IP66, IP67 ve IK10 Ne Demek? Dış Mekân Kamera ve Alarm Cihazlarında Koruma Sınıfı Seçimi

IP kodu nedir ve nasıl okunur?

IP kodu, bir elektrikli cihaz kasasının katı cisimlere ve suya karşı koruma derecesini gösteren uluslararası bir sınıflandırmadır ve IEC 60529 standardında tanımlanır. Avrupa'da aynı içerik EN 60529 olarak yayımlanır. Standardın adı "kasaların sağladığı koruma dereceleri (IP kodu)" şeklindedir ve 72,5 kV'a kadar gerilimli donanımın kasalarını kapsar; yani güvenlik kamerası, siren, dedektör ve PoE kutusu gibi cihazlar bu sistemle sınıflandırılır.

Kod "IP" harflerinden ve ardından gelen iki rakamdan oluşur. Birinci rakam katı cisimlere ve toza karşı korumayı (0–6), ikinci rakam suya karşı korumayı (0–9) gösterir. Rakam yerine X yazılırsa o özellik test edilmemiş ya da belirtilmemiş demektir; örneğin IPX7 yalnızca su korumasının belirtildiği anlamına gelir. IP ile rakamlar arasına tire konmaz.

Önemli bir ayrıntı, kodun yalnızca kasanın kendisi için geçerli olmasıdır. Kablo girişi, konektör ve montaj aparatı doğru kurulmazsa, kutu üzerinde IP67 yazması sahada o koruma derecesinin sağlandığı anlamına gelmez.

Birinci rakam: toz ve katı cisim koruması

Birinci rakam büyüdükçe cihaza girebilecek katı cisim küçülür ve 6 rakamı tozun içeri hiç giremediğini ifade eder. Dış mekân güvenlik cihazlarında pratikte görülen değerler çoğunlukla 5 ve 6'dır.

• IP0X: koruma yok.
• IP1X: 50 mm'den büyük cisimlere karşı korumalı (elin tamamı gibi).
• IP2X: 12,5 mm'den büyük cisimlere karşı korumalı (parmak gibi).
• IP3X: 2,5 mm'den büyük cisimlere karşı korumalı (alet ve kalın tel).
• IP4X: 1 mm'den büyük cisimlere karşı korumalı (ince tel ve küçük vida).
• IP5X: toza karşı korumalı; toz tamamen engellenmez ancak cihazın güvenli çalışmasını bozacak miktarda içeri girmez.
• IP6X: toza karşı tam kapalı (dust-tight); toz girişi yoktur.

İkinci rakam: su koruması ve IP66 ile IP67 farkı

İkinci rakam suya karşı korumayı 0'dan 9'a kadar sınıflandırır ve her rakam farklı bir test yöntemine karşılık gelir. IP66, güçlü su jetlerine (12,5 mm'lik nozul) karşı koruma anlamına gelir; yağmur, hortum ve basınçlı yıkama gibi dışarıdan gelen sudur. IP67 ise cihazın 1 metre derinliğe kadar suya 30 dakika daldırılmasına dayanmasını gerektirir; yani su basması veya çukurda su birikmesi gibi geçici batma durumlarını kapsar.

Bu iki sınıf birbirinin üst kümesi değildir. IEC 60529'a göre IPX7, IPX5 veya IPX6 testlerinden de geçildiği anlamına gelmez; bu yüzden hem güçlü jet hem daldırma dayanımı olan ürünler IP66/IP67 şeklinde çift kodla işaretlenir. Kodun tek başına "IP67" yazması, cihazın basınçlı su jetine dayanıklı olduğunu otomatik olarak göstermez.

• IPX4: her yönden gelen su sıçramasına dayanıklı.
• IPX5: 6,3 mm'lik nozuldan gelen su jetine dayanıklı (en az 3 dakika).
• IPX6: 12,5 mm'lik nozuldan gelen güçlü su jetine dayanıklı (en az 3 dakika).
• IPX7: 1 metreye kadar daldırma, 30 dakika.
• IPX8: 1 metreden derin sürekli daldırma; derinlik ve süreyi üretici belirtir.
• IPX9: yüksek basınçlı ve yüksek sıcaklıklı (80 °C) su jeti; sanayi yıkama ortamları için tanımlanmıştır.

IK kodu nedir? IK10 ne anlama gelir?

IK kodu, bir kasanın dışarıdan gelen mekanik darbelere dayanımını gösterir ve IEC 62262 standardında tanımlanır. Standart, 72,5 kV'a kadar gerilimli donanımın kasalarını kapsar; ürün standardı bir darbe koruma derecesi belirlediğinde uygulanır. Kod IK00 (koruma yok) ile IK10 (en yüksek derece) arasındadır ve her rakam belirli bir darbe enerjisine, yani joule değerine karşılık gelir.

IK10, yaklaşık 20 joule darbe enerjisine dayanım demektir; bu enerji, 5 kg'lık bir kütlenin yaklaşık 40 cm yükseklikten düşmesine denktir. IK09 yaklaşık 10 joule, IK08 yaklaşık 5 joule, IK07 yaklaşık 2 joule ve IK06 yaklaşık 1 joule olarak tanımlanır. IK00–IK05 aralığındaki değerler 1 joule'ün altındadır. Test, kasanın üzerinde eşit dağıtılmış beş darbeyle yapılır ve darbe sonrası kasanın koruma işlevini sürdürmesi beklenir.

IK kodu, IP kodundan bağımsızdır. Bir kamera IP67 olup IK07 olabilir ya da IP54 olup IK10 olabilir; iki özellik ayrı ayrı sorgulanmalıdır.

Kamera, siren ve dedektörde hangi sınıf aranmalı?

Seçim, cihazın nerede durduğuna ve kime ulaşılabildiğine bağlıdır. Aşağıdaki değerler genel bir eğilim sunar; kesin karar cihazın veri sayfasına ve kurulum yerine göre verilir.

• Açık havada, doğrudan yağmur alan kamera: en az IP66 ya da IP67; bu, toza tam kapalı ve güçlü yağmura dayanıklı bir kasa sağlar. Tavan altı veya saçak altı korunaklı noktalarda IP65 de çoğu zaman yeterli olabilir.
• El erişimi olan noktalar (alçak montaj, giriş kapısı, otopark): IK10 aranır; dome kamera gövdeleri darbe dayanımı için sıkça bu sınıfta üretilir.
• Yüksek direk veya duvar tepesi: darbe riski düşük olduğundan IK08 de yeterli olabilir; burada rüzgâr yükü ve montaj sağlamlığı öne çıkar.
• Dış mekân siren ve flaşörler: hava şartlarına açık oldukları için IP sınıfı ve sabotaj koruması önemlidir; tipik olarak veri sayfasında belirtilen IP kodu ve ortam sınıfı karşılaştırılır. Alarm ürünlerinde EN 50131 serisinin ortam sınıfı da ayrıca sorulabilir.
• Dış mekân dedektörleri: pasif kızılötesi ve bariyer tipi dedektörlerde toz ve yağmur korumasının yanında sıcaklık aralığı ve güneş ışığına dayanım da kontrol edilir.
• Dış kabin, switch ve PoE enjektör: kamera hattı sonuna konan kutular da dış mekâna açılıyorsa IP65 ve üzeri tercih edilir; PoE kamera kurulumu rehberindeki kablo ve bağlantı noktaları da aynı korumayı gerektirir.

Kıyı ve sanayi ortamında IP kodunun görmediği riskler

IP testleri tatlı su ile yapılır; bu yüzden IP66 veya IP67 yazması, tuzlu sis, yağ veya çözücü dayanımı garantisi vermez. Deniz kıyısındaki bir tesiste asıl sorun suyun içeri girmesinden çok tuzun metal parçaları, vidaları, braketleri ve konektörleri aşındırmasıdır. Tuzlu sis dayanımı IEC 60068 serisi çevresel deneyler ya da ISO 9227 gibi ayrı test yöntemleriyle belgelenir.

Kıyı bölgelerinde kaplamalı ya da korozyona dayanıklı alüminyum gövde, paslanmaz çelik bağlantı elemanı, sızdırmaz kablo rakoru ve konektör kapakları aranmalıdır. Kablo girişi zayıf halkadır: kasa IP67 olsa bile açıkta kalmış bir RJ45 konektörü kısa sürede oksitlenir ve görüntü kaybına yol açar. Görüntü kaybı yaşandığında önce konektör, rakor ve conta durumu kontrol edilmelidir.

Sanayi ortamında toz, yağ buharı, kimyasal buhar ve titreşim öne çıkar; taş ocağı, çimento, un, ahşap ve metal işleme alanlarında IP6X toz korumasına ek olarak lens ve cam yüzeyin temizlenebilirliği önemlidir. Patlayıcı gaz veya toz bulunan alanlarda ise IP kodu yeterli değildir; bu alanlar ATEX ve IECEx gibi ayrı patlamaya karşı koruma sertifikaları ister. Şantiye, depo ve fabrika koşulları için fabrika, depo ve şantiye güvenliği rehberine de bakabilirsiniz.

Ayrıca IP kodu yoğuşmayı engellemez; sıcaklık dalgalanmasında kasa içinde nem oluşabilir. Bu yüzden nem tutucu kullanan, iyi havalandırılmış ya da yoğuşma önleyici tasarıma sahip ürünler daha az arıza verir.

Satın almadan ve kurulumdan önce kontrol listesi

Koruma sınıfı seçimini kâğıt üzerinde bırakmamak için aşağıdaki adımlar sırayla uygulanabilir.

• 1. Ortamı belirleyin: yağmur, kar, toz, tuzlu hava, kimyasal ve sıcaklık aralığını yazın.
• 2. Erişilebilirliği ölçün: cihaza el, sopa veya araç çarpması ile ulaşılabiliyorsa IK08–IK10 hedefleyin.
• 3. Veri sayfasında kodu arayın: IP ve IK değerlerinin üretici belgesinde yazılı olduğundan emin olun; yalnızca "su geçirmez" ifadesi yeterli değildir.
• 4. Standardı sorun: ürünün IEC 60529 ve IEC 62262'ye göre test edilip edilmediğini, rapor veya belge olup olmadığını isteyin.
• 5. Kablo girişini planlayın: sızdırmaz rakor, damlama halkası (kablonun aşağı sarkıp suyun damlaması) ve dış mekân kablosu kullanın.
• 6. Kasayı açtıktan sonra yeniden kapatın: conta yerinde, vidalar eşit sıkılmış olmalı; açılan her kasa IP değerini yeniden kazanmalıdır.
• 7. Periyodik kontrol yapın: conta yaşlanması, UV bozulması ve oksitlenme için periyodik bakım planına dış mekân cihazlarını ekleyin.

Bayifi'de kurulumcu ve ürün bulmak

Dış mekân projelerinde koruma sınıfını sahada doğru uygulayacak bir kurulumcu en az cihaz seçimi kadar önemlidir. Bayifi'de bayi listesi ve bayi haritası üzerinden bulunduğunuz ildeki kurulumcuların hizmet ve marka bilgilerine bakabilirsiniz.

Toptancıların anlık stoklu ürünlerini görmek ve tek talepten birden çok toptancıdan teklif toplamak için pazar bölümünü kullanabilirsiniz. Kurulumcu veya toptancıysanız firmanızı kaydol sayfasından ekleyebilirsiniz.