Dershane, Etüt Merkezi, Kurs ve Özel Eğitim Kurumunda Kamera Zorunluluğu: MEB Kuralları, Yasak Alanlar ve KVKK

Dershane ve etüt merkezinde kamera zorunlu mu? Kısa cevap

Cevap kurum türüne göre değişir: yönetmelikte kamera kurulumunu açıkça zorunlu kılan hüküm okullar ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri için vardır; kurs ve etüt tipi merkezler için metinde aynı açıklıkta bir zorunluluk görünmez. Buna karşılık kamera varsa nereye bakamayacağına dair yasak, "okul ve diğer kurumlar" için geçerlidir.

Bu yazı, MEB'in Şubat 2025 tarihli birleştirilmiş Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği metnine, 2019 tarihli Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği değişikliğine, KVKK'nın kamera duyurusuna ve MEB'in 2025 duyurusuna dayanır. Mevzuat sık değiştiği için güncel durumu bağlı olunan millî eğitim müdürlüğünden teyit edin.

• Özel okullar: güvenlik kamera sistemi kurulur; bahçe girişi ve bina kapıları öncelikli, kayıt en az 15 gün.
• Özel öğretim kursları, öğrenci etkinlik merkezleri ve etüt tipi kurumlar: yönetmelik metninde doğrudan kurulum zorunluluğu görünmez; yasak alan kuralı geçerlidir.
• Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri: kamera sistemi zorunludur; kayıt en az 90 gün, yüz net görünmelidir.
• MEB'den kurum açma izni almamış spor veya sanat atölyeleri: MEB yönetmeliği kapsamında değildir; işyeri kamerası olarak KVKK kuralları uygulanır.

Hangi mevzuat hangi kurum türüne uygulanır?

Özel öğretim kurumlarının kamera kuralları iki ayrı yönetmelikte toplanır: genel kural Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nde, özel eğitim kurumlarına özgü ek kurallar ise Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği'ndedir. Hangisinin uygulanacağını kurumun ruhsat türü belirler.

Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 4. maddesindeki "kurum" tanımı okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve ortaöğretim okullarını; çeşitli kursları, özel öğretim kurslarını, sosyal etkinlik ve gelişim merkezlerini, öğrenci etkinlik merkezlerini, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerini, dil, konuşma ve ergoterapi merkezlerini ile rehberlik ve psikolojik danışma merkezlerini sayar. Dershane ve etüt eğitim merkezi bu listede ayrı bir tür olarak geçmez.

• Genel kural: Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği, madde 11 fıkra 4 (kamera sistemi ve yasak alanlar).
• Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi ile özel eğitim okulunun rehabilitasyon birimi: ek olarak Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği (18 Mayıs 2012, Resmî Gazete 28296) ve 5 Eylül 2019 tarihli değişiklik (Resmî Gazete 30879).
• Kişisel veri boyutu: 6698 sayılı KVKK ve Kişisel Verileri Koruma Kurumu'nun güvenlik kamerası duyuruları; MEB mevzuatı bunun yerine geçmez, yanına eklenir.

Kurs ve etüt tipi merkezlerde kamera: zorunlu değil ama sınırlı

Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 11. maddesinin dördüncü fıkrasındaki kurulum cümlesi "Okullarda, bahçe giriş ve bina kapıları öncelikli olmak üzere, en az on beş gün süreyle görüntü kayıtlarını depolayacak güvenlik kamera sistemi kurulur" biçimindedir. Cümle okullardan söz ettiği için çoğu kurs ve etüt tipi merkez için doğrudan bir kurulum zorunluluğu çıkarılamaz.

Aynı fıkranın ikinci cümlesi ise farklıdır: "okul ve diğer kurumların" derslik ve ders yapılan bölümleri, öğretmenler odası, yönetici ve diğer çalışma ya da dinlenme odaları, rehberlik odası, kütüphane, spor salonu, yüzme havuzu, tuvalet ve lavabo, ibadethane ve benzeri birimlerin içini görecek şekilde kamera yerleştirilemez. Yani kurs merkezi kamera kurmayı seçse bile bu sınırlara uymak zorundadır.

Giriş ve koridor kamerası isteyen kurslar için pratik yol şudur: bağlı olunan millî eğitim müdürlüğüyle görüşmek, ardından KVKK'ya uygun amaç ve süre gerekçesini yazılı hâle getirmek.

• Giriş kapısı, bahçe çıkışı, danışma ve kayıt masası, ortak koridor ve merdiven başı gibi geçiş alanları risk temelli olarak uygundur.
• Dersliğin içi, öğretmenler odası, tuvalet ve lavabo, ibadethane gibi birimlerin içini gören açı yönetmeliğe aykırıdır.

Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde kamera zorunluluğu

Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde kamera sistemi öneri değil yükümlülüktür; çünkü 5 Eylül 2019 tarihli değişiklikle Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin 25. maddesine eklenen fıkralar, engelli bireylerin ve eğitim personelinin devamını kameralı sistemle izlemeyi ve kayıtları en az 90 gün tutmayı şart koşar. Sistem aynı zamanda devlet desteği ödemelerinin denetimine esas olur.

MEB'in 11 Temmuz 2025 tarihli duyurusuna göre yeni yönetmelikle biyometrik kimlik doğrulama sistemi getirilmiştir; ancak halihazırda uygulanan kameralı görüntüleme sistemlerinin kullanımına devam edilir ve biyometrik sistemin çalışmadığı günlerde devam durumu kameralı sistemle tespit edilir. Düzenleme 1 Aralık 2025'te yürürlüğe girmiştir.

Derslik içi kamera konusunda basına yansıyan bir gelişme var: haberlere göre Danıştay, 11/4 hükmündeki "derslik ve ders yapılan bölümlerinde" ibaresini özel eğitim kurumları bakımından iptal etmiş, MEB de 2026 tarihli yazılarıyla uygulamayı bildirmiştir. Bu bilgi ikincil kaynaktan geldiği için resmî yazı ve güncel metin millî eğitim müdürlüğünden teyit edilmelidir.

• Kayıt süresi: en az 90 gün; süre, eğitimin verildiği ayın bitişinden itibaren hesaplanır.
• Görüntü kalitesi: engelli birey ve eğitim personelinin yüzü net görülebilmelidir.
• Süreklilik: elektrik kesintisi, kayıt kaybı ve teknik arıza için önlem alınmalıdır; kesintisiz güç kaynağı ve disk hata izleme bu yüzden önem taşır.
• Evde destek eğitimi istisnası: sağlık kurulu raporuyla en az yüzde 20 bedensel engeli bulunan ve kuruma gidemeyen bireyler için kamera kaydı aranmaz; aylık bireyselleştirilmiş plan ilçe millî eğitim müdürlüğüne teslim edilir.
• Yasak alanlar: tuvalet ve lavabo gibi birimler özel eğitimde de yasak olmaya devam eder; haberlere göre istisna yalnızca derslik ve ders yapılan bölümlerle sınırlıdır.

Sınıf içi kamera: çocuk, veli ve öğretmen mahremiyeti

Sınıf içi kamera, mahremiyet bakımından kurumun en riskli kararıdır; çünkü derslik hem çocuğun hem öğretmenin gün boyu kayıt altında kaldığı ortamdır. Genel kuralda yasaktır, özel eğitimde ise ancak mevzuatın tanıdığı ölçüde ve çocuğun yüksek yararı gözetilerek mümkün olabilir.

KVKK'nın 8 Haziran 2026 tarihli iş yeri kamerası duyurusu da tuvalet, soyunma odası, mescit ve dinlenme alanı gibi özel alanlara kamera yerleştirilmemesini, ses kaydının ise son derece müdahaleci olduğunu ve açık bir hukuki gerekçe olmadan kullanılmaması gerektiğini vurgular. Aynı duyuruda çalışanların performansını izlemek meşru amaç sayılmaz; yani kamera öğretmen denetim aracına dönüştürülemez.

Spor ve sanat kurslarında soyunma kabini, duş ve çocukların kıyafet değiştirdiği her alan kesin yasak bölgedir. Kapı açıldığında içeriyi gösteren açılar da sorun yaratır; açı ve maskeleme ayarı kurulumda test edilmelidir.

• Ses kaydı kapalı olmalı; mikrofonlu kameralarda ses devre dışı bırakılmalıdır.
• Yüz tanıma ve analitik özellikler, açık hukuki gerekçe yoksa kapatılmalıdır.
• Gizlilik maskesi (privacy mask) ile yasak alanlar görüntüden kalıcı olarak çıkarılabilir.

Canlı izleme ve kayıt erişimi nasıl yetkilendirilir?

Canlı izleme ve kayıt erişimi en az sayıda, yazılı yetkilendirilmiş kişiyle sınırlanmalıdır; çünkü KVKK'nın duyurusu kayıtlara yalnızca yetkili kişilerin erişmesini ve erişim usulünü belirleyen prosedür hazırlanmasını ister. 6698 sayılı Kanun'un 12. maddesi de veri sorumlusuna yetkisiz erişimi önleyecek teknik ve idari tedbirleri alma yükümlülüğü verir.

MEB'in özel eğitim kurumlarına ilişkin uygulama yazısını aktaran haberlere göre kayıtlar yalnızca soruşturma kapsamında yetkili adli veya idari makamlar talep ettiğinde incelenebilir, başkalarıyla paylaşılamaz. Bu çerçeve, velinin kendi isteğiyle kayıt izlemesini de dışarıda bırakır; bir olay hakkında bilgi isteyen veli için doğru yol, kayıtları koruma altına alıp yetkili makama iletmektir.

Velilere derslik canlı yayını açmak, derslik içi kamerayı yasaklayan genel kural karşısında özel öğretim kurumlarında uygun değildir. Giriş ve teslim noktası gibi ortak alanların görüntüsünü veliye açmak da diğer çocukların mahremiyeti nedeniyle ayrıca hukuki değerlendirme gerektirir.

• Yetki matrisi: kim canlı izleyebilir, kim kaydı dışa aktarabilir, yazılı olarak belirlenmelidir.
• Her kullanıcıya ayrı hesap ve güçlü parola verilmeli, ortak yönetici hesabı kullanılmamalıdır.
• Dışa aktarma ve görüntüleme işlemleri günlük (log) kaydıyla tutulmalıdır.
• Kayıt cihazı kilitli bir odada, güncel yazılımla ve dış ağdan doğrudan erişime kapalı çalışmalıdır.

Veli bilgilendirme ve KVKK: çocuk verisi nasıl korunur?

Kamera görüntüsü kişisel veridir ve çocuğa ait görüntü işlendiğinde kurumun veli bilgilendirmesi ve ölçülülük yükümlülüğü ağırlaşır. KVKK'ya göre ortamın kamerayla izlendiği 6698 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca bildirilmelidir; bu da girişte uyarı levhası ve kolayca ulaşılabilen ayrıntılı aydınlatma metni anlamına gelir.

Veli sözleşmesinde veya kayıt formunda kamera kullanımının amacını, kayıt alanlarını, saklama süresini ve erişebilen kişileri yazmak iyi bir uygulamadır. Amaç veliden "izin" almak değil, aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmektir. Biyometrik veriler özel nitelikli kişisel veri sayıldığı için parmak izi veya yüz tanıma gibi sistemler ayrı ve daha sıkı değerlendirme ister.

Saklama süresi konusunda KVKK, kayıtların amaç için gerekli en kısa süre tutulmasını ve otomatik imha mekanizması bulunmasını bekler. Mevzuatın öngördüğü 15 veya 90 günlük asgari süreler bu bakımdan alt sınırdır; olay yaşandığında yalnızca ilgili kayıt hukuki süreç için ayrıca saklanır. Ayrıntılar için kamera kayıtları kaç gün saklanmalı ve uyarı levhası ile aydınlatma metni rehberlerine bakılabilir.

• Girişte kamera uyarı levhası, kurum içinde ayrıntılı aydınlatma metni bulunmalı.
• Veli, öğretmen ve diğer personel aydınlatma metniyle ayrı ayrı bilgilendirilmeli.
• Saklama süresi yazılı olmalı; süre dolunca kayıtlar otomatik silinmeli.

Kamera yerleşimi ve kayıt süresi önerileri

Kayıt süresi ve disk kapasitesi, kamera sayısı ile bit hızından hesaplanır; sürekli kayıtta günlük depolama (GB) yaklaşık olarak bit hızı (Mbit/s) × 10,8 formülüyle bulunur, çünkü 1 Mbit/s hat bir günde 86.400 Mbit, yani 10,8 GB veri üretir. Toplam ihtiyaç bu değerin kamera sayısı ve saklama gün sayısıyla çarpılmasıyla çıkar.

Örnek: ortalama 2 Mbit/s ile kayıt yapan 8 kamera günde yaklaşık 172,8 GB üretir. 15 günlük saklama için yaklaşık 2,6 TB, 90 günlük saklama için yaklaşık 15,6 TB disk gerekir. Hareketle kayıt, H.265 sıkıştırma ve düşük gece bit hızı bu rakamı belirgin biçimde azaltabilir.

Disk yuvası, kanal sayısı ve bant genişliği için NVR seçimi rehberi kullanılabilir. Okul ve kreş ayrıntıları okul güvenlik sistemleri ile kreş ve anaokulu güvenliği yazılarında anlatıldığı için burada tekrarlanmamıştır.

• Giriş kapısı ve bahçe çıkışı: yüz tanımaya dönük olmayan, yüzün seçilebildiği genel görüş açısı.
• Ortak koridor, merdiven başı ve danışma: gelen giden ve teslim anını gösteren açılar.
• Kayıt cihazına kesintisiz güç kaynağı takılmalı; kayıt saati sunucu ile eşitlenmeli.
• Kurulum sonrası görüş alanları fotoğraflanıp arşivlenmeli; yasak alanlara bakan açı olmadığı doğrulanmalı.

Bayifi'nin bu konudaki yeri

Kamera planı, bina keşfi yapılarak her kameranın görüş alanı ve mevzuata uygunluğu kontrol edilerek hazırlanmalıdır. Bayifi'de il il firma dizininden okul ve kurs güvenliği işlerine bakan kurulumcuları bayi listesinde arayabilir, kayıt cihazı ve kamera gibi ürünleri toptancılardan anlık stokla görmek için pazar sayfasını kullanabilirsiniz.

Kurulum ya da toptan satış yapan bir firmaysanız firmanızı kaydolarak dizine ekleyebilirsiniz.