Kamera Sistemi Devreye Alma ve Kabul Testi: Teslimden Önce Ölçülebilir Kontrol Listesi

Devreye alma ve kabul testi nedir? FAT ve SAT'ın sade anlamı

Devreye alma (İngilizce commissioning), kurulumu biten bir sistemin projeye uygun çalıştığını ölçerek göstermek ve bunu belgelemektir; ‘çalışıyor gibi’ görünmek yeterli sayılmaz. Kamera sisteminde bu, her kameranın görüntüsünden kayıt cihazının saatine, güç kesintisinden uzaktan erişime kadar tek tek denenmiş ve sonucu yazılmış maddelerden oluşur.

Endüstriden gelen iki kısaltma sık karşınıza çıkar. FAT (Factory Acceptance Test), cihazların sahaya gitmeden önce, hazırlık ortamında denenmesidir: kameralar ve NVR masada bağlanır, firmware sürümü sabitlenir, IP adresleri ve kullanıcılar tanımlanır. SAT (Site Acceptance Test) ise sistemin asıl yerinde, gerçek kablo, gerçek ışık ve gerçek internet hattıyla yapılan kabul testidir. Küçük işlerde FAT çoğu zaman ‘kurulumdan önce kutudan çıkarıp ağda denemek’ anlamına gelir; müşteriyi ilgilendiren kısım SAT'tır.

Uluslararası düzeyde bu işin çerçevesi IEC 62676-4 (güvenlik amaçlı video gözetim sistemleri, uygulama kılavuzu) standardında bulunur; standart seçim, planlama, kurulum, devreye alma, test ve bakım için öneri ve gereklilikler verir ve sistem başarımını nesnel biçimde değerlendirmeyi amaçlar. 2014 sürümü yerini 2025 sürümüne bırakmıştır; hangi sürümün sözleşmeye esas alınacağı projede yazılı olmalıdır.

Kablo, güç ve ağ kontrolleri: kameraya bakmadan önce altyapı

Görüntü sorunlarının önemli bölümü kamerada değil kabloda ve güçte başlar, bu yüzden devreye almanın ilk adımı altyapının ölçülmesidir. Her hattın uç testi sonucu kayıt altına alınır; ‘kamera geliyor’ ifadesi test sonucu yerine geçmez.

PoE'de her portun toplam güç bütçesi, switch'in toplam bütçesinin altında kalmalıdır. IEEE 802.3af en fazla 15,4 W, 802.3at en fazla 30 W, 802.3bt ise 60 W veya 90 W güç sağlar (cihaza ulaşan güç kablo kaybı nedeniyle daha düşüktür). Bu hesap her port ve toplam switch bütçesi için ayrı ayrı yapılır.

• ☐ Her kablo hattı için uç testi (bağlantı sırası, kısa devre, açık devre, çift kaçığı) yapıldı; sonuç çıktısı dosyalandı.
• ☐ Bakır Ethernet hattı 100 m'yi aşmıyor; kablo bakır (CU) olarak doğrulandı, CCA değil.
• ☐ Her kamera portunda PoE gücü hesaplanan değerle uyumlu; switch toplam bütçesinin en az yüzde 20 altında kullanılıyor.
• ☐ Switch, NVR ve kameralar için IP planı yazılı; kameralar statik IP ya da DHCP rezervasyonunda.
• ☐ Kablo ve port etiketleri takılı; etiket numarası plan ve tablodakiyle aynı.
• ☐ Topraklama ve aşırı gerilim koruması gerekli noktalarda yapıldı.

Her kamera için görüntü, odak, açı ve gece IR testi

Her kamera, projede tanımlanan görevi yerine getirdiği ölçüde kabul edilir; ‘görüntü geliyor’ başarı ölçütü değildir. Görev genellikle genel gözlem, kişiyi tanıma ya da plaka okuma gibi tanımlanır ve buna karşılık gelen piksel yoğunluğu (piksel/metre) sahada kontrol edilir: hedef mesafede durulur, görüntü kayıttan geri oynatılarak incelenir.

Gece testi gündüz testinden ayrıdır ve karanlıkta yapılmalıdır. IR aydınlatması camın, kapının ya da kamera kasasının çok yakınındaki yüzeylerden yansıyorsa görüntü beyazlaşır; cam arkasında bu sorun belirginleşir. Bu yüzden gece testinde cam, tavan ve duvar yakınlığı özellikle izlenir.

• ☐ Görüş alanı projedeki hedefi kapsıyor (giriş, kasa, otopark yolu gibi); kör nokta ve istenmeyen alan (komşu bahçe, kamusal alan) yok.
• ☐ Odak hedef mesafede net; kayıttan oynatmada yüz, kıyafet ya da plaka hedefe göre okunuyor.
• ☐ Güneşe karşı, gölge ve ters ışık durumlarında WDR/HLC ayarı denendi.
• ☐ Gece, aydınlatma kapalıyken IR görüntüsü alındı; yansıma, böcek ve örümcek ağı yok.
• ☐ Hareket algılama ve video analitik kuralları (hat geçme, bölge) gerçek yürüme testiyle denendi; yanlış alarm kaynakları not edildi.
• ☐ Kamera sabit; vidalar sıkıldı, kablo girişi sızdırmaz, doğrudan darbe ve ulaşılabilirlik değerlendirildi.
• ☐ Her kameranın adı yerine göre adlandırıldı (ör. ‘Giriş-01’).

NVR ayarları: saat, NTP, kayıt tipleri ve zamanlama

Kayıt cihazının saati yanlışsa görüntü delil değerini ve aranabilirliğini kaybeder; bu yüzden saat ayarı kabul testinin ilk NVR maddesidir. NTP (Network Time Protocol, RFC 5905 ile tanımlanır ve UDP 123 portunu kullanır) ile NVR bir zaman sunucusuna bağlanır, kameralar da NVR'ye ya da aynı sunucuya eşitlenir. Saat dilimi, yaz/kış saati ve cihazlar arası fark kontrol edilir; ayrıntılar için kamera saat ve tarih ayarı rehberi yardımcı olur.

Kayıt zamanlaması ‘açık’ görünmesiyle değil, gerçekten kayıt çıkmasıyla doğrulanır. Sürekli, hareketle ve alarmla kayıt tiplerinin her biri için bir deneme yapılır ve kayıt zaman çizelgesinde ilgili renk bloğunun oluştuğu görülür.

• ☐ NVR ve tüm kameralarda saat, tarih ve saat dilimi doğru; NTP sunucusu tanımlı ve senkron durumda.
• ☐ Kayıt tipi (sürekli, hareketli, alarmlı) her kanal için projedeki gibi; zamanlama haftanın 7 günü kapsıyor.
• ☐ Hareketle kayıt kullanılan kanalda ön kayıt (pre-record) ve kayıt sonrası süre ayarlı; yürüme testinde olayın başı kaydedildi.
• ☐ Ana akış (kayıt) ve alt akış (canlı izleme/telefon) çözünürlük, kare hızı ve kodek (H.264/H.265) ayarları yazıldı.
• ☐ Disk durumu ‘normal’; SMART hatası yok; disk dolunca üzerine yazma ayarı tanımlı.
• ☐ Kameralar NVR'ye ONVIF ya da markanın kendi protokolüyle bağlandı; farklı marka karışımında tüm işlevlerin (PTZ, ses, analitik) çalıştığı ayrıca denendi.

Kayıt süresi hesabı gerçek disk tüketimiyle karşılaştırılır

Kayıt süresi vaadi, devreye almadan birkaç gün sonra gerçek tüketimle kıyaslanmadan doğrulanmış sayılmaz. Hesap şöyle yapılır: bir kameranın günlük tüketimi (GB) = bit hızı (Mbps) × 86.400 ÷ 8 ÷ 1000. Örneğin 4 Mbps bit hızıyla sürekli kayıt yapan bir kamera günde yaklaşık 43,2 GB, 8 Mbps ile yaklaşık 86,4 GB yazar.

Toplam gün sayısı = kullanılabilir disk kapasitesi ÷ tüm kameraların günlük toplamı. Disk üreticileri kapasiteyi ondalık (1 TB = 1000 GB) yazar, işletim sistemleri ise bunu ikili birimde (TiB) gösterir; bu yüzden 4 TB'lık bir disk arayüzde yaklaşık 3,6 TB görünür ve hesapta bu fark hesaba katılmalıdır. H.265 kodeği çoğu sahnede aynı kalitede H.264'e göre daha düşük bit hızı sağlar, ancak kazanç sahneye göre değişir.

• ☐ Devreye alma günü: kanal başına bit hızı ve kayıt tipi not edildi, hesaplanan hedef kayıt süresi (gün) yazıldı.
• ☐ 3–7 gün sonra: NVR'nin disk bilgisinden günlük ortalama tüketim okundu.
• ☐ Gerçek tüketim hesabın yüzde 15'inden fazla sapıyorsa bit hızı, hareket ayarı ya da disk kapasitesi yeniden belirlendi.
• ☐ En eski kayıt tarihi, vaat edilen gün sayısıyla (ör. 30 gün) örtüşüyor.
• ☐ Bu kontrol için tarih verildi; müşteriye ‘kayıt süresi doğrulama’ ziyareti ya da uzaktan kontrol olarak bildirildi.

Şifre, yetki ve firmware kararı

Teslimden önce her cihazda varsayılan şifre bırakılmaz ve her yetki sahibi kendi hesabıyla çalışır; bu hem güvenlik hem de kim neyi değiştirdi izini bırakmak için gereklidir. Birçok yeni cihaz ilk açılışta şifre belirlemeyi zorunlu kılar, ancak eski cihazlarda ya da bazı alt cihazlarda (kamera, switch yönetim paneli, router) varsayılan değerler kalabilir; hepsi tek tek kontrol edilir.

Firmware konusunda ilke şudur: çalışan ve kararlı bir sürümü rastgele güncellememek, ama bilinen güvenlik açığı kapatan sürümü de geciktirmemek. Karar, üretici sürüm notları okunarak verilir; hangi sürümün yüklendiği as-built dosyasına yazılır. Kameraların ve NVR'nin sürüm uyumu için firmware ve güvenlik açığı rehberine bakılabilir.

• ☐ NVR, kameralar, switch ve router için varsayılan şifre değiştirildi; en az 12 karakterli, tahmin edilmesi zor şifreler kullanıldı.
• ☐ Yönetici, operatör ve izleyici ayrı hesaplarla tanımlandı; müşteri çalışanlarına yalnız gereken yetki verildi.
• ☐ Gereksiz servisler (kullanılmayan Telnet/SSH, UPnP, herkese açık port yönlendirme) kapatıldı.
• ☐ Firmware sürümleri kayda geçti; güncelleme yapıldıysa nedeni ve tarihi yazıldı.
• ☐ Şifre sıfırlama bilgisi (e-posta, güvenlik sorusu, aktivasyon e-postası) müşterinin kontrolündeki adrese bağlandı.

Bildirim, uzaktan erişim ve güç kesintisi testi

Uzaktan erişim, müşterinin telefonu mobil veride (4G/5G) iken denenmedikçe test edilmiş sayılmaz; çünkü aynı Wi-Fi ağındaki bağlantı ilk bakışta çalışsa bile dış ağ yolu farklıdır. Telefonda Wi-Fi kapatılır, uygulama üzerinden canlı izleme, kayıttan oynatma ve bildirim alma sırayla denenir. Güvenli yöntem olarak port yönlendirme yerine üretici bulut hizmeti ya da VPN tercih edilir; VPN bu iş için güvenli bir yoldur.

Güç kesintisi testi, sistemin elektrik gidip geldiğinde kendiliğinden toparlandığını gösterir. UPS bağlıysa şebeke fişi çekilir, NVR ve PoE switch'in devam ettiği ve UPS süresinin projeye uyduğu görülür; sonra UPS tamamen boşalıp elektrik geri verildiğinde sistem elle müdahale gerekmeden açılmalıdır. Kablolama ve enerji kararları için güvenlik sistemlerinde UPS ve enerji rehberi kullanılabilir.

• ☐ Telefon mobil veride: canlı görüntü, kayıttan oynatma ve anlık bildirim (hareket/hat geçme) çalıştı.
• ☐ Bildirim gecikmesi ve bildirim alan kullanıcı listesi yazıldı.
• ☐ Şebeke kesildi: UPS devreye girdi, kesintisiz kayıt sürdü, ölçülen süre yazıldı.
• ☐ UPS kapatılıp elektrik geri verildi: NVR kendiliğinden açıldı, kameralar bağlandı, kayıt otomatik başladı.
• ☐ Kesinti sonrası saat doğru; kayıt çizelgesinde yalnızca kesinti süresi kadar boşluk var.
• ☐ İnternet kesildiğinde yerel kaydın etkilenmediği doğrulandı.

Yapılandırma yedeği, as-built dosyası, eğitim ve imzalı kabul tutanağı

Teslim, sistemin ‘nasıl kurulduğunu’ gösteren belgeyle birlikte yapılır; bunlar olmadan sonraki bakım, arıza ve el değiştirme zorlaşır. NVR'nin yapılandırma dosyası dışa aktarılıp (export) hem kurulumcuda hem müşteride saklanır; böylece cihaz arızalandığında ayarlar yeniden elle girilmez. Yedek dosya şifreler ve ağ ayarları içerebileceğinden güvenli yerde tutulur.

As-built dosyası, projenin sahada gerçekleşmiş halidir. İçinde en az şunlar bulunur: IP ve şifre tablosu (şifreler zarfta ya da şifreli kasada), kablo ve port etiket listesi, kamera yerleşim planı, cihaz model ve seri numaraları, firmware sürümleri, kayıt ayarları, ağ şeması ve UPS bilgileri. Etiketleme düzeni için kablo etiketleme ve patch panel rehberine bakılabilir.

Müşteri eğitimi ve imza adımı süreci kapatır. Eğitimde canlı izleme, kayıt arama ve dışa aktarma, şifre değiştirme ve bildirim ayarı müşteriye bizzat yaptırılır; kapsam için teslim ve kullanıcı eğitimi rehberi, sözleşme ve tutanak maddeleri için kurulum sözleşmesi ve teslim tutanağı yazısı ayrıntı verir.

• ☐ NVR yapılandırma dosyası dışa aktarıldı; kopya müşteriye ve kurulumcuya teslim edildi.
• ☐ As-built dosyası: IP/şifre tablosu, kablo etiket listesi, yerleşim planı, cihaz seri numaraları ve sürümler eklendi.
• ☐ Müşteri canlı izleme, kayıt arama, video dışa aktarma ve bildirim ayarını kendisi yaptı.
• ☐ Garanti süreleri, destek kanalı ve bakım periyodu yazılı olarak verildi.
• ☐ KVKK gereği kayıt alanı bilgilendirme levhaları, saklama süresi ve kayıt erişim yetkisi müşteriyle konuşuldu.
• ☐ Kabul tutanağı, yapılan testlerin sonuçlarıyla birlikte iki tarafça imzalandı; eksik madde varsa bitiş tarihi yazıldı.

Bayifi'nin bu konudaki yeri

Bayifi, kamera ve güvenlik sistemi kurulumunda kurulumcu ile toptancıyı buluşturan bir B2B pazar yeri ve il il firma dizinidir. Bir iş için kurulumcu arıyorsanız bayiler dizininden il ve hizmete göre firmalara ulaşabilirsiniz; toptancılar anlık stoklu ürünlerini pazar bölümünde listeler. Kurulumcu ya da toptancıysanız firmanızı kaydolarak dizine ekleyebilirsiniz.