Güvenlik Sistemleri Terimler Sözlüğü: Kamera, Alarm, Yangın ve Geçiş Kontrol Terimleri A'dan Z'ye

Güvenlik sistemleri sözlüğü nasıl kullanılır?

Güvenlik sistemleri terimleri, bir kurulumu teklif, proje ve servis aşamasında doğru konuşabilmek için gereken ortak dildir. Aşağıdaki dört bölüm Türkçe alfabe sırasına göre harf gruplarına ayrılmıştır: A–D, E–İ, K–P ve R–Z. Her madde "Terim: tanım" biçimindedir ve başka bir açıklamaya ihtiyaç duymadan okunabilir.

Yalnızca kamera ya da yalnızca alarm tarafına odaklanan ayrıntılı sözlükler için kamera teknik terimleri ve alarm ile yangın terimleri rehberlerine bakabilirsiniz.

A–D arası terimler

A–D grubu; analog kameradan DVR'a, alarm bölgesinden çözünürlüğe kadar sistemin temel yapı taşlarını kapsar.

• Ağ anahtarı (switch): Ağdaki cihazları birbirine bağlayan cihazdır; PoE'li modeller kameralara hem veri hem güç taşır.
• AHD: Koaksiyel kablo üzerinden yüksek çözünürlüklü analog görüntü taşıyan bir HD analog formatıdır.
• Alarm paneli: Dedektörlerden gelen bilgiyi değerlendirip siren, bildirim ve izleme merkezi iletişimini yöneten merkez birimdir.
• Analog kamera: Görüntüyü koaksiyel kabloyla DVR'a taşıyan, ağ bağlantısı gerektirmeyen kameradır.
• Anti-passback: Aynı kartın art arda kullanılarak başkasına geçiş vermesini engelleyen geçiş kontrol kuralıdır.
• Arm / disarm: Alarm sisteminin devreye alınması (arm) ve devreden çıkarılmasıdır (disarm).
• Bit hızı (bitrate): Saniyede aktarılan video verisi miktarıdır; Mbps ile ifade edilir ve depolama ile bant genişliğini belirler.
• BNC: Analog kameralarda kullanılan, bayonet kilitli koaksiyel konnektördür.
• Bölge (zone): Alarm panelinde bir dedektörün ya da dedektör grubunun tanımlandığı mantıksal girişidir.
• CCTV: Closed-Circuit Television; görüntünün yalnızca belirli izleme ve kayıt cihazlarına iletildiği kapalı devre sistemdir, bugün IP kamera sistemleri için de kullanılır.
• Cat6: Gigabit Ethernet'i destekleyen bükümlü çift kablo kategorisidir; kamera hatlarında kanal uzunluğu sınırı 100 metredir.
• Çevre koruma (perimeter): Arsa ya da bina sınırında ihlali algılayan katmandır; kızılötesi bariyer, çit sensörü ve lazer tarayıcı örnekleridir.
• Çözünürlük: Görüntüdeki piksel sayısıdır; 2 MP genellikle 1920×1080, 8 MP ise 3840×2160 pikseldir.
• Dedektör: Hareket, kapı açılması, duman veya cam kırılması gibi olayı algılayıp panele ileten cihazdır.
• DDNS: IP adresi değişse bile cihaza sabit bir alan adıyla ulaşmayı sağlayan dinamik alan adı hizmetidir.
• DORI: Algılama (Detection), gözlem (Observation), tanıma (Recognition) ve kimliklendirme (Identification) için gereken piksel yoğunluğu düzeyleridir; IEC EN 62676-4 ile ilişkilidir ve yaklaşık 25, 62, 125 ve 250 piksel/metre değerleri kullanılır.
• Dome kamera: Kubbe gövdeli kameradır; baktığı yön dışarıdan belli olmaz ve darbeye dayanıklı modelleri bulunur.
• Duman dedektörü: Havadaki duman parçacıklarını algılayan cihazdır; yangın alarm sistemlerinde EN 54-7 serisine göre test edilir.

E–İ arası terimler

E–İ grubu; standartlar, ağ temelleri, kodekler ve geçiş kontrolün kilit tarafını içerir.

• EN 50131: İzinsiz giriş ve baskın alarm sistemleri için Avrupa standart serisidir; sistemleri Derece 1'den 4'e sınıflandırır.
• EN 54: Yangın algılama ve alarm sistemlerinin dedektör, kontrol paneli ve güç kaynağı gibi bileşenlerini tanımlayan Avrupa standart serisidir.
• Elektromanyetik kilit: Elektrik geldiği sürece kapıyı mıknatısla tutan kilittir; enerji kesilince kapı serbest kalır.
• EOL direnci (hat sonu direnci): Dedektör hattının sonuna konan dirençtir; hat kesilmesi ya da kısa devreyi panelin ayırt etmesini sağlar.
• Ethernet: Yerel ağ iletişim standardıdır; IEEE 802.3 ailesi ile tanımlanır.
• Fail-safe / fail-secure: Enerji kesildiğinde kilidin açık kalması (fail-safe) ya da kilitli kalmasıdır (fail-secure).
• Firmware: Cihazın içindeki işletim yazılımıdır; güvenlik açıklarını kapatmak için güncel tutulmalıdır.
• Fisheye (balık gözü): 180–360 derece görüş sağlayan geniş açılı lenstir; görüntü yazılımla düzeltilir.
• FPS: Saniyedeki kare sayısıdır; güvenlik kayıtlarında çoğunlukla 12–25 aralığı kullanılır.
• Geçiş kontrol: Kapı ve turnike gibi geçişlerin kart, parmak izi, yüz ya da şifre ile yetkilendirildiği sistemdir.
• Gizlilik maskesi (privacy mask): Görüntünün bir bölümünü kalıcı olarak karartan ve komşu alanın kaydını önleyen ayardır.
• GSM modülü: Alarm panelinin olayı SMS, arama veya mobil veriyle iletmesini sağlayan haberleşme birimidir.
• Görüş açısı (FOV): Kameranın gördüğü alanın açısıdır; odak uzaklığı kısaldıkça genişler.
• H.264 / H.265: Video sıkıştırma kodekleridir; H.265 (HEVC) ITU-T H.265 tavsiyesiyle tanımlanır ve aynı kalite için daha düşük bit hızı hedefler. Ayrıntı için H.265 rehberine bakılabilir.
• HDD: Kayıt cihazında görüntü saklayan sabit disktir; 7/24 kayıt için gözetim sınıfı diskler tercih edilir.
• Hareket algılama: Görüntüdeki piksel değişimine göre kaydı veya bildirimi tetikleyen özelliktir.
• IP kamera: Görüntüyü ağ üzerinden sıkıştırılmış veri olarak gönderen, kendi IP adresi olan kameradır.
• IP koruma sınıfı: IEC 60529'a göre toz (ilk rakam) ve su (ikinci rakam) dayanımıdır; IP66 toza tam, güçlü su jetlerine dayanıklıdır.
• IK sınıfı: IEC 62262'ye göre darbe dayanımıdır; IK00'dan IK10'a kadar derecelendirilir.
• İzleme merkezi: Alarm sinyallerini 7/24 karşılayan ve müdahale zincirini başlatan merkezdir.
• İnterkom (diafon): Kapı ile daire ya da oda arasında sesli veya görüntülü konuşma sağlayan sistemdir.
• IR (kızılötesi): Gece görüşü için kullanılan, insan gözünün görmediği ışık bölgesidir.

K–P arası terimler

K–P grubu; kontaktan PoE'ye, NVR'dan PTZ'ye kayıt, ağ ve algılama terimlerini toplar.

• Kart okuyucu (RFID): Kartı radyo dalgasıyla okuyan cihazdır; düşük frekanslı kartlar 125 kHz, yüksek frekanslılar 13,56 MHz kullanır.
• Kodek: Videoyu sıkıştıran ve açan algoritmadır.
• Koaksiyel kablo: Analog ve HD analog kameralarda görüntü ile gücü taşıyan eş eksenli kablodur.
• Kontak (manyetik kontak): Kapı ve pencerenin açıldığını mıknatıs ile anahtarın ayrılmasından algılayan dedektördür.
• KVKK: 6698 sayılı Kişisel Verileri Koruma Kanunu'dur; kamera görüntüsü kişisel veridir ve veri sorumlusu aydınlatma yükümlülüğü taşır.
• Lens ve odak uzaklığı: Milimetre ile ifade edilir; 2,8 mm geniş açı, 12 mm dar ve uzak görüntü verir.
• Lux: Aydınlık birimidir; kameranın en düşük lux değeri düşük ışıktaki hassasiyetini gösterir.
• Megapiksel (MP): Görüntüdeki milyon piksel sayısıdır.
• Mikro SD (uç depolama): Kameranın üzerindeki kartta yerel kayıt yapmasını sağlayan yedek depolamadır.
• NTP: Cihaz saatlerini senkronize eden protokoldür; olay kayıtlarının doğru zamanlı olması için gereklidir.
• NVR: Network Video Recorder; IP kameraların akışını ağdan alıp kaydeden cihazdır.
• ONVIF: IP tabanlı güvenlik ürünlerinin üreticiden bağımsız çalışmasını hedefleyen açık endüstri girişimidir; S, T ve G video, C ve A geçiş kontrol profilleridir. Ayrıntı için ONVIF rehberine bakılabilir.
• P2P: Cihaza port açmadan bulut sunucusu aracılığıyla uzaktan bağlanma yöntemidir.
• Panik butonu: Tehlike anında elle alarm başlatan, sessiz ya da sirenli çalışabilen düğmedir.
• PIR: Pasif kızılötesi dedektördür; vücut ısısının ortam ısısından farkını algılayarak hareketi bulur.
• Piksel yoğunluğu: Sahnede bir metreye düşen piksel sayısıdır; DORI düzeylerini belirler.
• PoE: Güç ve veriyi aynı ağ kablosundan veren yöntemdir; IEEE 802.3af, at ve bt sürümleri kaynakta yaklaşık 15,4 W, 30 W, 60 W ve 90 W sunar. Kurulum için PoE rehberine bakılabilir.
• PTZ: Pan-Tilt-Zoom; kameranın yatay ve dikey döndürülüp yakınlaştırılabildiği tipidir.

R–Z arası terimler

R–Z grubu; RAID'den zoom'a depolama güvencesi, akış protokolleri, yangın paneli ve analitik terimlerini içerir.

• RAID: Birden fazla diski birleştirerek hız veya hata toleransı sağlayan yapıdır; RAID 1 yansıtma, RAID 5 tek disk arızasına dayanıklılık verir.
• RS-485: Kameralarda PTZ kontrolü, geçiş kontrol okuyucuları ve alarm klavyelerinde kullanılan seri haberleşme hattıdır.
• RTSP: Kamera akışını oynatıcıya ve yazılıma ileten protokoldür; varsayılan portu 554'tür.
• Sabotaj (tamper): Cihaz kapağının açılması, sökülmesi ya da hattın kesilmesini algılayıp alarm üreten korumadır.
• Sensör (CMOS): Işığı elektrik sinyaline çeviren görüntü yongasıdır; sensör büyüdükçe düşük ışık performansı genellikle artar.
• Sinyal tekrarlayıcı (repeater): Kablosuz dedektör menzilini uzatan cihazdır.
• Siren: İç ya da dış mekânda sesli ve ışıklı uyarı veren alarm çıkışıdır.
• Stream (ana/alt akış): Kameranın yüksek çözünürlüklü kayıt akışı (ana) ile düşük çözünürlüklü canlı izleme akışıdır (alt).
• Şifreleme: Verinin yetkisiz kişilerce okunmasını engelleyen kodlamadır; TLS bağlantılarında kullanılır.
• Turnike: Tek tek geçişe izin veren, genellikle geçiş kontrolle birlikte çalışan döner bariyerdir.
• TVI / CVI: Koaksiyel kabloyla HD görüntü aktaran, AHD'ye benzer farklı HD analog formatlarıdır.
• UPS: Elektrik kesilince kayıt cihazı ve switch gibi cihazları belli süre ayakta tutan kesintisiz güç kaynağıdır.
• UTP: Korumasız bükümlü çift ağ kablosudur; Cat5e ve Cat6 bu ailedendir.
• VMS: Birden fazla kamera ve kayıt cihazını tek ekranda yöneten video yönetim yazılımıdır.
• Wi-Fi kamera: Veriyi kablosuz ağ (IEEE 802.11) ile gönderen kameradır; güç için yine kablo veya pil gerekir.
• WDR: Wide Dynamic Range; çok aydınlık ve çok karanlık alanları aynı karede dengeleyen özelliktir.
• Yangın ihbar paneli: Yangın dedektörlerini izleyen ve alarm veren merkezdir; konvansiyonel panel bölge, adresli panel tek tek cihaz bildirir.
• Yanlış alarm: Gerçek tehdit olmadan verilen alarmdır; hatalı yerleşim, pil zayıflığı ve evcil hayvan hareketi nedenleridir.
• Yüz tanıma: Yüzün biyometrik özelliklerini karşılaştırarak kişiyi doğrulayan analitiktir; 6698 sayılı Kanun'da biyometrik veri özel nitelikli kişisel veridir.
• Zoom (optik/dijital): Optik zoom lensle yakınlaştırır ve ayrıntı korur, dijital zoom görüntüyü büyütür ve ayrıntı kaybeder.

Terimlerle yapılan temel hesaplar

Sözlükteki terimlerin çoğu dört basit hesapla birleşir ve bunları bilmek tekliflerin okunmasını kolaylaştırır. Değerler yaklaşıktır; kesin sonuç cihaz verisine ve sahaya bağlıdır.

• Depolama: Günlük GB = bit hızı (Mbps) × 86.400 ÷ 8 ÷ 1.000. Örneğin 4 Mbps ile sürekli kayıt kamera başına günde yaklaşık 43,2 GB eder.
• Disk kapasitesi: Günlük GB × kamera sayısı × saklama günü. 8 kamera ve 30 gün için yaklaşık 10,4 TB gerekir; harekete göre kayıtta bu azalır.
• Piksel yoğunluğu: Yatay çözünürlük ÷ sahne genişliği (m). 2560 piksel ve 10 m sahnede 256 piksel/m çıkar, bu da kimliklendirme düzeyidir.
• PoE bütçesi: Tüm kameraların güç tüketimi toplamı, yaklaşık %20 pay eklenerek switch'in toplam PoE bütçesinin altında kalmalıdır.

Terimlerin dayandığı standartlar

Bir ürün ya da kurulum belgesinde geçen standart adları, terimlerin ölçülebilir karşılığıdır.

• EN 50131: Hırsız ve baskın alarm sistemleri, Derece 1–4.
• EN 54: Yangın algılama ve alarm sistemleri bileşenleri.
• IEC 60529 ve IEC 62262: Sırasıyla IP koruma sınıfı ve IK darbe dayanımı.
• IEC 62676: Video gözetim sistemleri serisi; DORI ile ilişkili 62676-4 bölümü uygulama kurallarını içerir.
• IEEE 802.3: Ethernet; PoE sürümleri af, at ve bt eklerinde tanımlıdır.
• ITU-T H.265: Yüksek verimli video kodlama (HEVC).
• ONVIF profilleri: Cihazlar arası uyumluluğu profil bazında belgeler.

Bayifi'de kurulumcu ve ürün bulmak

Bu terimlerle bir teklif okuyup kurulumcuyla konuşmaya hazırsanız, Bayifi'de il il firma dizinine bayiler sayfasından ulaşabilirsiniz. Toptancıların stoklu ürünleri ve tek talepten çok teklif alma seçeneği pazar bölümündedir. Kurulumcu ya da toptancıysanız firmanızı kaydol sayfasından ekleyebilirsiniz.