Kurulum İşinde Taşeron mu Kendi Ekip mi? Büyüyen Kurulumcu İçin Karar Tablosu

Taşeron mu kendi ekip mi sorusu ne zaman ortaya çıkar?

Bu soru, iş sayısı bir ya da iki kişinin taşıyabileceği düzeyi aştığında ortaya çıkar. Güvenlik kamerası, alarm, yangın ihbar ve geçiş kontrol kurulumcusu için seçenekler üçtür: sabit maaşlı teknisyen almak, iş başına anlaşılan bağımsız usta ya da ekiple (taşeron) çalışmak, ikisini birlikte yürütmek.

Karar yalnızca maliyet kararı değildir. Müşteri sözleşmesini imzalayan, garantiyi veren ve olası zarardan sorumlu olan taraf her durumda kurulumcudur; işi kimin yaptığı bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Bu yüzden seçim, işin ne kadar düzenli geldiğine ve kalite üzerindeki kontrolün ne kadar elde tutulmak istendiğine bağlıdır.

Aşağıdaki bölümler seçimi sekiz başlıkta ele alır; ilk teknisyenin işe alınması ve ekibin büyütülmesi ayrıca ilk teknisyeni işe alma ve kurulum ekibini büyütme rehberinde anlatılmıştır.

Karar tablosu: sekiz ölçüt

Karar, aşağıdaki sekiz ölçütün her biri için tek tek tartılırsa daha sağlıklı verilir. Her maddede kendi ekibin ve taşeronun genel eğilimi özetlenmiştir; ayrıntı sonraki bölümlerdedir.

• İş hacmi: Aylık iş düzenliyse sabit kadro iş yükünü dengeler; iş mevsimlik ya da proje bazlı dalgalıysa taşeron boş kalma maliyetini azaltır.
• Kalite ve marka imajı: Kendi ekip aynı iş emri, kablolama ve etiketleme standardını eğitimle yerleştirmeye elverişlidir; taşeronda standart yazılı sözleşme ve kabul listesiyle sağlanır.
• Garanti ve geri dönüş: Müşteriye karşı sorumluluk iki modelde de kurulumcudadır; kendi ekipte arızaya yönelmek hızlıdır, taşeronda dönüş yükümlülüğü sözleşmeyle bağlanmalıdır.
• İş sağlığı ve güvenliği: Yüksekte çalışma, merdiven, iskele ve elektrik riskleri her iki modelde de yönetilmelidir; sorumluluk dağılımı yazılı olmalıdır.
• SGK ve alt işveren ilişkisi: Kendi çalışanında bildirim ve prim yükümlülüğü doğrudan sizdedir; taşeronda ilişkinin niteliği ve asıl işveren sorumluluğu ayrıca değerlendirilir.
• Sözleşme içeriği: Kendi ekipte iş sözleşmesi ve iş emri yeterlidir; taşeronda eser veya hizmet sözleşmesinin kapsamı, kabul ölçütü ve cezai şartlar ayrıntılı yazılır.
• Ekipman ve araç: Kendi ekipte takım, merdiven ve araç çoğunlukla firmaya aittir; taşeron genellikle kendi aracı ve el aletiyle gelir, ürün ve kablo sağlama sorumluluğu sözleşmede ayrılır.
• Müşteri bilgisi gizliliği (KVKK): Kamera görüntüsü, şifre ve adres bilgisi gibi veriler iki modelde de korunmalıdır; taşeron bu verilere eriştiğinde yazılı gizlilik taahhüdü gerekir.

İş hacmi: düzenli iş sabit kadroyu, dalgalı iş taşeronu öne çıkarır

Aylık iş sayısı yıl boyunca birbirine yakınsa sabit teknisyen kadrosu çoğu kez daha öngörülebilir olur. Teknisyen işi öğrenir, müşteriyi ve ürünleri tanır, boş zamanında servis ve bakım işlerine yönlendirilebilir.

İş yoğunluğu mevsime, bir yapı projesinin takvimine ya da toplu siparişlere bağlı dalgalanıyorsa durum değişir. Yoğun dönemde yeterli kadro bulamamak ve sakin dönemde kadroyu boş bekletmek aynı firmayı iki yönden zorlar. Böyle bir iş profilinde tabanı küçük bir çekirdek ekip, tepe dönemleri ise taşeron karşılar.

Pratik bir ölçü olarak son on iki ayın aylık iş saatini çıkarın. En düşük üç ayın ortalamasını karşılayacak kadar kadro tutmak, üzerindeki iş yükünü taşerona vermek karma modelin başlangıç noktası olabilir.

Kalite kontrol ve marka imajı kimde kalıyor?

Müşteri taşeron mu yoksa kendi çalışanınız mı geldiğini çoğu zaman bilmez; hatayı kurulumcunun markasıyla ilişkilendirir. Bu nedenle kalite standardı, işi yapanın kim olduğundan bağımsız olarak firmada tanımlı olmalıdır.

Standardı iki şekilde somutlaştırmak mümkündür: iş emri ve kabul listesi. İş emri kamera adedi, konumu, kablo güzergâhı ve ürün kodlarını; kabul listesi ise kayıt testi, görüntü açısı, etiketleme ve müşteri bilgilendirmesini içerir.

Kendi ekibin avantajı bu standardı eğitim ve gözlemle yerleştirebilmektir. Taşeronda aynı sonuç, işi teslim almadan önce kabul listesinin doldurulması, hatalı işin düzeltilmesinin sözleşmeyle bağlanması ve ilk işlerde numune kontrolü yapılmasıyla sağlanır.

Garanti ve geri dönüş: müşteriye karşı sorumlu kurulumcudur

Müşteriye karşı sözleşme sizinle yapıldığı için garanti ve arıza dönüşü sizin yükümlülüğünüzdür. Borçlunun yardımcı kişilerinin işi yürütürken verdiği zarardan sorumlu olması, Türk Borçlar Kanunu m.116'nın temel kuralıdır; yardımcı kişi çalışanınız olabileceği gibi taşeron da olabilir.

Aynı maddeye göre yardımcı kişilerin fiillerinden doğan sorumluluk önceden yapılan anlaşmayla tamamen veya kısmen kaldırılabilir; ancak bu bir sorumluluk sınırlama konusudur ve sınırlar kanunla çizilmiştir. Müşteri sözleşmenizdeki sınırlama maddesinin geçerliliği için kurulum sözleşmesinde sorumluluk sınırlama maddesi yazısına bakın.

Taşeronla çalışırken garanti dönüşü için şu üç şey yazılmalıdır: hatalı işin düzeltme süresi, dönüş maliyetinin kimde kalacağı ve taşeronun işi bıraktığı ya da ulaşılamadığı durumda kimin devralacağı.

İş sağlığı ve güvenliği: yüksekte çalışma ve işveren yükümlülüğü

Kamera ve alarm kurulumunun başlıca fiziksel riskleri yüksekte çalışma, merdiven ve iskele kullanımı, tavan arası ve elektrik panosuna yakın çalışmadır. İşveren, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.4 uyarınca çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür; bu çerçevede eğitim, gerekli araç gereç ve risk değerlendirmesi de yer alır.

Aynı çalışma alanını birden fazla işverenin paylaşması halinde, aynı Kanun'un m.23'ü işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin uygulanmasında iş birliği yapmasını ve birbirlerini riskler konusunda bilgilendirmesini öngörür. Müşterinin sahasında hem sizin hem taşeronun ekibi çalışıyorsa bu bilgilendirme yazılı hale getirilmelidir.

Kendi ekipte eğitim, kişisel koruyucu donanım ve ekipman kontrolü düzenli olarak yürütülür. Taşeron çalıştırırken ise sözleşmeye yüksekte çalışma ekipmanı, kişisel koruyucu donanım ve eğitimin taşeronun yükümlülüğünde olduğunu yazmak, ayrıca sahaya girişte bunları kontrol etmek gerekir.

SGK ve alt işveren ilişkisi: asıl işveren sorumluluğu

Taşeron çalıştırmak, işçiye karşı hiçbir sorumluluğun doğmayacağı anlamına gelmez. 4857 sayılı İş Kanunu m.2, asıl işveren-alt işveren ilişkisini tanımlar ve bu ilişkide asıl işverenin, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak Kanun'dan ve iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumlu olduğunu belirtir.

Aynı madde, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl işin bölünerek alt işverenlere verilemeyeceğini; muvazaalı kabul edilen ilişkide alt işverenin işçilerinin başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılacağını da düzenler. 5510 sayılı Kanun'da da benzer biçimde asıl işveren, işverene yüklenen yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumlu tutulur.

Bu tanımların, müşteri sahasında iş başına çalışan bağımsız bir ustayla kurulan ilişkiye uygulanıp uygulanmayacağı sözleşmenin türüne ve fiili duruma göre değişir: tanım, alt işverenin işçilerini asıl işverenin işyerinde çalıştırmasına dayanır. Bağımsız ve kendi hesabına çalışan bir eser sözleşmesi yüklenicisi ile işçi gibi çalıştırılan kişi arasındaki ayrım önemlidir. Sürekli çalışan, aynı saatlerde gelen, talimatla çalışan ve yalnızca sizin işlerinizi yapan bir 'taşeron' iş ilişkisi olarak değerlendirilme riski taşır. Şüpheli durumlarda bir iş hukuku uzmanından ve muhasebecinizden görüş alın.

Pratik güvenlik önlemi olarak taşerondan her dönem için SGK prim ve hizmet belgelerini, vergi levhasını ve varsa çalışanlarına ait bildirim kayıtlarını isteyin ve dosyalayın.

Taşeron sözleşmesinde yazılması gerekenler

Taşeron sözleşmesi, hem iş tanımını hem sorumluluk dağılımını açıkça yazan bir belge olmalıdır. Sözleşme türü genellikle iş sonucunu hedefleyen eser sözleşmesidir; Türk Borçlar Kanunu m.470'e göre yüklenici bir eser meydana getirmeyi, iş sahibi de karşılığında bir bedel ödemeyi üstlenir.

Aşağıdaki maddeler çoğu kurulum taşeron sözleşmesinde bulunmalıdır:

• İş tanımı ve kapsam: kamera, kablo, ürün ve yapılacak ayar listesi, teslim tarihi ve yer.
• Kabul ölçütü: kayıt testi, görüntü açısı, etiketleme ve müşteri teslim formu ile işin kabul edildiği an.
• Hatalı iş ve garanti dönüşü: düzeltme süresi, maliyet sorumluluğu ve taşeronun ulaşılamadığı durumda devralma hakkı.
• İş güvenliği: yüksekte çalışma ekipmanı, kişisel koruyucu donanım, eğitim ve kaza halinde bilgilendirme.
• Sigorta ve SGK belgeleri: taşeronun kendi çalışanlarına ait bildirim ve prim belgelerini sunma yükümlülüğü.
• Üçüncü kişiye zarar: müşteri mülküne verilen hasar için sorumluluk ve varsa sorumluluk sigortası.
• Gizlilik ve KVKK: müşteri verisine, şifrelere ve görüntülere erişim sınırı, aktarma yasağı ve işten ayrıldıktan sonra da süren gizlilik.
• Alt taşeron yasağı: işin izin alınmadan üçüncü kişiye devredilememesi.
• Cezai şart ve fesih: gecikme, hatalı iş ve sözleşme ihlali halinde yaptırımlar ile fesih koşulları.

Ekipman, araç ve müşteri bilgisi gizliliği

Ekipman tarafında sorulacak soru, takımı ve ürünü kimin sağladığıdır. Kendi ekipte takım ve araç firmaya aittir ve zimmetle takip edilir. Taşeron genellikle kendi aracı ve el aletleriyle gelir; kamera, kayıt cihazı ve kabloyu ise kurulumcu temin ediyorsa teslim tutanağıyla verilmeli ve artan malzemenin iadesi yazılmalıdır. Ürün ve stok temini için toptancıların anlık stoklu ürünleri pazar bölümünde izlenebilir.

Müşteri bilgisi tarafında ise 6698 sayılı KVKK m.12, veri sorumlusunun kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesini ve erişilmesini önlemek için gerekli teknik ve idari tedbirleri almasını zorunlu kılar. Aynı maddeye göre veriler veri sorumlusu adına başka bir kişi tarafından işleniyorsa tedbirlerin alınmasında bu kişilerle birlikte sorumlu olunur; ayrıca öğrenilen kişisel veriler Kanun'a aykırı olarak başkasına açıklanamaz.

Kamera kurulumunda bu; kayıt cihazı parolaları, uygulama hesapları, canlı görüntü erişimi ve müşteri adresi gibi bilgilerin taşeronun elinde kalmaması demektir. Kurulum bitince parola müşteriye teslim edilir, taşeronun tanımlı hesapları silinir. Kamera kaydının hukuki çerçevesi için işyerinde güvenlik kamerası ve KVKK rehberi ayrıca incelenmelidir.

Karma model: çekirdek kadro ve proje bazlı ekip

Çoğu büyüyen kurulumcu için gerçekçi yol, küçük bir sabit çekirdek ekip ile gerektiğinde çağrılan güvenilir taşeronlardan oluşan karma modeldir. Çekirdek ekip keşif, kritik işler, servis ve kalite kontrolü üstlenir; taşeron yoğunluğu ve sade kablolama işlerini karşılar.

Karma modeli başlatmak için şu adımlar izlenebilir:

• Son on iki ayın iş yükünü aylık olarak çıkarın ve en düşük üç ayın ortalamasını belirleyin.
• Bu tabanı karşılayacak sayıda teknisyeni sabit kadroya alın; fazlasını taşeron işi olarak sınıflandırın.
• Her iş için standart bir iş emri ve kabul listesi hazırlayın.
• Taşerona ilk üç işi numune olarak verin ve her birinde sahada kontrol yapın.
• Taşeron sözleşmesini, belge teslimini ve KVKK taahhüdünü iş başlamadan imzalatın.
• Üç ayda bir geri dönüş oranını, düzeltme süresini ve müşteri şikâyetini değerlendirin; ölçütleri karşılamayan taşeronu listeden çıkarın.

Bayifi bu kararda nerede yardımcı olur?

Bayifi, güvenlik kamerası, alarm, yangın ve geçiş kontrol sektöründe kurulumcuları ve toptancıları buluşturan bir pazar yeri ve firma dizinidir. Taşeron ya da iş ortağı arayan kurulumcu, il il kurulumcu dizinine bakabilir; ürün ve stok ihtiyacı için pazar bölümü kullanılabilir. Firmanızı dizine eklemek için kaydol sayfası bulunur.