aksi halde liste, etiket ve NVR kanal adı birbirinden ayrışır.

Etiketleme mantığı yapısal kablolamayla uyumlu olmalıdır; ayrıntı için yapısal kablolama projesi rehberine bakabilirsiniz.

• Kod yapısı örneği: kat-sistem-sıra, yani Z-K01 (zemin kat 1. kamera), 1-K07 (1. kat 7. kamera)
• Aynı kod pafta sembolünde, kablonun iki ucundaki etikette, patch panel portunda ve NVR kanal adında kullanılmalıdır
• Kamera listesinde şunlar yer almalıdır: kod, konum, model, montaj yüksekliği, kablo tipi, tahmini uzunluk, switch ve port
• Sonradan eklenen kameraya mevcut numaralar kaydırılmadan yeni numara verilir
• Teslim sırasında uygulanan durumu gösteren çizimler için as-built teslim rehberi kullanılabilir

Görüş açısı ve kapsama konisi paftada nasıl gösterilir?

Kapsama konisi; kameranın yatay görüş açısını ve etkili mesafesini ölçekli bir üçgen ya da yay olarak gösterir ve hesaba dayalı çizilmelidir. Yatay görüş açısı, sensör genişliği ve odak uzaklığından hesaplanır: FOV = 2 × arctan(sensör genişliği ÷ (2 × odak uzaklığı)). Koninin kamera önündeki genişliği ise W = 2 × d × tan(FOV ÷ 2) formülüyle bulunur; burada d kamera ile hedef arasındaki mesafedir.

Koninin uzunluğu çoğu zaman kameranın görüş mesafesi değil, o noktada gereken piksel yoğunluğuna göre belirlenir. IEC 62676-4 uygulama kılavuzundaki DORI yaklaşımı bu amaçla kullanılır: tespit için yaklaşık 25, gözlem için 63, tanıma için 125 ve kimlik doğrulama için 250 piksel/metre gerekir. Önemli olan, koninin hangi amaç için çizildiğini paftada yazmaktır.

• Konilerde amaç farklı renk veya tarama ile ayrılır: genel gözetim, yüz tanıma, plaka okuma
• Koni ucuna mesafe yazılır (örneğin 12 m) ve hangi hedef için geçerli olduğu notla belirtilir
• Kör nokta ve örtüşme alanları plan üzerinde işaretlenir

Kat planı, kesit ve blok şema birbirini nasıl tamamlar?

Kat planı kameranın yatay konumunu, kesit düşey yüksekliğini, blok şema ise bağlantı mantığını gösterir; üçünün aynı kodları taşıması projeyi okunur kılar. Kat planı kablonun kaç metre ineceğini ya da direk yüksekliğini göstermez; bunu kesit verir.

Blok şema (tek hat şema) ise kameraları, switchleri ve NVR'ı ölçeksiz, mantıksal olarak gösterir; hangi kameranın hangi switch portuna bağlı olduğu burada okunur. Kat planı ile blok şemadaki kodlar aynıysa kontrol kolaylaşır.

• Kat planı: kamera sembolü, kod, yön, kablo hattı ve tava güzergâhı
• Kesit: tavan, döşeme, kablo tavası ve kamera yüksekliği; dış mekânda direk ve konsol ölçüleri
• Blok şema: kamera - switch - NVR zinciri, PoE güç bütçesi, uplink ve fiber geçişleri
• Rack görünüşü: patch panel, switch, NVR ve UPS sıralaması, birim (U) ölçüleri

Kablo metrajı için pafta notları ve ağ sınırları

Metraj, paftada kablo güzergâhı ölçekli çizildiğinde çıkarılabilir; bu yüzden güzergâh polilinye ile çizilmeli ve her kamera için ayrı uzunluk yazılmalıdır. Plandan ölçülen yatay uzunluğa, kablo tavasından ya da tavandan kameraya inen düşey mesafe, kıvrım payı ve uçlardaki serbest boy eklenir. Toplam uzunluk, kesif ve metraj tablosuna aktarılır; bu tablonun hazırlanışı için keşif özeti ve metraj cetveli rehberi kullanılabilir.

Bakır ağ kablosunda kanal uzunluğu sınırı da paftada not edilmelidir. Yapısal kablolama kurallarında kalıcı hat ile bağlantı kordonları birlikte 100 m'yi geçmemelidir; kalıcı hat için 90 m esas alınır. Kamera PoE ile besleniyorsa IEEE 802.3af, 802.3at ve 802.3bt sürümlerinin güç sınıfları da kamera listesine yazılmalıdır.

• Pafta notu: 'Kablo uzunlukları yatay ölçü + düşey iniş + %10 pay olarak hesaplanmıştır' (pay oranı proje şartnamesine göre belirlenir)
• Notta kablo tipini yazın: Cat6 U/UTP veya F/UTP, dış mekân için UV dayanımlı ve jel dolgulu tip
• Hat uzunluğu 90 m'yi aşan kameralar için fiber, extender veya ara switch kararını pafta notuna işleyin

DWG/PDF teslimi, xref ve revizyon harfi (Rev A, B) yönetimi

Mimari zemin paftasını doğrudan kopyalamak yerine harici referans (xref) olarak bağlamak, mimar planı değiştirdiğinde kamera paftasının da güncellenmesini sağlar. AutoCAD'de bu işlem XREF komutuyla yapılır; 'Attach' seçeneği yalnızca bu çizimde referansı gösterir, 'Overlay' ise çizim başka bir dosyaya referans olarak bağlandığında iç içe geçmeyi önler. Altlığı alırken mimar dosyasının ölçü birimini (mm veya m) ve koordinat başlangıcını kontrol edin.

Revizyon yönetiminde yaygın uygulama, taslak aşamasında Rev A, Rev B gibi harflerin, onaylı yayında ise 00, 01 gibi sayıların kullanılmasıdır; ancak bu bir zorunluluk değil, sözleşme veya şirket kuralıdır. Hangi biçim seçilirse seçilsin her revizyon, tabloya değişikliğin ne olduğunu, tarihini ve yapan kişiyi yazmalıdır. Şantiyede mimari değişiklik olduğunda hangi yazılı onayın alınacağı için proje revizyonu ve ilave iş yönetimi rehberine bakın.

• Teslimde DWG ile birlikte aynı revizyonun PDF çıktısını gönderin; PDF 'resmi' okunan sürüm olur
• Xref'li çizimleri 'eTransmit' ile veya xref'leri bağlayarak (bind) paketleyin; kırık referans yolları en sık görülen teslim hatasıdır
• Her revizyonda değişen yeri revizyon bulutuyla işaretleyin ve tabloya harfle ilişkilendirin
• Eski revizyonları silmeyin; 'Geçersiz' damgasıyla ayrı klasörde tutun
• Dosya adına pafta no ve revizyon ekleyin: KM-01_RevB.dwg

Bayifi'de kurulumcu ve ürün bulmak

Proje paftasını hazırlayacak ya da uygulayacak bir kurulumcu arıyorsanız, il il firma dizini olan bayi listesinden firmaların hizmet ve marka bilgilerine bakabilirsiniz. Projede seçilen kamera, NVR ve switch modellerinin stoklu toptancılarını görmek için pazar sayfası kullanılabilir.