Kablosuz Alarm Frekansı 868 MHz Türkiye'de Yasal mı? BTK Uygunluğu, CE/RED ve Yurt Dışı Cihaz Riski

868 MHz kablosuz alarm Türkiye'de yasal mı?

Evet, kablosuz alarm cihazları 868 MHz civarındaki kısa mesafe bantlarında çalışabilir; ancak bu, her 868 MHz cihazın yasal olduğu anlamına gelmez. Yasallık üç şeye bağlıdır: cihazın çalıştığı frekans aralığı ve gücü Türkiye'deki teknik ölçütlere uymalı, cihaz CE işareti ve AB uygunluk beyanı ile piyasaya sunulmalı, ürün de mevzuata uygun bir ithalatçı ya da üretici tarafından getirilmelidir.

Bu yazı hukuki görüş değildir. Yönetmelik adları, bant sınırları ve muafiyet koşulları Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından güncellenebildiği için, aşağıdaki bilgileri iş yapmadan önce BTK'nın güncel mevzuat sayfasından doğrulayın.

Kısa mesafe cihaz (SRD/KET) bantları: 433, 868 ve 2,4 GHz

Alarm dedektörleri, kumandalar ve kapı zilleri genellikle lisanssız kısa mesafe bantlarında çalışır; Avrupa'da bu cihazlar SRD (Short Range Device), Türkiye mevzuatında ise Kısa Mesafe Erişimli Telsiz (KET) cihazı olarak anılır. Düşük güçlü oldukları ve başka sistemlere girişim yapmayacak biçimde sınırlandırıldıkları için tek tek frekans tahsisi gerektirmez.

BTK'nın yayımladığı teknik ölçüt taslağında, genel amaçlı KET cihazları için 433,05–434,79 MHz, 863–870 MHz içindeki çeşitli alt bantlar ve 2400–2483,5 MHz bantları ayrı ayrı tanımlanmıştır. Güç (e.r.p. veya e.i.r.p.), görev çevrimi ve kanal aralığı her alt bant için farklıdır; yani bir bandın serbest olması, o bandın her kanalında her güçte yayın yapılabileceği anlamına gelmez.

Kısa mesafe bantlarını sık görülen kullanımlarıyla özetlemek mümkündür:

• 433 MHz: uzaktan kumanda, kapı zili ve basit alarm sensörlerinde yaygındır; kalabalık bir bant olduğu için girişime açıktır.
• 868 MHz: Avrupa alarm sistemlerinin ana bandıdır; düşük görev çevrimi ve iyi duvar geçirgenliği sunar.
• 2,4 GHz: Wi-Fi, Bluetooth ve Zigbee ile paylaşılır; veri hızı yüksektir, bina içi menzil daha kısadır ve ev ağıyla girişim ihtimali artar.
• Endüktif ve RFID bantları: kart okuyucu ve kapı kontrol cihazları ayrı teknik ölçütlere tabidir; alarm radyosu ile karıştırılmamalıdır.

Alarm sistemleri için 868 MHz alt bantları ve görev çevrimi

BTK'nın frekans tahsisinden muaf cihazlara ilişkin teknik ölçüt taslağında alarm sistemleri için ayrı bir tablo bulunur ve 868–869 MHz çevresinde dar kanallar tanımlar. Taslakta alarm sistemleri için 868,6–868,7 MHz aralığında 10 mW e.r.p. güç ve en çok %1 görev çevrimi, 869,3–869,4 MHz aralığında 10 mW ve %1, 869,65–869,70 MHz aralığında ise 25 mW ve en çok %10 görev çevrimi yer alır; sosyal alarmlar için 869,20–869,30 MHz aralığında %0,1 görev çevrimi öngörülür.

Görev çevrimi, cihazın bir zaman diliminde en fazla ne kadar süre yayın yapabileceğini belirtir. Alarm gibi seyrek ve kısa mesajlar gönderen cihazlar için sorun olmaz; sürekli görüntü ya da ses akıtan bir cihaz bu bantlarda çalıştırılamaz. Kablosuz alarm üreticileri bu yüzden mesajları kısa tutar ve sinyal kaybı denetimini belirli aralıklarla yapar.

Önemli not: yukarıdaki değerler yayımlanmış bir taslak metinden alınmıştır. Eski Kısa Mesafe Erişimli Telsiz (KET) Cihazları Hakkında Yönetmelik (Resmi Gazete 11.09.2012, 28408) hukuk veritabanlarında mülga olarak görünmektedir. Hangi metnin yürürlükte olduğunu ve kesin sınırları BTK'dan doğrulamadan proje dokümanına rakam yazmayın.

Bölgeye göre frekans sürümleri: ABD 915 MHz modeli neden olmaz?

Birçok üretici aynı alarm ailesini bölgeye göre farklı radyo donanımıyla üretir; Avrupa için 868 MHz, Kuzey Amerika için 915 MHz (902–928 MHz ISM bandı) gibi sürümler bulunur. Radyo parçası fiziksel olarak farklı olduğundan, yazılımla frekans değiştirilemeyen bir ABD sürümü Türkiye'de uygun kabul edilmez.

Türkiye'de 902–928 MHz bandının tamamı lisanssız genel kullanıma açık değildir. BTK'nın taslak tablosunda 915 MHz çevresinde yalnızca 917,3–918,9 ve 917,4–919,4 MHz gibi dar alt bantlar görünür ve bunlar belirli uygulamalara ve koşullara bağlıdır. Bu yüzden ABD sürümü bir panel veya dedektör, Türkiye'de başka kullanıcıların kullandığı kanallara girebilir.

Aynı üründe bölge uyumsuzluğu yalnızca radyo ile sınırlı kalmaz: güç adaptörü, şebeke gerilimi ve etiketleme de farklı olabilir. Ürün kutusundaki ve kılavuzdaki bölge kodu (EU, US, Global gibi) ile cihaz etiketindeki frekans aralığı ilk bakılacak yerlerdir.

CE işareti, RED ve BTK: hangi mevzuat geçerli?

Kablosuz alarm cihazları Türkiye'de Telsiz Ekipmanları Yönetmeliği (2014/53/AB) kapsamındadır; yönetmelik 5 Kasım 2020 tarihli ve 31295 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış, uygulayıcı kurum BTK'dır. Avrupa Birliği'ndeki karşılığı RED (Radio Equipment Directive 2014/53/EU) olarak bilinir.

Yönetmelik radyo ekipmanının sağlığı ve güvenliği korumasını, elektromanyetik uyumluluğu ve radyo spektrumunun verimli kullanılmasını temel gereklilik sayar. Uygunluğun kanıtı, üreticinin düzenlediği AB uygunluk beyanı, teknik dosya ve cihaz üzerindeki CE işaretidir. Uyumlaştırılmış standartlarda alarm radyoları için EN 300 220 (kısa mesafe cihazları) ve 2,4 GHz için EN 300 328 gibi standartlar referans alınır; Türkiye'de TS EN 300 220 karşılığı kullanılır.

CE işareti tek başına her ülke için kullanım izni vermez. Yönetmelik, bir ülkede kullanım kısıtlaması veya izin gerekiyorsa bunun ambalajda ve belgelerde belirtilmesini ister; bu nedenle ambalajdaki kısıtlama simgesi ve ülke kısaltmaları da okunmalıdır.

İthalatçı, üretici ve satıcının yükümlülükleri

Telsiz Ekipmanları Yönetmeliği, üreticiye, ithalatçıya ve dağıtıcıya ayrı yükümlülükler yükler; satıcıdan uygunluk beyanı istemek bu zincirin doğal bir parçasıdır. Aşağıdaki başlıklar yönetmelik metninin özetidir, kesin madde numaraları için resmi metne bakılmalıdır:

• Üretici: ekipmanı temel gereklere uygun tasarlar, teknik dosyayı ve AB uygunluk beyanını hazırlar, CE işaretini iliştirir ve belgeleri piyasaya arzdan sonra 10 yıl saklar.
• İthalatçı: yalnızca uygun ekipmanı piyasaya arz eder, CE işareti ve uygunluk değerlendirmesini kontrol eder, kendi adını ve posta adresini ürüne ekler, Türkçe güvenlik bilgisi ve kullanım talimatını sağlar.
• Dağıtıcı: satışa sunmadan önce CE işaretini, Türkçe belgeleri ve ithalatçı ile üreticinin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini denetler.
• Kendi markasıyla satan: ithalatçı veya dağıtıcı ürünü kendi markasıyla ya da uygunluğu etkileyecek bir değişiklikle sunarsa üretici sorumluluğunu üstlenir.

Ticaret Bakanlığı ithalat denetimi: TAREKS ve uygunluk beyanı

Telsiz ekipmanı ithalatında Ticaret Bakanlığı'nın her yıl yenilenen Telsiz Ekipmanlarının İthalat Denetimi Tebliği uygulanır. Örneğin 31 Aralık 2024 tarihli Resmi Gazete'de (sayı 32769, 4. mükerrer) yayımlanan 2025/8 tebliğine göre ithalatçının TAREKS'te kayıtlı olması, başvuruyu gümrük beyannamesinden önce yapması ve gerekirse AB uygunluk beyanı ile test raporunu yüklemesi istenir.

Aynı tebliğ, TAREKS referans numarasının ürünün mevzuata uygun olduğunun kanıtı sayılmadığını, ithalatçının denetlenip denetlenmediğine bakılmaksızın uygunluktan sorumlu olduğunu belirtir. Yürürlükteki yıllık tebliği doğrulamak için Resmi Gazete'ye bakın.

Kayıt dışı veya paralel ithal ürünün sonuçları

Telsiz uygunluğu olmayan ya da yanlış bölge sürümü bir alarm sistemi, kurulum sonrası teknik, hukuki ve ticari sorunlar doğurur. Kayıt dışı ürün riskinin genel çerçevesi için sahte ve kayıt dışı ürün riski yazısına bakabilirsiniz; burada yalnızca telsiz ve frekans yönünü ele alıyoruz.

Sorunlar zincirleme gelişir: Sistem çalışmaya başlasa bile, izin verilen güç ve görev çevrimi sınırlarını aşan bir cihaz komşu sistemlere parazit yapabilir, kendisi de başka cihazlardan etkilenir. BTK'nın piyasa gözetimi ve denetimi kapsamında uygunsuz cihazlar piyasadan çekilebilir veya idari yaptırıma konu olabilir.

• Parazit ve kararsızlık: uygun olmayan kanal veya güçte çalışan cihaz, komşu alarm, kumanda ve diğer telsiz sistemleriyle çakışabilir.
• Menzil ve performans: yanlış bölge donanımı, Türkiye'deki kanal düzenine göre ayarlanmadığı için beklenen menzili veremeyebilir; menzil sorunları için kablosuz alarm menzil ve sinyal yazısına bakın.
• Garanti ve servis: resmi ithalatçı veya üretici garantisi, yurt dışından alınan ürünü kapsamayabilir; yazılım güncellemeleri ve yedek parça sorunları da gündeme gelir.
• Müşteri ve kurulumcu sorumluluğu: cihaz uygunsuz çıkarsa müşteri sistemi sökmek zorunda kalabilir; kurulumcu da taahhüt ettiği hizmet için itiraz ve tazminat talebiyle karşılaşabilir.
• Sigorta ve ispat: olay sonrasında uygunsuz cihaz kullanıldığı ortaya çıkarsa hasar süreci tartışmalı hale gelebilir; belge zinciri bu nedenle önemlidir.

Kurulumcu için kontrol listesi: hangi belgeyi sormalı?

Kurulumcunun amacı, projeye giren her kablosuz cihazın Türkiye için üretilmiş ve izlenebilir olduğunu en baştan kanıtlamaktır. Yurt dışından kişisel olarak alınan bir ürünle proje yapmak bu izlenebilirliği ortadan kaldırır; müşteri açısından ürünün sorumlusu belli olmaz.

Satıcıdan toplu alımlarda ve tekil siparişlerde aşağıdaki belgeler ve bilgiler istenebilir:

• AB uygunluk beyanı (DoC): üretici adı, ürün tipi, uygulanan standartlar ve RED atfı yazılı olmalı; kopyası dosyada saklanmalı.
• Frekans bilgisi: cihaz etiketinde ve kılavuzda çalıştığı bant ile azami çıkış gücü yazmalı; Avrupa sürümü (868 MHz) olduğu doğrulanmalı.
• İthalatçı kimliği: ürün üzerinde veya ambalajında ithalatçının adı ve posta adresi görünmeli; Türkçe kullanım ve güvenlik bilgisi bulunmalı.
• Test raporu ve standartlar: gerektiğinde EN 300 220 ve EMC test raporları istenebilir; alarm sistemlerinin güvenlik sınıfı için EN 50131 serisi ayrıca sorulabilir.
• Garanti belgesi ve seri numarası: garanti, ürünü Türkiye'ye getiren firmaya bağlı olmalı; seri numarası faturayla eşleşmeli.
• Fatura: ürünün kaynağını ve satıcıyı gösteren kayıt, uygunsuz çıkan ürünlerde geri dönüş hakkı için gereklidir.

Bayifi'de bu konunun yeri

Bayifi, kurulumcu ile toptancıyı buluşturan bir B2B pazar yeri ve il il firma dizinidir; ürünün uygunluk belgelerini vermek firmaların kendi sorumluluğudur. Toptancının sunduğu ürün için uygunluk beyanı ve ithalatçı bilgisini sormak, teklif aşamasında yapılabilecek en basit denetimdir.

Bölgenizde çalışan kurulumcuları bayi listesi ve bayi haritası üzerinden, toptan ürün ve stok bilgisini Bayifi Pazar sayfasından inceleyebilirsiniz. Alarm ürünlerinin bulunduğu markalar için Ajax marka sayfasına bakabilir, firmanızı eklemek için kaydol sayfasını kullanabilirsiniz.