PTZ Kamera Nedir? Speed Dome, Optik Zoom, Preset, Otomatik Takip, Montaj ve Güç Gereksinimi

PTZ kamera nedir ve speed dome ile aynı şey midir?

PTZ, İngilizce pan-tilt-zoom kelimelerinin kısaltmasıdır ve kameranın yatayda dönebildiği, dikeyde eğilebildiği ve motorlu lensle zoom yapabildiği anlamına gelir. Görüntü bir operatör tarafından joystick ya da yazılım üzerinden yönlendirilebilir; kamera ayrıca belirli bir zamanlamaya veya harekete göre kendi kendine de hareket edebilir.

Speed dome, PTZ kameranın kubbe (dome) gövdeli ve hızlı dönen biçimidir; günlük dilde iki kavram çoğunlukla aynı anlamda kullanılır. Kubbe, mekanik aksamı toz, yağmur ve doğrudan müdahaleden korur. Dışarıda kullanılan modellerde kubbe cam ya da şeffaf polikarbonat olur ve içinde ısıtıcı, silici ya da nem alıcı bulunabilir.

Sabit kameradan temel farkı hareketli parça içermesidir. Sabit kamera tek bir açıyı sürekli kaydeder; PTZ kamera ise tek başına çok daha geniş bir alanı tarayabilir, ama aynı anda yalnızca bir yöne bakar. Bu nedenle PTZ kamera sabit kameranın yerine değil, onu tamamlayan bir cihaz olarak düşünülmelidir.

Optik zoom ile dijital zoom arasındaki fark

Optik zoom lensin içindeki camların motorla hareket etmesiyle odak uzaklığının değişmesidir ve görüntüyü çözünürlüğünü kaybetmeden yakınlaştırır. Dijital zoom ise sensörün görüntüsünün bir kısmını kırpıp büyütür; piksel sayısı sabit kaldığı için detay artmaz, görüntü yalnızca irileşir.

Zoom oranı, lensin en uzun odak uzaklığının en kısa odak uzaklığına bölünmesiyle bulunur. Örneğin 4,8–120 mm lens için 120 / 4,8 = 25 olduğundan bu lens 25x optik zoom sunar. Piyasada 20x, 25x ve 32x gibi modeller yaygındır.

Yakınlaştırdıkça görüş açısı daralır. Yatay görüş açısı, sensör genişliği ve odak uzaklığıyla şu formülle hesaplanır: Yatay görüş açısı = 2 × arctan(sensör genişliği / (2 × odak uzaklığı)). Sensör genişliği yaklaşık 5,4 mm olan bir sensör için 4,8 mm odak uzaklığında yaklaşık 59 derece, 120 mm odak uzaklığında yaklaşık 2,6 derece elde edilir. 120 mm'de 100 metre uzaktaki sahne genişliği yaklaşık 4,5 metredir.

• Optik zoom: gerçek yakınlaştırmadır; plaka, yüz ve tabela gibi ayrıntılar uzaktan okunabilir.
• Dijital zoom: yalnızca büyütmedir; uzaktan kimlik tespiti için güvenilir kabul edilmez.
• Zoom ile birlikte odak: otomatik odak hızı önemlidir; hareketli sahnede odak arayan lens önemli anı kaçırabilir.
• Gece: yakınlaştıkça lensin ışık toplama kabiliyeti düşer; görüntü gece daha karanlık ve gürültülü olabilir.

Preset, tur ve zamanlanmış görevler nasıl çalışır?

Preset, kameranın pan, tilt ve zoom değerlerinin bir numara altında kaydedilmiş bakış noktasıdır. Kasa, kapı, otopark girişi ya da yükleme rampası gibi önemli noktalar preset olarak kaydedilir ve kamera tek tıkla ya da bir olay gerçekleştiğinde oraya döner. Modele göre yüzlerce preset saklanabilir; örneğin bazı 20x ve 32x modellerin veri sayfalarında 300 preset yer alır.

Tur (patrol, cruise), presetlerin belirli sırayla ve her birinde belirli bir bekleme süresiyle ziyaret edilmesidir. Yazılım operatörü olmadan gece boyunca bir alanı sırayla gezdirebilir. Tur, kamerayı bir noktada beklemeye de bırakabilir; park görevi (park action) denen ayar, kameranın belirli bir süre kullanılmadığında otomatik olarak seçili bir presete ya da tura dönmesini sağlar.

Tur ve preset kamerayı bir güvenlik görevlisinin devriyesine benzetir ama bir kusuru vardır: kamera bir noktaya bakarken diğer noktalar o anda izlenmez. Bu yüzden kritik noktalar sabit kameralarla sürekli kaydedilmeli, PTZ ise bu noktaları yakınlaştırmak için kullanılmalıdır.

• Preset: pan, tilt ve zoom konumu kayıt altına alınır; alarm ya da kontak girişi ile tetiklenebilir.
• Tur: presetler sıralanır, her biri için bekleme süresi belirlenir.
• Park görevi: kamera belirli süre kullanılmayınca belirlenen göreve döner.
• Gizlilik maskesi: komşu mülk veya pencere gibi bölgeler görüntüde kapatılabilir; modele göre bulunur.
• Tur süresi: presetlerde fazla bekleme süresi, olay kaçırma ihtimalini artırır; kısa tutulması önerilir.

Otomatik takip kamera nasıl çalışır ve sınırları nelerdir?

Otomatik takip, kameranın hareket eden bir insanı ya da aracı algılayıp pan, tilt ve zoom ile görüntüde tutmasıdır. Takip, görüntüdeki hareketin analiz edilmesine dayanır; yeni nesil kameralarda yapay zekâ ile insan ve araç ayrımı yapılır, bu da yaprak, böcek ve gölge kaynaklı yanlış tetiklemeleri azaltır. Konu ayrıntısıyla yapay zekâlı kamera ile insan ve araç algılama rehberinde anlatılmıştır.

Takibin bazı sınırları vardır. Kamera aynı anda yalnızca bir hedefi izler; sahnede birden çok kişi varsa en önemlisini seçmesi her zaman mümkün olmaz. Hedef çok hızlı hareket ederse, kalabalığın arasına girerse ya da ışık çok zayıfsa takip kopabilir. Takip sırasında kamera diğer alanlara bakmadığı için bu süre boyunca başka bir olay göremez.

Güvenilir sonuç için sabit bir kamera ve PTZ kamerayı birlikte çalıştırmak (bağlantılı takip) gerekir. Sabit kamera tüm sahneyi görür, hedefi algılar ve PTZ'yi o noktaya yönlendirir. Böylece alan boşta kalmadan hedef yakından kaydedilir. Bu işlev markaya ve modele göre farklı adlarla sunulur; satın almadan önce veri sayfasında takip türü ve desteklenen hedef sınıfları kontrol edilmelidir.

• Tek hedef: takip sırasında kamera yalnız bir hedefe odaklanır.
• Algılama alanı: takibin başlaması için hedefin belirli bir bölgeden geçmesi gerekir; bölge çizgisi ya da alanı tanımlanır.
• Takip bitişi: hedef kaybolunca kamera park görevi ile eski konumuna döner.

IR menzili ve gece görüşü: üretici rakamları ne anlama gelir?

PTZ kameralardaki IR menzili, üreticinin ideal koşullarda belirttiği azami değerdir ve sahada çoğu zaman bu değerin altında kalır. Veri sayfalarında 100, 150 ya da 200 metre gibi değerler görülür; ancak gerçek menzili hedefin yansıtıcılığı, havanın nemi, sis ve kubbe camındaki kir belirler. Ayrıca zoom yapıldıkça ışık gücü dar bir alana yoğunlaşmalıdır; bu yüzden zoom ile birlikte IR açısını ayarlayan akıllı IR sistemleri tercih edilir.

Kubbe camı üzerindeki toz, örümcek ağı ve su damlası IR ışığını yansıtır ve geceleri görüntüyü bulanıklaştırabilir. Bu nedenle montaj noktası ve periyodik temizlik gece görüntüsü için önemlidir. Beyaz ışık destekli renkli gece modları ile ilgili ayrıntılar için gece görüş, IR ve renkli gece kamerası rehberine bakılabilir.

• Hedef boyutu: IR menzili genellikle bir insan ya da araç algılama mesafesi olarak verilir; plaka okuma ya da yüz tanıma mesafesi bundan kısadır.
• Sahne yansıması: yakındaki duvar ya da çit IR ışığını geri yansıtıp görüntüyü parlatabilir.
• Dış ışık: karşıdan gelen far ve sokak lambası pozlamayı bozabilir; WDR özelliği yardımcı olur.

Montaj: yükseklik, taşıyıcı, titreşim ve yönlendirme

PTZ kamera montajında en önemli kural, sağlam ve titreşimsiz bir taşıyıcı seçmektir. Rüzgârda sallanan direk yüksek zoomda görüntüyü bulanıklaştırır; çünkü 100 metredeki sahneyi 4–5 metreye sığdıran bir lens, küçük bir sallantıyı bile kadrajda büyük bir kaymaya çevirir. Bu yüzden kısa, rijit ve sabit bir konsol ile kameranın bağlandığı yüzey eğilmeyecek biçimde seçilmelidir.

Yükseklik, izlenecek alanın ve kameranın ölü bölgesinin dengesidir. Çok yüksek montaj, kameranın hemen altını görmesini zorlaştırır; çok alçak montaj ise hedefin üstünü örter ve tahrip riskini artırır. Kameranın dönüş alanında ağaç dalı, direk, tabela gibi engellerin bulunmaması da gerekir.

Dış mekân için kubbenin toz ve su koruma sınıfı önemlidir. IEC 60529 standardı IP kodunu tanımlar; ilk rakam katı cisim ve toz, ikinci rakam su korumasını gösterir. Dış mekân PTZ kameralarda genellikle IP66 ve üzeri tercih edilir. Darbe dayanımı için IK sınıfı (IEC 62262) ayrıca kontrol edilmelidir; yetişilebilir yüksekliklerde yüksek IK değeri gerekir.

Ayrıca kamera, yıldırım ve aşırı gerilimlere karşı korunmalıdır. Açıkta duran direkte çalışan bir PTZ, yıldırım hattının en açık noktası olabilir; topraklama ve parafudr uygulaması bu nedenle önem taşır.

Ağ ve güç gereksinimi: PoE, 24 VAC ve bant genişliği

PTZ kamera motorlu ve ısıtıcılı olduğu için sabit kameradan çok daha fazla güç tüketir ve çoğu zaman standart PoE ile çalışmaz. IEEE 802.3af (Type 1, PoE) güç kaynağı tarafında en çok 15,4 W, cihaz tarafında yaklaşık 12,95 W; 802.3at (Type 2, PoE+) 30 W ve yaklaşık 25,5 W; 802.3bt (Type 3) 60 W ve yaklaşık 51 W; Type 4 ise 90 W ve yaklaşık 71,3 W sağlar. Kameranın tüketimi bu sınırların altında kalmalıdır.

Birçok speed dome modeli bu nedenle 24 VAC trafo ile ya da Hi-PoE ile beslenir. Hi-PoE bir üretici adlandırmasıdır ve IEEE standardı değildir; hangi güç sınıfına denk geldiği veri sayfasından okunmalı, anahtarın bu sınıfı destekleyip desteklemediği kontrol edilmelidir. Isıtıcı devreye girince tüketim artar; bu yüzden azami tüketim değeri esas alınmalı, soğuk bölgelerde güç payı bırakılmalıdır. PoE hakkında ayrıntı için PoE nedir ve PoE kamera kurulumu rehberine bakılabilir.

Ağ tarafında PoE bağlantısı için bakır kablonun 100 metre sınırı geçerlidir. 24 VAC besleme kullanılıyorsa gerilim düşümü hesaplanmalı; uzun mesafede ince kesitli kablo kamerayı yetersiz gerilimde bırakır ve yeniden başlatma, titreme ve dönüş hatası gibi arızalara yol açar.

Bant genişliği için görüntüyü H.265 ile sıkıştırmak veri hızını azaltır; ancak PTZ kamera hareket ettikçe sahne sürekli değiştiği için sıkıştırma verimi sabit kameradan düşüktür ve veri hızı yükselir. Kayıt cihazını seçerken bu fazlalık hesaba katılmalıdır. Kameranın farklı marka kayıt cihazı ve yazılımlarla çalışması için ONVIF desteği önemlidir. ONVIF Profile S ve Profile T, PTZ kontrolünü kapsar; ayrıntılar için ONVIF nedir rehberine bakılabilir.

• 802.3af / at / bt: cihaz tarafında yaklaşık 12,95 W / 25,5 W / 51 W ve 71,3 W.
• 24 VAC: ayrı trafo ve kablo gerektirir; gerilim düşümü mesafe ile artar.
• Hi-PoE: üretici adlandırması; anahtar ile uyumu veri sayfasından doğrulanmalı.
• Mesafe: Ethernet kablosu en çok 100 metre; daha uzun hat için fiber, medya dönüştürücü ya da ara anahtar gerekir.
• ONVIF: PTZ komutlarının farklı markalarda çalışması için Profile S ya da Profile T desteği sorulmalı.

Sabit kamerayla birlikte kullanım ve KVKK

En sağlam kurulum, alanın tamamını sürekli kaydeden sabit kameralar ile ayrıntıyı yakalayan PTZ kameranın birlikte kullanıldığı kurulumdur. Sabit kameralar olayı yakalar ve kayda alır; PTZ kamera ise aynı noktaya yönelip yakınlaşarak yüz, plaka ya da nesne ayrıntısını verir. Bu düzen fabrika, depo, otopark, okul bahçesi ve açık alanlarda yaygındır.

Zoomlu tek kamera geniş alana bakabilir, ancak izleme süresi ve ölü bölge bu avantajı sınırlar. Kimlik belirleme gereken noktalarda IEC 62676-4 (DORI) yaklaşımıyla piksel yoğunluğu hesaplanır: tespit için yaklaşık 25, gözlem için 62, tanıma için 125 ve kimlik belirleme için 250 piksel/metre kullanılır. Yukarıdaki örnekte 120 mm'de 4,5 metrelik sahnede 4 MP (2560 piksel genişlik) görüntü yaklaşık 570 piksel/metre verir.

Zoom kapasitesi yüksek bir kameranın komşu mülkü, pencereyi veya özel alanı görebileceği unutulmamalıdır. Bu durumda gizlilik maskesi ve izleme sınırı tanımlanmalı, çalışan ve ziyaretçilere yönelik aydınlatma yükümlülükleri yerine getirilmelidir. Bu konular işyerinde güvenlik kamerası ve KVKK rehberinde ele alınmıştır.

Kurulumcu ve ürün bulmak: Bayifi'nin yeri

PTZ kamera kurulumu keşif, doğru taşıyıcı ve güç planı gerektirdiği için sahada deneyimli bir kurulumcu ile yapılmalıdır. Bayifi'de bayiler sayfasından il il kurulumcu firmalarını inceleyebilir, toptan ürün ve güncel stok için pazar bölümüne bakabilirsiniz.

Kurulum ya da toptan satış yapan bir firmaysanız kaydol sayfasından firmanızı dizine ekleyebilirsiniz.