Kantar Kamerası: Tartı Fişi, Plaka ve Yük Görüntüsünü Eşleştirme, Usulsüzlüğü Önleme

Kantar kamerası nedir ve neden gerekir?

Kantar kamerası, bir araç terazisinin (kantarın) çevresine yerleştirilen ve her tartımın görüntüsünü tartı kaydıyla birlikte saklayan kamera sistemidir. Amacı, "bu araç, bu ağırlıkla, bu saatte, bu yükle tartıldı" cümlesini fiş numarasına bağlı bir görüntüyle kanıtlamaktır.

Kantar, para ve mal akışının tek bir sayıya dönüştüğü noktadır. Hurda alımında, hafriyat ve kum-çakıl sahalarında, hububat alım merkezlerinde, hazır beton tesislerinde ve fabrika giriş-çıkışlarında faturanın ve stoğun dayanağı tartı fişidir. Fiş yanlışsa fatura da stok da yanlış olur; bu yüzden kantar hem dışarıdan gelen hırsızlık hem de içeriden gelen usulsüzlük için en cazip noktalardan biridir.

Genel tesis güvenliği ayrı bir konudur ve fabrika, depo ve şantiye güvenliği rehberinde ele alınır. Bu yazı yalnızca kantar noktasına, yani tartı ile görüntünün eşleştirilmesine odaklanır.

Tartı fişi ile görüntü nasıl eşleştirilir?

Eşleştirmenin özü, tartım kararlı hale geldiği anda kameradan bir kare alıp bu kareyi fiş numarası, plaka, ağırlık ve zaman damgasıyla aynı kayda yazmaktır. Bunun için kantar yazılımı ile kamera sistemi arasında bir tetikleme bağlantısı kurulur.

Piyasada kullanılan başlıca entegrasyon yolları şunlardır; hangisinin uygun olduğu kantar yazılımının neyi desteklediğine bağlıdır.

• Anlık görüntü (snapshot) isteği: Yazılım, ağırlık kararlı olduğunda kameraya bir HTTP isteği gönderir ve dönen JPEG kareyi fiş kaydına ekler. ONVIF uyumlu kameralarda bu iş için ortam servisinin anlık görüntü adresi kullanılabilir; üreticiye özgü arayüzler de vardır.
• Video akışından kare yakalama: Yazılım, kameranın RTSP akışına bağlanır ve tartım anında kare alır. Kurulumu esnektir fakat yazılım tarafında video çözme yeteneği gerektirir.
• Plaka tanıma kamerasından veri alma: Plaka tanıma kamerası okuduğu plakayı ve görüntüyü ağ üzerinden kantar yazılımına iletir; operatör plakayı elle yazmak yerine "doğrula" ile onaylar.
• NVR veya video yönetim yazılımında olay işaretleme: Kantar yazılımı tartım olayını kayıt sistemine bildirir; sistem o anın kaydına fiş numarasını etiket olarak ekler. Böylece sonradan fiş numarasıyla arama yapılabilir.
• Bağımsız zaman eşleştirme: Yazılımla doğrudan bağlantı mümkün değilse, kantar ve kayıt cihazı saatleri NTP ile senkronize edilir; fiş saatine göre kayıt elle bulunur. En zayıf yöntemdir ama hiçbir kayıt tutmamaktan çok daha iyidir.

Tetikleme ve "doğrula" adımı nasıl kurgulanmalı?

Sağlam bir kurguda fiş, görüntü alınmadan kesilmez. Yani kantar yazılımı, kameradan görüntü gelmediğinde "tartım kaydedildi" demez ya da en azından kaydı işaretler. Bu kural, operatörün kamerayı kapatıp tartı yapması gibi bir açığı kapatır.

Tetikleme için üç durum ayrılır: araç platforma çıktığında, ağırlık kararlı olduğunda ve araç platformdan indiğinde. En değerli kare, ağırlığın kararlı olduğu andır; ancak ilk ve son kare de aracın platformda nasıl durduğunu gösterdiği için saklanmalıdır.

• Çoklu kare: Bir tartım için en az üç kare (çıkış, kararlı ağırlık, iniş) ve mümkünse birkaç saniyelik video klibi saklayın.
• Doğrula adımı: Plaka tanıma sonucu ekranda görüntüyle yan yana gösterilsin; operatör onayı olmadan fiş kesilmesin. Okuma hatası görüntüden anında fark edilir.
• Düzeltme kaydı: Plaka ya da ağırlık sonradan değiştirilirse eski değer, değiştiren kullanıcı ve zaman silinmeden kayıtta kalsın.
• Zaman senkronu: Kantar bilgisayarı, kameralar ve kayıt cihazı aynı NTP kaynağına bağlansın; saat farkı eşleştirmeyi bozar.
• Başarısızlık uyarısı: Kamera yanıt vermezse yazılım operatöre ve yönetime uyarı versin.

Hangi kamera açıları gerekir?

Kantar noktası tek kamerayla değil, birbirini tamamlayan açılarla izlenir. Her açının cevapladığı soru farklıdır: araç kim, platformda ne var, yük ne ve operatör ne yapıyor.

Açıların planı kurulumdan önce yapılan keşifte çıkarılır ve her açı için hedef, mesafe ve ışık koşulu not edilir.

• Plaka kamerası: Aracın ön (ve gerekirse arka) plakasını okumak için dar açılı, sabit, plaka okumaya göre ayarlanmış kamera. Montaj açısı ve ışık ayarı için plaka tanıma kamerası montaj açısı yazısı esas alınmalıdır.
• Yan (platform) kamerası: Aracın tamamını ve dört teker konumunu gösteren, platformun uzun kenarına bakan kamera. Aracın platform sınırları içinde olup olmadığı buradan görülür.
• Üst veya çapraz kamera: Kasa içindeki yükü, damper veya kasa kapağını, brandayı gösteren yüksekten bakan kamera. Hurda, hafriyat ve hububatta yük cinsi ve yükün dolu mu boş mu olduğu bu açıdan anlaşılır.
• Sürücü kamerası: Kabin camından sürücüyü gösteren kamera. Cam parlaması ve gece IR yansıması bu açıda ayrıca denenmelidir.
• Operatör ve ekran kamerası: Kantar kulübesinde operatörün ekranını, klavyesini ve para ya da evrak işlemlerini gösteren kamera. Bu açı, çalışan gizliliğini ilgilendirdiği için aydınlatma ve ölçülülük gerektirir.
• Platform altı ve yan kenar görünümü: Platformun yanından ayak basma ve nesne yaslama gibi müdahaleleri gösteren alçak açılı kamera.

Kantar usulsüzlüğü türleri ve kamerayla nasıl yakalanır?

Kantar hilesi çoğunlukla ağırlık kararlı olurken platforma dışarıdan bir kuvvet ya da ek yük bindirilerek yapılır; kamera sistemi bu durumları ayıklamak için açı ve kayıt süresiyle planlanmalıdır. Usulsüzlüğün kanıtı tek karede değil, tartım öncesi ve sonrası karelerin karşılaştırılmasında bulunur.

• Araç üzerinde ikinci kişi: Sürücü dışında kasada veya basamakta biri varsa ağırlık fazla çıkar ya da düşük gösterilir. Yan ve üst kamera karelerinde kabin ve kasa dışında kimse görünmemelidir.
• Ayak basma ve yaslanma: Araç ya da kişi platform dışındaki yapıya (korkuluk, rampa, yan kasa) temas ederek ağırlığı değiştirebilir. Yan kamerada tekerlek ve platform kenarı net görünmelidir.
• Tekerleğin platform dışında kalması: Araç tam çıkmadığında ağırlık eksik ölçülür. Yan kameranın tüm tekerlekleri göstermesi bu nedenle önemlidir.
• Boş-dolu karıştırma: İlk tartım (dara) ile ikinci tartım (brüt) farklı araçlara yazılırsa fark çıkar. Plaka kaydı ve araç görüntüsü iki tartımda eşleşmelidir.
• Dara öncesi yük bırakma veya alma: Aracın dara tartımından sonra yükleme yapmadan ayrılması ya da yük boşaltıp tekrar girmesi. Giriş ve çıkış karelerinde yük durumu karşılaştırılır.
• Plakanın elle girilmesi ve kaydın sonradan değiştirilmesi: Operatör kaynaklı usulsüzlük sistem kaydında iz bırakmalıdır; düzeltmeler silinmez, kullanıcı ve zamanla birlikte saklanır.
• Kamera kapatma veya yönünü çevirme: Kamera kapandığında ya da görüntü değiştiğinde (sahne değişikliği, kapak) uyarı üreten video analitiği kullanılabilir.

Plaka tanıma kamerası ile kombinasyon

Plaka tanıma kamerası, kantarda aracı otomatik tanıyarak elle plaka girişinden doğan hatayı ve kayıt açığını azaltır. Plaka kamerası aracın platforma çıkmadan önceki yaklaşma noktasına, yan ve üst kameralar ise platforma bakacak şekilde konumlandırılır.

Plaka kamerası okuduğu plakayı kayıt anında listeye (kayıtlı araçlar, kara liste, sözleşmeli tedarikçiler) göre kontrol edebilir. Bilinen araç otomatik tanınır, bilinmeyen araç için operatör onayı istenir.

Yaklaşma hızı düşük olduğu için kantarda plaka okumak, geçiş yolundaki hızlı araca göre kolaydır. Buna karşılık tozlu, çamurlu ve düzensiz plaka, hafriyat ve hurda sahalarında okuma oranını düşürür; bu yüzden "doğrula" adımı ve görüntü yedeği zorunlu kabul edilmelidir.

Işık ve montaj açısı notları

Kantarda görüntü kalitesini en çok bozan etkenler arkadan gelen güneş, gece far ışığı, cam parlaması ve toz-çamurdur. Plaka okuma için ayrıntılı açı ve enstantane ayarları ayrı bir rehberde verildiği için burada yalnızca kantara özgü noktalar sıralanır.

• Güneşe karşı yön: Kamerayı doğuya ya da batıya bakacak şekilde konumlandırmaktan kaçının; mümkün değilse siperlik ve geniş dinamik aralık (WDR) özelliği olan kamera seçin.
• Gece aydınlatması: Plaka kamerası için ayrı IR veya beyaz ışık, yan ve üst kamera için sahayı tamamen aydınlatan direk lambası kullanın. Tek bir kuvvetli far, kameranın pozlamasını bozabilir.
• Montaj yüksekliği ve direk: Kamera direği titreşmemelidir; kantara girip çıkan ağır araçlar zemini ve direği titreştirir. Sağlam, yere sabit direk ve kısa kol kullanın.
• Koruma sınıfı: Dışarıdaki kamera ve kutular için toz ve suya karşı koruma sınıfı IEC 60529 (IP kodu) ile belirtilir; tozlu sahalarda toz geçirmezlik, yıkama yapılan yerlerde suya dayanım göz önüne alınmalıdır.
• Kablolama ve güç: Ağ kamerası beslemesinde PoE (IEEE 802.3af/at/bt) kullanılıyorsa kablo mesafesi ve güç sınıfı kontrol edilmeli; uzun mesafelerde fiber ya da ağ uzatıcı gerekebilir.
• Temizlik periyodu: Lens camı ve plaka kamerasının önü düzenli silinmeli; toz birikimi kayıt kalitesini sessizce düşürür.

Kayıtların saklanması: ihtilaf, faturalama ve KVKK

Kantar görüntüsü, fatura ve tahsilat ihtilaflarında dayanak olacağı için tartı kaydıyla aynı süre boyunca saklanmalıdır; saklama süresi mevzuata, sözleşmeye ve işletmenin belirlediği süreye göre karara bağlanır. 6698 sayılı Kanun'un işleme ilkeleri, verinin belirli bir amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olmasını ve gerekli süre kadar muhafaza edilmesini ister.

Plaka, sürücü görüntüsü ve operatör kaydı kişisel veri sayılabilir. Bu yüzden kamera alanı için aydınlatma yapılmalı, kayıtlara erişim yetkilendirilmeli ve saklama ile imha süreleri yazılı hale getirilmelidir. Hukuki süreler konusunda hukuk müşaviri veya mali müşavirinizle görüşün.

Kayıt süresini planlarken depolamayı hesaplamak gerekir. Kaba formül: günlük depolama (GB) ≈ bit hızı (Mbps) × 0,45 × kayıt saati. Örneğin 2 Mbps ile 24 saat kayıt eden bir kamera günde yaklaşık 21,6 GB, 4 kamera 90 günde yaklaşık 7,8 TB gerektirir. Yalnızca hareket veya tartım anında kayıt yapılırsa değer belirgin düşer; kayıt modları için kamera kayıt modları yazısına, disk ve kanal seçimi için NVR seçimi rehberine bakın.

• Fiş görüntüsü ayrı saklansın: Tartı kararlı karelerini, sürekli kayıttan bağımsız olarak fiş veritabanında saklamak sürekli kaydı daha sonra silseniz bile kanıtı korur.
• Yedekleme: Fiş görüntülerini ayrı bir diske veya sunucuya kopyalayın.
• Erişim izi: Kayıt izleme, dışa aktarma ve silme işlemleri kullanıcı bazında günlüklensin.
• Dışa aktarma: İhtilaf için verilen görüntünün tarih, saat ve fiş numarasıyla birlikte, değiştirilmemiş biçimde verilmesi sağlanmalıdır.

Bayifi'de kurulumcu ve ürün bulmak

Kantar kamerası projesinde kamera kadar yazılım entegrasyonu da önemlidir; bu yüzden hem kamera kurulumunu hem de kantar yazılımıyla bağlantıyı yapabilecek firma aramak gerekir. Bayifi'de bayi listesi ve bayi haritası üzerinden bulunduğunuz ilde kamera kurulumcularını inceleyebilirsiniz.

Kamera, kayıt cihazı ve aksesuarlar için toptancıların stoklu ürünlerini pazar bölümünde görebilir, tek bir talep ile birden fazla toptancıdan teklif isteyebilirsiniz. Kurulumcu ya da toptancıysanız firmanızı kaydol sayfasından ekleyebilirsiniz.