Kamera ve Alarm Kurulum Firması İçin NACE (Faaliyet) Kodu: Vergi Dairesi, SGK Tehlike Sınıfı ve Fatura Kalemleri

NACE (faaliyet) kodu nedir ve kurulum firması için neden önemlidir?

NACE kodu, bir işletmenin yaptığı ekonomik faaliyeti altı haneli bir kodla tanımlayan sınıflamadır; Türkiye'de vergi dairesi kaydında ve SGK işyeri kaydında bu koda dayanılır. Kod yalnızca bir etiket değildir: işyerinin iş sağlığı ve güvenliği tehlike sınıfı, bazı kurumsal müşterilerin tedarikçi kabulü ve ihale ya da yetki belgesi aramalarında bakılan uygunluk bu koda bağlanabilir.

Güvenlik kamerası, alarm, yangın ihbar ve geçiş kontrolü kuran firmalar için asıl zorluk, işin üç ayrı yüzü olmasıdır: ürün satmak, ürünü kurmak ve kurulu sistemi bakımda tutmak. Bu üç iş farklı kodlara denk gelebilir ve her biri farklı bir tehlike sınıfı, farklı bir fatura düzeni anlamına gelir.

Güncel kod listesi: NACE Rev.2.1 Ver.3 altılı kodlar

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın işyeri tehlike sınıfları listesi (Ek-1), güncel hâliyle NACE Rev.2.1 Ver.3 altılı kod ve tanımlarıyla yayımlanmıştır; liste 13/3/2025 (Resmî Gazete 32840) ve 21/5/2025 (32906) değişikliklerini içerir. Eurostat'ın sınıflamayı değiştirmesi nedeniyle altılı kodlar güncellenmiştir, bu yüzden eski bir makaleden ya da eski bir vergi levhasından alınan kod bugünkü listeyle birebir örtüşmeyebilir.

Bu nedenle bu yazıdaki kodlar yol göstermek içindir; kesin kodu yazmadan önce güncel Ek-1 listesini ve TÜİK sınıflamasını kontrol etmek gerekir. Aşağıdaki bölümler, listede kamera ve alarm işiyle ilişkili görünen tanımları anlatır.

Kurulum, ürün satışı ve bakım kodları arasındaki fark

Güncel listede yangın ve hırsızlık alarm sistemlerinin kurulumu, 43.21.01 kodunun tanımında yer alır; aynı tanım bina elektrik tesisatını, kablolu televizyon ve bilgisayar ağı tesisatını da kapsar. Bu kod Ek-1'de çok tehlikeli sınıfında görünür. Kamera (CCTV) kurulumunun hangi koda gireceği tanımda açıkça yazılı olmadığı için, bu konuda vergi dairesi ve muhasebeci teyidi almak gerekir.

Ürün satışı ise ticaret kodlarına girer. Örneğin 46.43.08 evlerde kullanım amaçlı hırsız ve yangın alarmları ile benzeri cihazların toptan ticaretini, 46.50 serisi bilgi ve iletişim teknolojisi ekipmanlarının toptan ticaretini, 47.40 serisi ise bilgisayar, telekomünikasyon ve ses-görüntü cihazlarının perakende ticaretini tanımlar. Bu ticaret kodları listede genel olarak az tehlikeli sınıfta yer alır.

Bakım ve onarım tarafında da ayrı kodlar vardır: 95.10.02 iletişim araç ve gereçlerinin onarımını (tanımda ticari kameralar da geçer), 33.13.90 diğer profesyonel elektronik ekipmanların onarım ve bakımını tanımlar. Bilgisayar ağı kurulumu ve sistem yönetimi tarafında ise 62.20.00 bilgisayar danışmanlığı ve sistem yönetimi (siber güvenlik danışmanlığı dahil) tanımı bulunur.

Özel güvenlik hizmeti (80.01.01, tehlikeli sınıf) ve çilingirlik (80.09.01) kurulumcunun işi değildir. Eski sınıflamaya göre açılmış kayıtlarda güvenlik sistemleri hizmetleri için 80.20 ile başlayan bir kod görülebilir; güncel Ek-1'in 80. bölümünde ise yalnızca 80.01 ve 80.09 altında kodlar bulunur.

• Yalnızca ürün satıyorsanız: ticaret kodları (46.43.08, 46.50.xx, 47.40.xx gibi), tanıma uygun olanı seçilir.
• Ürünü kurup devreye alıyorsanız: kurulum kodu (43.21.01 tanımı) gündeme gelir.
• Kurulu sistemi bakımda tutuyorsanız: onarım ve bakım kodları (95.10.02, 33.13.90 gibi) ayrıca değerlendirilir.
• Otomatik ve döner kapı kurulumu yapıyorsanız: 43.24.01 tanımında otomatik kapıların kurulumu ve bakımı geçer.

Birden fazla kod eklemenin sonuçları

Bir firma birden fazla faaliyet kodu taşıyabilir, ancak vergi dairesi kaydında bir ana faaliyet kodu ve ek kodlar ayrı kavramlardır. Kod eklemek, o işi yasal olarak yapabilmenizi sağlar; ama fiilen yapmadığınız bir kodu eklemek hem gereksizdir hem de tehlike sınıfı, denetim ve müşteri değerlendirmesi açısından sorun çıkarabilir.

Şirketlerde ana sözleşmedeki işletme konusu ile faaliyet kodları birbiriyle uyumlu olmalıdır; sözleşmede olmayan bir iş için kod eklenecekse ana sözleşme tadili gerekip gerekmediği muhasebeciyle netleştirilmelidir. Şirket kurma aşamasındaki seçimler için güvenlik kamerası kurulum firması kurma rehberine bakabilirsiniz.

SGK tehlike sınıfı koddan nasıl etkilenir?

İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'ne göre tehlike sınıfı, işyerinde yürütülen asıl işin koduna bakılarak belirlenir; kod ise Ek-1 listesinde az tehlikeli, tehlikeli ya da çok tehlikeli olarak işaretlenmiştir. Asıl işin tayininde tereddüt olursa işyerinin kuruluş amacına bakılır.

Aynı işyerinde birden fazla asıl iş tanımına uygun faaliyet yürütülüyorsa tehlike sınıfı yüksek olan iş esas alınır. Bu nedenle yalnız ürün sattığınız bir dükkânda kurulum kodunu da asıl iş olarak taşımak, işyerini çok tehlikeli sınıfa taşıyabilir; bu sınıfın getirdiği iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri (örneğin uzman ve hekim görevlendirme, eğitim ve risk değerlendirmesi) ayrıca devreye girer.

Tebliğe göre asıl iş faaliyet değişikliği en geç bir ay içinde Bakanlığa bildirilmelidir. Kararın tehlike sınıfı değişikliğine yol açması durumunda, sınıfın gerektirdiği işlemler 90 gün içinde yerine getirilir. Denetimde fiilî işin tescil kayıtlarından farklı çıkması hâlinde sınıf yeniden belirlenebilir.

Faturada ürün satışı ile hizmet bedelini ayırma

Fatura düzeni, hangi işin mal teslimi, hangisinin hizmet ifası olduğunu gösterecek biçimde kurulmalıdır; KDV mevzuatı da mal teslimi ile hizmet ifasını ayrı işlem türleri olarak ele alır. Kamera, kayıt cihazı ve kablo gibi ürünler ayrı kalemlerde; montaj, kablo çekimi, devreye alma ve eğitim ise hizmet kalemi olarak yazılırsa hem müşteri hem muhasebe tarafında hesap şeffaf olur.

Her kalemin KDV oranı ve tevkifat durumu, işin niteliğine ve alıcıya göre değişebilir; bunları faturayı kesmeden önce muhasebecinizle teyit edin. Toptancıdan aldığınız ürün faturası ile müşteriye kestiğiniz fatura arasındaki farklar, maliyet ve KDV açısından da incelenmelidir. Toptancı tekliflerini karşılaştırırken yapılacak hesaplar için teklifleri eşit zemine getirme yazısı yardımcı olur.

• Ürün kalemleri: kamera, NVR/DVR, disk, panel, dedektör, kablo ve aksesuar ayrı satırlarda.
• Hizmet kalemleri: montaj, kablo çekimi, devreye alma, konfigürasyon, eğitim.
• Bakım sözleşmesi varsa periyodik ziyaret ve uzaktan izleme ayrı hizmet satırı olarak yazılır.
• Garanti kapsamı ve kurulum tarihi sözleşme ya da irsaliye üzerinde izlenebilir olmalıdır.

Faaliyet kodu değişikliği süreci ve dikkat edilecekler

Faaliyet kodu değişikliği, vergi dairesi kaydında ve SGK işyeri kaydında ayrı ayrı yapılan bir güncellemedir. Vergi tarafında başvuruların yakın tarihli uygulamada Gelir İdaresi Başkanlığı'nın İnteraktif Vergi Dairesi (ivd.gib.gov.tr) üzerinden yapıldığı ve fiilî faaliyeti gösteren belgelerin istendiği görülmüştür; güncel usul değişmiş olabilir, bu nedenle vergi dairesinden ya da muhasebecinizden teyit alın.

SGK tarafında işyeri kaydındaki iş kolu ve tehlike sınıfı da etkilenebileceği için, kod değişikliğinden önce yeni sınıfın sonuçlarını hesaplamak gerekir. Yeni kodla ilgili müşteri, tedarikçi kaydı ya da kamu işi evrakları varsa bunların da güncellenmesi gerekebilir; kayıt aşamasında istenen evraklar için kurulum yetki ve belgeler rehberine bakılabilir.

Elektrikçi, bilgisayarcı ya da telefoncu olarak başlayıp güvenlik sistemi kurulumuna geçenler, mevcut kodlarına kurulum kodunu eklemeden önce işin boyutunu ve sınıf sonuçlarını mutlaka değerlendirmelidir; bu geçiş için elektrikçi, bilgisayarcı ya da telefoncudan kurulumculuğa geçiş yazısı konuyu ele alır.

Muhasebeciye sorulacak sorular

Muhasebeciyle görüşmeden önce aşağıdaki soruları yazılı hâle getirmek, hem zamanı kısaltır hem de kayıtlardaki belirsizlikleri ortadan kaldırır.

• Şu an vergi dairesi kaydımda ana faaliyet kodu ve ek kodlar nelerdir?
• Güncel Ek-1 listesine göre bu kodların tehlike sınıfı nedir?
• Kamera kurulumu hangi koda girer, ek olarak hangi kodlar gerekir?
• Kurulum kodu eklersem SGK işyeri kaydımdaki tehlike sınıfı ve iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerim nasıl değişir?
• Ana sözleşmedeki işletme konusu yeni kodla uyumlu mu, tadil gerekir mi?
• Faturada ürün ve hizmet kalemleri için KDV oranı ve tevkifat durumu ne olacak?
• Kod değişikliği için hangi belgeler ve hangi süreler geçerli?
• Bakım sözleşmesi gelirini nasıl faturalandırmalıyım?

Bayifi'nin bu konudaki yeri

Bayifi, kurulumcuları ve toptancıları buluşturan bir B2B pazar yeridir; vergi ve SGK danışmanlığı vermez, bu konuda yalnızca genel bilgi sunar. Ürün ihtiyacınız için toptancıların stoklu ürünlerine pazar sayfasından bakabilir, bölgenizdeki firmaları bayiler dizininde bulabilir, firmanızı kaydol sayfasından ekleyebilirsiniz.