İnternetten ve Pazaryerinde Kamera, Alarm Satmak: Mesafeli Satış, ETBİS ve Ön Bilgilendirme Yükümlülükleri

İnternetten kamera ve alarm satarken hangi mevzuat geçerlidir?

Güvenlik ürününü uzaktan, yani mağazaya gelmeden sipariş alarak satan herkes için temel çerçeve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği ve 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’dur. Satışın kendi web sitenizden, Instagram ya da WhatsApp mağazasından veya bir pazaryerinden yapılması bu kanunların uygulanmasını değiştirmez; değişen, kimin hangi rolde olduğudur.

Kurulumcu ya da toptancı bu çerçevede çoğunlukla satıcı (hizmet sağlayıcı) rolündedir. Siteyi veya uygulamayı başkalarına ait satışlar için açan platform ise aracı hizmet sağlayıcıdır. Aynı firma hem kendi sitesinden satıp hem pazaryerine ürün koyabilir; her kanalda ayrı ayrı yükümlülük doğar.

Tüketiciye yönelik kurallar yalnızca alıcı ticari veya mesleki olmayan bir amaçla hareket ediyorsa devreye girer. Bu nedenle ilk soru her zaman şudur: karşınızdaki kişi ürünü evi, dükkânı veya kendi kullanımı için mi alıyor, yoksa yeniden satmak veya müşterisine kurmak için mi?

• 6502 sayılı Kanun: tüketici tanımı, mesafeli sözleşmeler, ayıplı mal, garanti.
• Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği: ön bilgilendirme, onay, cayma, iade, teslim süresi.
• 6563 sayılı Kanun: elektronik ticarette bilgi verme, ticari elektronik ileti izni, aracı hizmet sağlayıcı sorumluluğu.
• ETBİS Tebliği: elektronik ticaret bilgi sistemine kayıt ve bildirim.

Mesafeli satışta ön bilgilendirme ve sipariş onayı nasıl yapılır?

Tüketici sipariş vermeden önce satıcı, Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’nin 5. maddesinde sayılan bilgileri açıkça vermek zorundadır; bu bilgilerin verildiğini ispat yükü de satıcıdadır. Yönetmeliğe göre bilgiler kalıcı veri saklayıcısıyla ve okunaklı biçimde sunulur, tüketici bunu onaylamadan sözleşme kurulmuş sayılmaz.

Ön bilgilendirme formu kamera, kayıt cihazı veya alarm seti satan bir site için pratikte ürün sayfası, sepet ve ödeme adımlarının bir arada düzenlenmesi demektir. Sipariş düğmesinde tüketicinin ödeme yükümlülüğü altına girdiği açıkça anlaşılmalıdır; aksi hâlde tüketici sözleşmeyle bağlı olmaz.

• Satıcının unvanı, adresi, vergi ve MERSİS bilgisi ile iletişim ve şikâyet kanalı.
• Ürünün temel nitelikleri: model, kanal sayısı, çözünürlük, kutu içeriği.
• Vergiler dâhil toplam bedel, kargo ve varsa ek maliyetler; bildirilmeyen ek maliyet tüketiciden istenemez.
• Teslimat ve ifa süresi, ödeme ve teslim şekli.
• Cayma hakkının şartları, süresi, kullanım yöntemi ve iade kargo bilgisi.
• Tüketici hakem heyeti ve mahkemeye başvuru yolları.
• Sipariş özeti ve sözleşme metnini tüketicinin sonradan açabileceği biçimde saklamak; işlem kayıtları üç yıl tutulur.

14 gün cayma, 14 gün iade ve 30 gün teslim süresi nasıl işler?

Tüketici, mesafeli sözleşmede mal teslim alındığı günden itibaren 14 gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayabilir; hizmette bu süre sözleşme tarihinden başlar. Satıcı, cayma bildirimini aldıktan sonra bedeli en geç 14 gün içinde ve ödemenin yapıldığı yöntemle iade eder.

Teslim tarafında kural açıktır: satıcı, malı tüketiciye en geç 30 gün içinde teslim etmelidir. Süre dolmuşsa tüketici sözleşmeyi feshedebilir ve ödediği tutarın 14 gün içinde faiziyle iadesini isteyebilir. Stokta olmaması imkânsızlık sayılmaz; bu yüzden anlık stok teyidi olmadan pazaryerinde ürün satışa açmak risklidir.

Ürün cayma sonrası geri geldiğinde kullanım izi, ambalaj ve aksesuar eksikliği tartışmaları sık yaşanır. Mevzuat, malın özelliğine uygun kullanımdan kaynaklanan değişikliklerde tüketiciyi sorumlu tutmaz; bu nedenle iade koşullarını ön bilgilendirmede açık yazmak ve cihaz seri numarasını kayıt altında tutmak gerekir. Ayrıntılı örnekler için güvenlik sisteminde cayma hakkı rehberine bakabilirsiniz.

• Cayma süresi: 14 gün (mal tesliminden, hizmette sözleşmeden itibaren).
• İade süresi: cayma bildiriminden itibaren 14 gün, aynı ödeme aracıyla.
• Teslim süresi: malda en geç 30 gün.
• Cayma hakkı bilgisi hiç verilmemişse süre uzar; Yönetmelikte bu durum için en fazla bir yıllık ek süre öngörülür.
• Kargoya verilmek malın tüketiciye teslimi sayılmaz; süre tüketicinin eline ulaştığında başlar.

Kurulum hizmeti ekli satışta cayma ve hizmetin başlangıcı

Ürün ve montaj aynı sepette satılsa bile iki ayrı hukuki işlem söz konusu olabilir: ürünün satışı mesafeli sözleşmeye tabidir, malların montajı, bakımı ve onarımına ilişkin sözleşmeler ise Yönetmeliğin 2. maddesinde kapsam dışı sayılanlar arasında yer alır. Satıcı bu ayrımı sözleşmede ve ön bilgilendirmede net göstermelidir.

Hizmet kısmında önemli olan, tüketicinin onayıyla cayma süresi dolmadan hizmetin ifasına başlanıp başlanmadığıdır. Yönetmelik, tüketicinin onayıyla süre bitmeden ifasına başlanan hizmetlerde cayma hakkının kullanılamayacağını düzenler; bu nedenle montaj tarihini ve tüketicinin başlama onayını yazılı almak gerekir.

Kurulum bitince imzalatılan teslim tutanağı ve işin kapsamını anlatan sözleşme, ileride çıkabilecek uyuşmazlıkta en güçlü delildir. Nelerin yazılması gerektiği için kurulum sözleşmesi ve teslim tutanağı maddelerine göz atın.

• Ürün satışı ile montaj bedelini ayrı kalemler olarak gösterin.
• Montaj için tarih ve tüketicinin başlama onayını kaydedin.
• Ürün cayma konusu olursa ek sözleşmelerin (montaj gibi) kendiliğinden sona erdiğini unutmayın.
• Montaj sonrası cihaz seri numaralarını teslim tutanağına yazın.

ETBİS kaydı zorunlu mu, kimler kayıt yaptırır?

ETBİS (Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi), Ticaret Bakanlığı’nın e-ticaret yapan işletmelerden bilgi topladığı sistemdir ve kaydı, Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi ve Bildirim Yükümlülükleri Hakkında Tebliğ düzenler. Tebliğin 5. maddesi, kendi elektronik ticaret ortamında faaliyet gösteren hizmet sağlayıcıları, aracı hizmet sağlayıcıları ve yurt dışındaki bir aracı hizmet sağlayıcı üzerinden satış yapan yurt içi hizmet sağlayıcıları kayda tabi tutar.

Pratik sonuç şöyledir: kendi alan adıyla bir e-ticaret sitesi veya uygulaması işleten kurulumcu ya da toptancı, faaliyete başlamadan önce kayıt yaptırmalıdır. Metnin lafzına göre yalnızca yurt içi bir pazaryerinde mağaza açan satıcı bu üç gruptan birine girmez; kayıt yükümlülüğü pazaryeri platformundadır. Yalnızca e-posta, telefon veya kısa mesajla sipariş alan işletmeler ise Tebliğin kapsamı dışında bırakılmıştır.

Tebliğde gerçek kişiler veya esnaf için ayrıca bir muafiyet hükmü bulunmaz; esnaf için kayıtta T.C. kimlik numarası ve vergi kimlik numarası istenir. Kayıtta alan adı ve mobil uygulama bilgisi verilir, değişiklikler 30 gün içinde bildirilir. Düzenlemeler değişebildiği için, uygulamaya başlamadan önce mevzuat.gov.tr üzerinden güncel metni ve bağlı olduğunuz ticaret odasının görüşünü kontrol edin.

• Kimler: kendi e-ticaret ortamı olanlar, aracı hizmet sağlayıcılar, yurt dışı aracı üzerinden satanlar.
• Ne zaman: faaliyete başlamadan önce; bilgi değişikliğinde 30 gün içinde bildirim.
• Neler: tacirde MERSİS ve vergi numarası, esnafta T.C. kimlik ve vergi numarası, alan adı ve uygulama bilgisi.
• Kapsam dışı: yalnızca e-posta, telefon, kısa mesaj gibi bireysel iletişimle sözleşme yapanlar.

Pazaryerinde alıcı, satıcı ve aracı hizmet sağlayıcı rolleri

Pazaryerinde üç taraf vardır: ürünü satan satıcı, ürünü alan alıcı ve satışa ortam sağlayan aracı hizmet sağlayıcı. 6563 sayılı Kanun’a göre aracı hizmet sağlayıcı, satıcının sunduğu içerikten genel olarak sorumlu değildir; ancak hukuka aykırı içerikten haberdar olunca bunu gecikmeksizin yayından kaldırmak ve ilgili makamlara bildirmekle yükümlüdür.

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği ise aracı hizmet sağlayıcıya cayma, iade ve şikâyet bildirimleri için sürekli ulaşılabilir bir kanal kurma ve işlem kayıtlarını saklama gibi sorumluluklar da yükler. Yine de ön bilgilendirmeyi eksiksiz vermek ve cayma sonrası iadeyi yapmak satıcının işidir; pazaryerinde satıyor olmak bu yükü ortadan kaldırmaz.

Bayifi gibi toptancı ile kurulumcuyu buluşturan B2B pazar yerlerinde alıcı da ticari amaçla hareket eden bir firmadır. Böyle bir ortamda satış, firmalar arası ticari işlem olarak değerlendirilir; yine de pazar yerinin kendi kullanım şartları ve sipariş belgeleri her iki tarafı bağlar. Toptancı olarak teklif ve stok bilgisini güncel tutmak, alıcı olarak teklifleri eşit koşullarda karşılaştırmak için seri numarası ve garanti başlangıcı rehberi işe yarar.

• Satıcı: ön bilgilendirme, iade, garanti ve ayıp sorumluluğu.
• Aracı hizmet sağlayıcı: kayıt ve bildirim kanalı, hukuka aykırı içeriği kaldırma, işlem kaydı.
• Alıcı: tüketici ise cayma ve iade hakkı; ticari alıcıysa sözleşme ve ticari kurallar.

B2B satışta (ticari alıcıya) tüketici kuralları uygulanır mı?

Mesafeli satış kuralları yalnızca tüketici işlemlerinde geçerlidir; ticari veya mesleki amaçla alım yapan firmaya yapılan satışta ön bilgilendirme formu, 14 gün cayma ve tüketici hakem heyeti gibi mekanizmalar genellikle uygulanmaz. 6502 sayılı Kanun tüketiciyi ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden kişi olarak tanımlar; belirleyici olan fatura türünden çok alımın amacıdır.

Bu, B2B satıcının sözleşmesiz çalışabileceği anlamına gelmez. Türk Ticaret Kanunu ve Borçlar Kanunu’ndaki ayıp ihbarı, teslim ve ödeme kuralları geçerlidir; teklif, sipariş, teslim süresi ve iade koşullarını yazılı belgelemek ticari ilişkiyi korur. Karışıklığı azaltmak için sitenizde tüketici ve ticari alıcı akışlarını ayırmak, ticari alıcıdan vergi bilgisi ve firma unvanı almak yaygın bir yöntemdir.

Aynı ürünü hem bireylere hem firmalara sunan satıcı için önemli bir ayrıntı: şüphede kalan durumda, örneğin ev için alıp şirket adına fatura isteyen kişide, tüketici korumasının uygulanıp uygulanmayacağı olaya göre değişebilir. Bu yüzden ticari alıcıya ayrı sözleşme ve ayrı bilgilendirme sunmak güvenli yoldur.

Ürün açıklaması, kılavuz, CE, garanti, KVKK ve ticari ileti

Ürün sayfasında doğru ve doğrulanabilir bilgi vermek, hem tüketici mevzuatının hem de satıcıyı koruyan en basit kuraldır. Kamera, kayıt cihazı ve alarm panellerinde marka, model, çözünürlük, kodek (H.265 gibi), PoE desteği (IEEE 802.3af/at/bt), koruma sınıfı (IEC 60529’a göre IP kodu) ve kutu içeriği açık yazılmalıdır; abartılı veya doğrulanamayan performans iddiaları şikâyet nedenidir.

Türkçe kullanım kılavuzu, CE işareti ve garanti belgesi ürünle birlikte teslim edilmeli ve sayfada belirtilmelidir. Garanti süresi ve servis koşulları için kamera garanti ve servis rehberine bakabilirsiniz.

Sipariş sırasında toplanan ad, adres, telefon ve e-posta bilgileri kişisel veridir: toplama amacı, saklama süresi ve haklar aydınlatma metniyle bildirilmelidir. Müşterilere kampanya e-postası veya SMS göndermek ise ayrı bir onay ister; bireylere gönderilen ticari iletiler için alıcının önceden onayı gerekir, esnaf ve taciri hedefleyen iletilerde bu şart aranmaz. Ayrıntı için ticari elektronik ileti izni ve İYS rehberine bakın.

• Ürün sayfası: marka, model, teknik özellik, kutu içeriği, kurulum gerekliliği.
• Belgeler: Türkçe kılavuz, CE uygunluk bilgisi, garanti belgesi.
• Aydınlatma metni ve gizlilik politikası site altında erişilebilir olsun.
• Bireylere pazarlama iletisi için onay; B2B iletide esnaf ve tacir istisnası.

Bayifi’de kurulumcu bulmak ve toptan ürün almak

Bayifi, kurulumcu ile toptancıyı buluşturan bir B2B pazar yeridir ve bireysel tüketiciye perakende satış yapan bir mağaza değildir. Bölgenizdeki kurulumcuyu bulmak için bayiler dizinine bakabilir, toptancıların anlık stoklu ürünlerini ve tek talebe gelen teklifleri pazar bölümünde görebilirsiniz.

Firmanız kurulumcu ya da toptancıysa firmanızı kaydedebilirsiniz. Satış kanalınız ne olursa olsun, yukarıdaki yükümlülükleri bir kontrol listesi gibi yazılı hâle getirmek, hem müşteriyi hem sizi korur.