Güvenlik Kamerası İthalatında CE İşareti, TAREKS ve Uygunluk Beyanı: Toptancı ve Kurulumcu İçin Rehber

Güvenlik kamerası ithalatında hangi uygunluk yükümlülükleri vardır?

Güvenlik kamerası, kayıt cihazı, alarm ve diyafon ürünleri piyasaya arz edilmeden önce ilgili teknik düzenlemelere uygun olmak ve CE işaretini taşımak zorundadır. Çerçeveyi 12 Mart 2020 tarihli ve 31066 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu çizer: ürünlerin güvenli olması zorunludur, uygunsuz ürün piyasaya arz edilemez ve uygunluk işaretlerinin veya belgelerinin sahte düzenlenmesi ya da kullanılması yasaktır.

CE işareti bir devlet kurumunun verdiği izin değildir. Üretici, ürünün ilgili yönetmeliklerin temel gereklerine uyduğunu kendi sorumluluğunda beyan eder, teknik dosyayı hazırlar ve işareti ürüne koyar. Bu nedenle etikette CE yazması tek başına kanıt sayılmaz; asıl belge AB uygunluk beyanıdır.

Zincirdeki her halkanın ayrı görevi vardır. Kanuna göre ithalatçı ürünün uygunluk işaretini ve belgelerini kontrol eder, uygunsuz ürünü piyasaya arz etmez; dağıtıcı ise satışa sunmadan önce uygunluğu doğrular. Kurulumcu ürünü yurt dışından kendisi getiriyorsa ithalatçı sayılır; toptancıdan alıyorsa müşteri tarafından bakıldığında bir sonraki halkadır.

Bu yazıdaki bilgiler genel niteliktedir ve hukuki ya da mali danışmanlık yerine geçmez. Yönetmelikler ve yıllık tebliğler değişebildiği için uygulamada Resmî Gazete ve ilgili bakanlık duyuruları esas alınmalıdır.

CE işareti için hangi yönetmelikler geçerlidir?

Güvenlik elektroniğinde CE işareti çoğunlukla üç yönetmeliğe dayanır; hangisinin uygulanacağı ürünün çalışma gerilimine ve telsiz özelliği olup olmadığına bağlıdır. Üç yönetmelik de AB direktiflerinin Türkiye karşılığıdır.

Aşağıdaki eşleştirme yönetmeliklerin kapsam maddelerinden çıkarılmış bir özettir; belirli bir ürün için kesin sonuç üreticinin uygunluk beyanında yazan yönetmelik listesidir.

• Elektromanyetik Uyumluluk Yönetmeliği (2014/30/AB): 2 Ekim 2016 tarihli, 29845 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Cihazın çevresine parazit yaymamasını ve çevredeki parazitten bozulmamasını arar. Telsiz ekipmanları bu yönetmeliğin kapsamı dışındadır, çünkü onlar için elektromanyetik uyumluluk Telsiz Ekipmanları Yönetmeliği içinde değerlendirilir.
• Belirli Gerilim Sınırları İçin Tasarlanan Elektrikli Ekipman ile İlgili Yönetmelik (2014/35/AB): Halk arasında alçak gerilim yönetmeliği denir; aynı Resmî Gazete sayısında yayımlanmıştır. Alternatif akımda 50 V ile 1000 V, doğru akımda 75 V ile 1500 V arasında kullanılmak üzere tasarlanan elektrikli ekipmanı kapsar.
• Telsiz Ekipmanları Yönetmeliği (2014/53/AB): 5 Kasım 2020 tarihli, 31295 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır; uygulayıcı kurum BTK'dır. Wi-Fi, Bluetooth, hücresel ve 868 MHz gibi radyo ile haberleşen kamera, alarm paneli ve sensörler bu yönetmelik kapsamındadır.
• Pratik sonuç: 12 V doğru akımla çalışan kablolu bir kamera doğrudan alçak gerilim kapsamında olmaz, ancak şebeke gerilimiyle çalışan güç adaptörü, kayıt cihazı ve PoE anahtarı bu kapsamda değerlendirilir. Wi-Fi'lı bir kamera ise telsiz yönetmeliğine girer. Adaptör ve gerilim konusunun teknik yanı için kamera güç adaptörü ve gerilim düşümü rehberine bakılabilir.
• Standartlar: Uygunluk beyanlarında yaygın olarak güvenlik için EN 62368-1, elektromanyetik emisyon ve bağışıklık için EN 55032 ve EN 55035, alarm bileşenlerinde EN 50130-4, radyolu ürünlerde ise EN 300 220 (kısa mesafe cihazları) ve EN 300 328 (2,4 GHz) gibi uyumlaştırılmış standartlar görülür. Hangi standardın uygulandığı beyanda yazar.

TAREKS nedir ve ithalat denetimi nasıl işler?

TAREKS, Ticaret Bakanlığı'nın ürün güvenliği ve teknik düzenleme denetimlerini elektronik ortamda ve risk esaslı yürüttüğü internet tabanlı sistemdir. İthalatçı, denetime tabi bir ürünü serbest dolaşıma sokarken ürünün uygunluğunu bu sistem üzerinden bildirir; sistem partiyi belgesiz geçirir ya da belge ve fiili denetime yönlendirir.

Denetimin hangi ürünler için yapıldığı her yıl Resmî Gazete'de yayımlanan ithalat denetimi tebliğleriyle belirlenir. Örneğin 31 Aralık 2024 tarihli, 4. mükerrer Resmî Gazete'de yayımlanan Telsiz Ekipmanlarının İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2025/8) 7223 sayılı Kanun'a dayanır ve Telsiz Ekipmanları Yönetmeliği'ne uygunluğu ithalatta denetler. Kapsam, tebliğin ekindeki GTİP listesine göre belirlenir; bu nedenle bir kameranın veya alarm cihazının kapsama girip girmediğini ithalatçı, gümrük müşaviri aracılığıyla yürürlükteki yıllık tebliğe bakarak teyit etmelidir.

Aşağıdaki akış söz konusu tebliğin yapısından özetlenmiştir; her yıl yenilenen metinde ayrıntılar değişebilir:

• 1. Kayıt: İthalatçının TAREKS'te tanımlı olması ve en az bir yetkili kullanıcısının bulunması gerekir.
• 2. Başvuru: Denetimler gümrük beyannamesinin tescilinden önce yapılır; ithalatçı parti bilgilerini ve istenen belgeleri TAREKS'e yükler.
• 3. Risk analizi: Sistem partiyi risk analizine göre ya doğrudan referans numarası verilecek biçimde geçirir ya da fiili denetime yönlendirir.
• 4. Fiili denetim: Yönlendirilen partide belgelerin başvuru gününden itibaren 20 iş günü içinde yüklenmesi beklenir. AB uygunluk beyanı ve test raporu bu aşamada istenen belgeler arasındadır; düzenlenmemişse sonuç olumsuz olabilir.
• 5. Referans numarası: Olumlu sonuçta verilen TAREKS referans numarası gümrük beyannamesinin 44 numaralı hanesine yazılır ve tebliğe göre bir yıl geçerlidir.
• 6. Sorumluluk: Referans numarası ürünün mevzuata uygun olduğunun kanıtı sayılmaz. İthalatçı, parti denetlenmiş olsun ya da olmasın, ürünün uygun ve güvenli olmasından sorumludur.

AB uygunluk beyanı ve teknik dosyada ne bulunur?

AB uygunluk beyanı, üreticinin ürünün ilgili yönetmeliklerin gereklerini karşıladığını yazılı olarak beyan ettiği belgedir ve ithalat denetiminde ve piyasa gözetiminde ilk istenen belgedir. Beyan, ürün üzerindeki CE işaretinin dayanağıdır.

Beyanda genellikle şunlar bulunur: ürünün model, tip veya parti tanımı; üreticinin adı ve adresi; uygulanan yönetmeliklerin listesi; uygulanan uyumlaştırılmış standartlar; varsa onaylanmış kuruluş bilgisi; düzenleme tarihi ve yetkili imza. Telsiz ekipmanlarında kısa beyan, tam metnin ve Türkçe çevirisinin bulunduğu internet adresini belirtebilir.

Teknik dosya ise beyanın arkasındaki kanıttır: tasarım ve devre bilgileri, risk değerlendirmesi, test raporları ve kullanım talimatı. Üretici belgeleri ürünün piyasaya arzından sonra 10 yıl saklar; Elektromanyetik Uyumluluk ve alçak gerilim yönetmeliklerine göre ithalatçı da AB uygunluk beyanının bir kopyasını ve teknik dosyayı aynı süre hazır tutar, 7223 sayılı Kanun ise tedarikçi ve müşteri bilgilerinin 10 yıl saklanmasını ister.

Toptancı için bunun anlamı basittir: müşteriye sattığı partinin kime gittiğini ve hangi uygunluk belgesiyle geldiğini kayıt altında tutmalıdır. Seri numarası takibi ve faturalı tedarik bu izlenebilirliğin pratik karşılığıdır.

Türkçe kullanım kılavuzu ve etiket neden gereklidir?

Yönetmelikler, güvenlik bilgileri ve kullanım talimatlarının Türkçe olarak ürünle birlikte verilmesini ister; yabancı dilde, kılavuzsuz veya yalnızca QR kodlu gelen ürün bu açıdan eksik kabul edilebilir. Elektromanyetik Uyumluluk Yönetmeliği'nde bu şart hem imalatçı hem ithalatçı hem de dağıtıcı için yer alır.

Ürün ve ambalaj üzerinde şu bilgilerin bulunması beklenir (ürün sınıfına göre ayrıntı değişir):

• CE işareti: Görünür, okunaklı ve silinmez biçimde ürün üzerinde veya ürün yer vermeye elverişli değilse ambalajda ve belgelerde.
• Tanımlama: Tip, parti veya seri numarası gibi ürünü ayırt eden bilgi.
• Üretici bilgisi: Adı, ticari markası ve posta adresi.
• İthalatçı bilgisi: İthalatçının adı veya unvanı ve iletişim adresi; ürün, ambalaj ya da ekteki belgede yer alır. Ürünü kendi markasıyla satan ithalatçı veya dağıtıcı, üretici sorumluluğunu üstlenir.
• Türkçe belge: Kullanım talimatı ve güvenlik bilgisi.
• Radyolu ürünlerde ek: Bazı ülkelerde kullanım kısıtlaması veya izin gerekiyorsa ambalajda kısıtlama ifadesi ya da simgesi ve ülke kısaltmaları gösterilir.

Kablosuz ürünlerde frekans ve BTK uygunluğu

Radyo ile haberleşen her güvenlik ürününün Türkiye'de kullanılabilir frekans ve güç sınırlarına uyması gerekir; bunun denetimi Telsiz Ekipmanları Yönetmeliği ve BTK üzerinden yürür. Yönetmelik BTK'ya piyasa gözetimi yetkisi verir; BTK düzeltici tedbir isteyebilir, ürünün piyasadan çekilmesine veya geri çağrılmasına karar verebilir.

Aynı model kamera veya alarm bölgeye göre farklı frekans sürümlerinde üretilebilir. Başka bir bölge için tasarlanmış sürümün CE işaretli olması Türkiye'de kullanılabilir olduğu anlamına gelmez; bölge kodu, ambalaj ve uygunluk beyanı birlikte kontrol edilmelidir. Alarm sistemlerinde yaygın 868 MHz bandının ayrıntıları için 868 MHz ve BTK uygunluğu yazısına bakılabilir.

Wi-Fi ve Bluetooth gibi 2,4 GHz kullanan cihazlarda da aynı mantık geçerlidir: ürünün telsiz yönetmeliğine göre CE beyanı olmalı, kanal ve güç ayarları ülke sınırları içinde kalmalıdır.

Piyasa gözetimi: denetimde ne istenir, uygunsuzlukta ne olur?

Piyasa gözetimi, ürün satışa çıktıktan sonra da sürer; denetim, 7223 sayılı Kanun'a göre ürünün piyasaya arzından nihai kullanıcıya ulaştığı aşamaya kadar yapılabilir. İthalatta TAREKS'ten geçmiş olmak bu denetimi engellemez, çünkü Kanun uygunluk belgesinin varlığını denetime engel saymaz.

Yetkili kuruluş depo, nakliye aracı ve işyerinde denetim yapabilir, belge, bilgi ve kayıt isteyebilir, numune alabilir. Denetimde sık istenen belgeler aşağıdaki listede toplanmıştır.

Uygunsuz veya riskli ürün için Kanun, riskin bildirilmesinden geçici satış durdurmaya, piyasadan çekme, geri çağırma ve imhaya kadar kademeli önlemler tanımlar. Geri çağırmada onarım, bedel iadesi veya eşdeğer güvenli ürünle değişimden en az biri sunulur ve masraflar işletmeciye aittir. İnternette satılan uygunsuz ürünün içeriği belirli süre içinde kaldırılmazsa erişim engellenebilir.

İdari para cezaları ihlalin türüne göre belirlenir, tutarlar her yıl yeniden duyurulur ve bu yazıda tutar verilmemiştir. Test ve muayene giderleri uygunsuz çıkan ürünün üreticisine veya ithalatçısına ait olur. Uygunsuzluğu kendisi fark edip yetkili kuruluş uyarmadan gerekli önlemleri alan ve sorunu gideren işletmeciye ise Kanun idari yaptırım uygulanmamasını öngörür.

Kurulumcu açısından asıl risk, kurduğu sistemdeki ürünün sonradan satıştan kaldırılması veya güvenlik riski nedeniyle müşteriyle yaşanacak anlaşmazlıktır. Belgesiz ürün hem garanti hem sorumluluk açısından kurulumcuyu zor durumda bırakabilir; ayrıntılar için sahte ve kayıt dışı ürün riski yazısına bakılabilir.

• AB uygunluk beyanı ve gerektiğinde test raporları
• Teknik dosya veya ürüne ilişkin teknik bilgiler
• Türkçe kullanım ve güvenlik talimatı ile etiket örnekleri
• Tedarik ve satış kayıtları: fatura, irsaliye, seri veya parti bilgisi
• İthalatta TAREKS referans numarası ve gümrük belgeleri
• Gerekiyorsa radyo ekipmanı için frekans ve güç bilgisi

Kurulumcu satın alırken uygunluk belgesini nasıl ister ve kontrol eder?

Satın alma aşamasında belgeyi yazılı olarak istemek ve beş noktada kontrol etmek, uygunsuz ürünle karşılaşma ihtimalini ciddi biçimde azaltır. Toptancıdan ya da ithalatçıdan teklif isterken bu belgeleri teklif şartı olarak yazmak yeterlidir.

• 1. Beyan: Model adı tam eşleşen AB uygunluk beyanını isteyin; beyandaki model, üretici adresi ve yönetmelik listesi ürün etiketiyle uyuşmalıdır.
• 2. Yönetmelikler: Ürünün tipine uygun yönetmeliklerin listelendiğine bakın: şebekeden çalışan cihazda alçak gerilim ve elektromanyetik uyumluluk, radyolu cihazda telsiz ekipmanları.
• 3. Etiket: Ürün ve kutu üzerinde CE işareti, seri numarası, üretici ve ithalatçı bilgisi olduğunu, kutu etiketi ile cihaz etiketinin aynı seriyi gösterdiğini doğrulayın.
• 4. Türkçe belge: Kutudan çıkan kılavuzun veya güvenlik bilgisinin Türkçe olduğunu kontrol edin.
• 5. Kayıt: Faturada ve irsaliyede model, adet ve seri bilgisinin yer aldığından emin olun; üretici sorumluluğunu üstlenen ithalatçının garanti şartlarını yazılı alın.
• Menşe ve kısıtlama kontrolü: Bazı projelerde belirli üretici veya ülke kaynaklı ürünlere şartname düzeyinde kısıt gelebilir; bu konu uygunluktan ayrıdır ve NDAA ve Çin menşeli kamera kısıtlamaları yazısında ele alınmıştır.

Bayifi'nin bu konudaki yeri

Bayifi, uygunluk belgesi düzenleyen veya onaylayan bir kuruluş değildir; kurulumcuyla toptancıyı buluşturan bir pazar yeri ve dizindir. Teklif aşamasında belge ve fatura şartını açıkça yazmak sizin elinizdedir.

Toptancıların anlık stoklu ürünlerini Pazar bölümünde görebilir, bölgenizdeki firmaları Bayiler sayfasından bulabilir, ithalatçı veya toptancı olarak firmanızı kaydol sayfasından ekleyebilirsiniz.