Kapasite Aşımı Uyarısı: Kamerayla İç Mekanda Kişi Sayısı Sınırı, Düğün Salonu, Spor Salonu ve AVM'de Doluluk Takibi

Kamerayla doluluk takibi nasıl çalışır?

Doluluk takibi, her girişe yerleştirilen sayım kamerasının sanal bir çizgiyi geçen kişileri yöne göre saymasına ve içerideki kişi sayısının bu sayımlardan hesaplanmasına dayanır. Kamera (ya da bir sayım sensörü) kapı üstüne bakacak biçimde monte edilir, çizgiyi içeri geçenleri "giriş", dışarı geçenleri "çıkış" olarak sayar; merkezî yazılım bu değerleri toplayıp anlık doluluğu üretir.

Hesap basittir: Anlık doluluk = (tüm girişlerdeki toplam giriş) − (tüm girişlerdeki toplam çıkış). Yazılım bu değeri azami kapasite ile karşılaştırır ve yönetici tarafından tanımlanan bir eşik oranına ulaşıldığında olay üretir. Eşik, tek bir değer olmak zorunda değildir; çoğu kurulumda iki kademe kullanılır: yaklaşma uyarısı ve doluluk sınırı.

Ziyaretçi metriği ile kapasite güvenliği farklı hedeflerdir. Mağazada günlük ziyaretçi, dönüşüm oranı ve ısı haritası için kurulan sistemler kişi sayma ve ısı haritası rehberinde anlatılır; burada ise anlık doluluk, gecikmesiz uyarı ve sapma yönetimi öndedir.

• Sayım kaynağı: kapı üstü yukarıdan bakan kişi sayma kamerası, stereo/3B sayım sensörü ya da giriş-çıkış çizgisi analitiği olan genel amaçlı kamera.
• Toplama noktası: kameranın içinde, NVR/sunucuda ya da bulut/yerel bir sayım yazılımında; çok kapılı mekânda tek merkezde birleştirilmesi gerekir.
• Çıktı: röle (kuru kontak), HTTP bildirimi, MQTT mesajı, e-posta/anlık bildirim ya da ONVIF analitik olayı.

Kapasite sınırının dayanağı: yönetmelik ve ruhsat, kamera değil

Bir mekânın azami kişi sayısını kamera belirlemez; bu sınır yapının kullanım sınıfına, çıkış sayısına ve kaçış yollarının genişliğine bağlı olarak yangın ve yapı mevzuatından ve iş yeri ruhsatından gelir. Kamera sayımı, bu önceden belirlenmiş sınırın uygulanmasını kolaylaştırır; sınırı değiştirmez ve yasal kapasite kanıtı yerine geçmez.

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete, 19 Aralık 2007, sayı 26735) "kullanıcı yükü" kavramını, yani binada aynı anda bulunabilecek toplam kişi sayısını tanımlar ve kaçış hesaplarında kullanıcı yük katsayısını esas alır. Yönetmeliğin güncel metnine göre kullanım sınıfı başına kullanıcı yük katsayıları ve birim genişlikten geçebilecek kişi sayısı eklerdeki tablolarda yer alır; çıkış kapıları, merdivenler ve koridorların kapasitesi birim genişlik (50 cm) esasına göre hesaplanır. "Çıkış kapasitesi ve kaçış uzaklığı", "kaçış yolu sayısı ve genişliği" ile "kaçış yolu kapıları" başlıklı maddeler bu hesabın çerçevesini çizer; toplanma amaçlı binalar ise ayrı bir kullanım sınıfı olarak ele alınır.

Aynı yönetmelik, belirli bir kişi sayısını aşan mekânlarda çıkış kapılarının kaçış yönünde açılmasını ve kilitli tutulmamasını ister. Bu hüküm doluluk uyarısı tasarlayanlar için kritiktir: turnike ya da kapı kilidi, kaçış yönünde çıkışı hiçbir koşulda engelleyemez.

İş yeri açma ve çalışma ruhsatı ile eklerindeki itfaiye uygunluk görüşü ve kullanım bilgileri ise belediyeler tarafından uygulanır; ruhsatta ya da itfaiye raporunda yazan azami kişi sayısı ve uygulama ayrıntıları belediyeden belediyeye değişebilir. Doluluk sisteminin eşiğini belirlemeden önce ruhsat ve itfaiye raporundaki değerin belediyeden ya da raporu veren birimden yazılı olarak teyit edilmesi gerekir.

Çok kapılı mekânda giriş-çıkış sayımları nasıl birleştirilir?

Çok kapılı bir mekânda doğru doluluk, hiçbir kapının dışarıda bırakılmadan, giriş ve çıkış sayaçlarının tek bir merkezde birleştirilmesiyle elde edilir. Bir kapı sayımsız kalırsa içerideki kişi sayısı sürekli eksik ya da fazla görünür ve hata günden güne birikir.

Sistem kurulurken önce mekânın tüm geçiş noktaları çıkarılır: ana giriş, personel girişi, yükleme-boşaltma kapısı, otopark bağlantısı, kat geçişleri ve acil çıkış kapıları. Her geçiş noktası için üç karar verilir: sayılacak mı, hangi yönler sayılacak, kapı normalde açık mı kapalı mı.

• Her kapıya benzersiz bir ad verin ve kapının "içeri/dışarı" yönünü kamerada aynı kurala göre tanımlayın; bir kapıda yön ters girilirse sayaç sistematik olarak sapar.
• Kullanımda olmayan ama açılabilen kapılar için (ör. servis kapısı) sayım ya da kapı kontağı (açıldı/kapandı) tanımlayın.
• Ağ kopması olursa sayacın ne yapacağını önceden belirleyin: kamera yerelde saymaya devam edip bağlantı gelince veriyi göndermeli, merkez ise "son güncelleme zamanı"nı göstermelidir.
• Çoklu kat/bölge için hem bölge doluluğunu hem toplam bina doluluğunu ayrı hesaplayın; toplam azami kullanıcı yükü ile bölge sınırları farklı olabilir.

Sayaç sapması neden olur: çocuk, bebek arabası, grup girişi ve tekrar sayma

Sayaç sapması, giriş ve çıkış sayımlarındaki küçük hataların birikerek gerçek doluluktan uzaklaşmasıdır ve doluluk takibinde en sık karşılaşılan sorundur. Tek bir geçişteki hata küçük olsa bile, giriş ve çıkış hataları birbirini dengelemezse fark gün boyunca büyür.

Sapmanın kaynakları büyük ölçüde tahmin edilebilir; kurulumda bunlara göre kamera yüksekliği, açısı ve sayım bölgesi seçilir.

• Çocuk ve bebek: Boyu algılama eşiğinin altındaki çocuklar sayılmayabilir; kucaktaki bebek ayrı kişi olarak saptanmaz. Bu çoğu mekânda eksik sayım yaratır.
• Bebek arabası, tekerlekli sandalye, valiz ve alışveriş arabası: Cismin kişi olarak algılanması ya da iki kişinin tek nesne gibi görülmesi mümkündür.
• Grup girişi: Omuz omuza giren kalabalık, özellikle dar kapıda ve düğün gibi toplu girişlerde birleşik bir siluet olarak görülür; sayım eksik kalır.
• Tekrar sayma: Çizgi yakınında bekleyen ya da geri dönen kişi birden fazla kez sayılabilir; sayım çizgisinin kapı eşiğinden yeterince uzakta, kişilerin duraksamadığı bir noktaya konulması bunu azaltır.
• Işık ve gölge: Geniş cam girişlerinde karşı ışık, gece-gündüz geçişi ve yansımalar sayım doğruluğunu düşürür.
• Personel ve tedarikçi: Mekânı yöneten ya da sık gidip gelen personel sayıya dahil edilecekse bu bilinçli bir karar olmalıdır; kapasite hesabında personel de kullanıcı yükünün parçasıdır.

Düzenli sıfırlama, manuel düzeltme ve acil çıkış kapıları

Sapmayı sıfırlamanın en güvenilir yolu, mekânın bilinçli olarak boş olduğu anda sayacı sıfırlamaktır; bunun için kapanış sonrası otomatik sıfırlama ile yöneticinin elle düzeltme yetkisi birlikte kullanılır. Otomatik sıfırlama belirli bir saatte yapılabilir ama o saatte mekânda hâlâ kişi varsa yanlış doluluk üretir; bu yüzden sıfırlama "kapalı ve kapılar kilitli" gibi bir koşula bağlanmalıdır.

Etkinlik sırasında gözle sayılan ya da bilet/davetiye kayıtlarından bilinen sayı ile sayaç arasında fark görüldüğünde, sorumlu kişinin sayacı düzeltebilmesi gerekir. Bu düzeltmeler, kimin ne zaman hangi değeri girdiği ile birlikte kayıt altına alınmalıdır.

Acil çıkış kapıları ayrı bir konudur. Normalde kapalı olan ama yangın ya da panik anında tahliye için açılan kapılardan geçişler de sayıma dahil edilmezse, tahliye sırasında sayaç gerçeği göstermez. Ancak acil çıkış kapısına sayım nedeniyle kilit, turnike ya da engel konulamaz; bu kapılara yalnızca açılma bilgisini veren bir kapı kontağı eklenip "kapı açıldı" alarmı üretmek yaygın bir çözümdür.

Yangın alarmı durumunda doluluk sisteminin davranışı önceden tasarlanmalıdır: giriş kısıtlayan her unsur (turnike kilidi, kırmızı semafor) yangın panelinden gelen sinyalle devre dışı kalmalı ve çıkışı serbest bırakmalıdır.

Eşik aşılınca ne olur: ışık, ses, ekran, turnike ve bildirim

Uyarının amacı doluluk dolmadan önce müdahale etmektir, bu yüzden iki kademeli eşik daha işlevseldir. Birinci kademede yöneticiye bildirim gider ve giriş kapısındaki ekran "yoğun" gösterir; ikinci kademede giriş kısıtlanır ve sınır korunur.

Çıktılar kamera/NVR üzerindeki röle çıkışlarıyla, ağ üzerinden HTTP ya da MQTT mesajıyla veya doğrudan yazılım entegrasyonuyla verilebilir. Olayların başka sistemlere nasıl aktarılacağı kamera analitik olaylarını röle, HTTP ve MQTT ile bağlama rehberinde anlatılmıştır; ONVIF uyumlu cihazlarda sayım ve olay bilgisi ortak bir arayüzle iletilebilir.

• Yaklaşma uyarısı: Eşiğe yaklaşıldığında yönetici ve kapı görevlisinin telefonuna bildirim, giriş ekranında sarı durum.
• Sınır uyarısı: Işıklı ve sesli ikaz, giriş ekranında kırmızı durum, görevliye anlık bildirim.
• Giriş kısıtlama: Turnike ya da giriş kapısı yalnızca giriş yönünde kilitlenir; çıkış yönü her zaman serbest kalır. Kilit, güç kesintisinde ve yangın sinyalinde açık duruma düşmelidir (fail-safe).
• Kayıt: Eşik aşımları zaman damgalı olarak saklanır; yönetici sonradan raporlayabilir, olay anının görüntüsü kamera kaydından incelenebilir.
• Doğrulama: Sistem kendi başına karar vermek yerine, kapasite aşımı kararını son noktada görevli kişinin gözle doğrulamasına bağlamak sapma riskini azaltır.

Mekân türüne göre uygulama farkları

Doluluk takibinin gereksinimi mekân türüne göre belirgin biçimde değişir; aynı kamera her yerde aynı sonucu vermez. Seçim yaparken kapı sayısı, kalabalığın geliş biçimi (toplu mu yayılı mı) ve çıkışın nasıl olduğu belirleyicidir.

• Düğün ve toplantı salonu: Davetliler çoğunlukla toplu ve kısa sürede gelir, grup girişi sapması yüksektir. Bilet ya da davetiye sayısı, masa düzeni ve gözle sayımla çapraz kontrol edilmelidir; salon kapasitesi ruhsat ve yangın raporundaki değere göre belirlenir.
• Spor salonu: Üye kartı/turnike ile birlikte kullanıldığında en tutarlı sonuç alınır; turnike kaydı kamera sayımının doğrulayıcısı olur. Soyunma odası ve havuz gibi bölgeler ayrı doluluk bölgesi olabilir.
• Sinema ve gösteri salonları: Salon doluluğu genellikle bilet satışı ve koltuk numarasıyla yönetilir; kamera sayımı bu kaydın bir çapraz kontrolüdür ve foyer/ortak alan doluluğunda daha yararlıdır.
• Kafe ve restoran: Küçük mekânlarda tek giriş yeterli olabilir; bahçe, teras ya da ikinci kapı varsa tüm geçişler sayılmalıdır.
• AVM katı ve mağaza girişi: Kat geçişleri (yürüyen merdiven, asansör, rampa) çok sayıda sayım noktası yaratır; bölge bazlı doluluk ve toplam bina doluluğu birlikte izlenir.
• İbadethane: Cuma, bayram ve özel günlerde yoğunluk keskin artar; sayım yardımcı bilgi olarak kullanılmalı, kişilerin ibadet özgürlüğünü ve mahremiyetini koruyan kurallarla, görüntü saklamayan ve kimlik üretmeyen biçimde kurulmalıdır.
• Tren ve otobüs bekleme salonu: Peron girişleri, bilet kontrol noktaları ve yoğun saatler için anlık doluluk ve yönlendirme ekranı; çıkış yönü ve acil kaçış planı mutlaka birlikte ele alınmalıdır.

Kurulum, kabul testi ve kişisel verilerin korunması

Doluluk sisteminin güvenilirliği kurulumdan sonra sahada yapılan kabul testiyle belli olur. Test, farklı yoğunluklarda ve farklı kişi grupları (çocuklu aile, bebek arabası, toplu giriş) ile yapılır ve gözle sayımla karşılaştırılır; yöntem için video analitik doğruluğunun sahada nasıl test edildiği rehberindeki senaryolar uyarlanabilir.

Kişi sayma yalnızca sayı üretiyor, görüntü saklamıyor ve kimliği belirlenebilir bir kayıt oluşturmuyorsa kişisel veri işlenme riski düşüktür. Görüntü kaydı yapılıyorsa 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu devreye girer: aydınlatma yapılması, kameranın amaçla orantılı konumlandırılması ve saklama süresinin sınırlanması gerekir. Anonim hale getirme, verinin başka verilerle eşleştirilse bile belirli bir kişiyle ilişkilendirilemez hale getirilmesidir; kapasite amacı için çoğu zaman kimlik tanıma gerekmez, yalnızca sayım yeterlidir.

Kamera ve ağ tarafında ise sayım kamerasına PoE (IEEE 802.3af/at) ile güç vermek, sayım verisini yedeklemek ve merkezî sunucunun kesintisiz güç kaynağına bağlanması kapasite takibinin kesilmemesi için önemlidir. Analitiğin kamerada mı sunucuda mı çalışacağı ve lisans kapsamı gibi konular analitik lisansı ve kanal sınırı rehberinde açıklanır.

Bayifi bu konuda nerede yardımcı olur?

Doluluk takibi kuracaksanız, bölgenizdeki kurulumcuları bayiler dizininde ya da İstanbul gibi il rehberlerinde bulabilir, sayım kamerası ve ilgili ürünler için toptancıların anlık stoklarına pazar bölümünden bakabilirsiniz. Kurulumcu ya da toptancıysanız firmanızı kaydol sayfasından ekleyebilirsiniz.