Elektrikli Araç Şarj İstasyonu Güvenliği: Kamera, Kablo Hırsızlığı, Vandalizm ve Otoparkta Yangın Riski

Şarj istasyonlarında hangi güvenlik riskleri vardır?

Şarj istasyonu, hem elektrik tesisatı hem de ödeme ve park noktası olduğu için üç ayrı risk taşır: fiziksel zarar, veri ve ödeme suistimali, yangın. AVM otoparkında, site garajında ve yol kenarında bu risklerin ağırlığı değişir; ama liste aynıdır.

Uzun, bakır iletkenli kablolar ve soketler hırsızların hedefidir. Boş ve loş bir şarj alanı vandalizme, ekranı kırmaya ya da kart okuyucuyu kurcalamaya davet çıkarır. Park yerinin şarj gerekmeden işgal edilmesi veya kablonun başka bir kullanıcı tarafından çıkarılması da sık yaşanan anlaşmazlıklardır.

• Kablo ve soket hırsızlığı: bakır değeri nedeniyle özellikle gece ve gözetimsiz noktalarda hedef olur.
• Vandalizm: ekran, kapak, kablo kılıfı ve kumanda butonlarına verilen zarar.
• Okuyucu ve ekran kurcalama: kart okuyucu üzerine takılan aparat ya da sahte arayüz ödeme verisini hedefler.
• Elektriksel arıza: bağlantı noktalarında gevşeme, nem ve aşırı ısınma.
• Batarya kaynaklı yangın: aracın kendi arızası şarj sırasında ortaya çıkabilir; kapalı otoparkta etkisi büyür.
• Erişim anlaşmazlığı: kimin hangi aracı ne zaman şarj ettiğinin kayıtsız kalması.

EPDK Şarj Hizmeti Yönetmeliği ve otopark yangın kuralları ne ister?

Şarj hizmetini üçüncü kişilere sunan işletmeciler, EPDK'nın Şarj Hizmeti Yönetmeliği kapsamındadır. Yönetmelik 2/4/2022 tarihli ve 31797 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış, 23/3/2026 tarihli ve 33202 sayılı Resmî Gazete'deki değişiklikle güncellenmiştir. Değişiklik özetinde şarj sistemi ve verilerin yetkisiz erişime karşı korunması, bilgi güvenliği standardına uyum, mobil istasyonlar, istasyon bilgilerinin (konum, güç, arıza ve bakım durumu) Kuruma bildirilmesi ve hizmet kalitesi hükümleri öne çıkar.

Okuduğumuz özetlerde şarj alanına kamera takılmasını zorunlu kılan bir hüküm görünmemektedir. Yani kamera ve aydınlatma, çoğu durumda mevzuat zorunluluğundan çok risk yönetimi, sigorta ve işletme sürekliliği kararıdır. Hangi sahibin ya da yönetimin lisans kapsamına girdiği ise modele göre değişir; kesin yükümlülük için yönetmeliğin güncel metni ve EPDK ile yazışma esas alınmalıdır.

Yangın tarafında Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (19/12/2007, sayı 26735) geçerli çerçeveyi verir. Metnin ilk halinde şarj ünitesine özgü bir madde yoktur; güncel metin ve değişiklikler mevzuat.gov.tr'den kontrol edilmelidir. Kapalı otoparkı ilgilendiren başlıca hükümler şunlardır:

• Madde 60(1): araç kapasitesi 20'den fazla olan veya birden fazla bodrum kat kullanan kapalı otoparklarda otomatik yağmurlama sistemi, yangın dolap sistemi ve itfaiye su alma ağızları yapılması zorunludur.
• Madde 60(2): toplam alanı 2000 m² değerini aşan bodrumlardaki kapalı otoparklarda binanın diğer sistemlerinden bağımsız mekanik duman tahliyesi ve saatte en az 9 hava değişimi gerekir.
• Madde 67: elektrik tesisatı, kaçış yolları aydınlatması ve yangın algılama ile uyarı sistemleri ilgili yönetmelik ve standartlara uygun tasarlanır; tasarım ve uygulama ruhsat veren idarenin kontrol ve onayına tabidir.
• Madde 72(2): kapalı otoparklarda acil durum aydınlatması şarttır.
• Otoparklarda tekerlekli tip söndürme tüpü bulundurulması da yönetmelikte zorunlu tutulmuştur.

Kablo ve soket hırsızlığı ile vandalizm nasıl azaltılır?

Kablo hırsızlığını azaltmanın yolu, hırsızı caydırmak ve eylemi anında fark etmektir; yalnızca kayıt almak yetmez. Benzer saha riski taşıyan işlerde, örneğin baz istasyonu ve trafo sahalarında kablo hırsızlığına karşı uzaktan izleme mantığı aynıdır: sensör, alarm ve görüntü birlikte çalışır.

Önce fiziksel sertleştirme gelir, ardından algılama eklenir. Sabit kablolu ünitelerde kablo çıkışı ve kablo askısı kilitli ya da yarı gömülü tasarlanabilir; soketli ünitelerde kapaklı ve kilitli yuva tercih edilir.

• Üniteyi zemine ve duvara sökülemeyecek biçimde ankrajlayın; çarpmaya karşı koruma demiri veya tampon ekleyin.
• Kasa üzerinde kapak, titreşim, eğilme ve kablo çekme sensörü kullanıp alarmı izleme noktasına iletin.
• Darbe dayanımı için IK sınıfına (IEC 62262; IK10 yaklaşık 20 J darbeye karşılık gelir), su ve toz için IEC 60529 IP koruma sınıfına bakın.
• Kart okuyucu çevresini periyodik kontrol edin; takılmış aparat, gevşek kapak ve kırık mühür var mı bakın. Kontrol çizelgesi tutun.
• Alarm anında sesli-ışıklı uyarı ve kamera görüntüsünün aynı olayda izleme ekranına düşmesini sağlayın.
• Kablo ve konnektör hasarını bakım kayıtlarına işleyin; tekrarlayan hasar, bir kamera açısı ya da aydınlatma eksiğine işaret eder.

Şarj alanı için aydınlatma ve kamera nasıl planlanır?

Şarj alanında güvenlik, aydınlatma ile başlar; yeterli ışık olmadan kamera yalnızca gece görüntüsü gürültüsü üretir. Dış mekân çalışma alanları için aydınlatma ölçütleri EN 12464-2 standardında ele alınır; kameranın istediği asgari aydınlık ise üretici veri sayfasından alınmalıdır. Karanlık sahada kızılötesi ışıklı kameralar kullanılabilir, ancak ışık altında renkli görüntü kimlik ve kıyafet bilgisinde yardımcı olur; ayrıntı için gece görüşlü kamera rehberlerine bakılabilir.

Görüntü ayrıntısı, IEC 62676-4 (CCTV uygulama kılavuzu) içinde anılan piksel yoğunluğu hedefleriyle hesaplanır: tespit için yaklaşık 25, gözlem için 62, tanıma için 125, kimliklendirme için 250 piksel/metre. Gerekli yatay çözünürlük şöyle bulunur:

• Formül: yatay piksel sayısı = kamera görüş alanı genişliği (m) × hedef piksel/metre.
• Örnek: 6 m genişliğindeki şarj bölmesinde kimliklendirme (250 px/m) için 6 × 250 = 1500 yatay piksel gerekir; 4 MP (2560 piksel genişlik) kamera bu hedefi karşılar.
• Her şarj ünitesini ve kablo ucunu en az bir kameranın doğrudan görmesini sağlayın; sütun ve araç gölgesini hesaba katın.
• Ünite yüksekliğine kamera takacaksanız, kamerayı üniteden bağımsız direğe ya da duvara alın; ünite sökülürse kamera da gitmemelidir.
• Dış mekânda IP66 ve IK10 sınıfı, iç ortamda toz ve nem için en az IP54 tercih edilir.
• Kayıt süresi ve saklama kuralları için KVKK kamera kaydı saklama rehberine bakın; PoE bütçesi için ise IEEE 802.3af/at/bt sınıfına göre switch gücü toplanmalıdır.

Plaka okuma ile şarj kullanıcısı eşleştirme nasıl yapılır?

Plaka tanıma, şarj bölmesine hangi aracın girdiğini otomatik kaydeder; bu kayıt, uygulama veya kart ile başlayan şarj oturumuyla karşılaştırıldığında yetkisiz kullanım, park işgali ve kablo çıkarma olaylarında delil sağlar. Bu amaçla plaka, oturum numarası ve zaman damgası aynı kayıtta tutulur.

Eşleştirme kurulmadan önce veri yükü netleştirilmelidir: plaka kişisel veri sayılır ve amaç, süre ve yetki sınırları yazılı olmalıdır. Ayrıntı için otopark ve plaka verisi ile KVKK rehberine, kamera açısı ve ışık ayarı için plaka tanıma montaj rehberine bakılabilir.

• Giriş şeridine plaka okuma kamerası, bölme içine ayrıca genel görüş kamerası koyun.
• Şarj yönetim yazılımından gelen oturum kaydıyla plakayı zaman damgasıyla eşleyin; saat senkronu için NTP kullanın.
• Listede olmayan araç şarjda ya da bölmede kalırsa operatöre bildirim üretin.
• Plaka ve görüntüyü yalnızca tanımlı amaç için, tanımlı sürede saklayın; kayda erişen kişileri sınırlayın ve erişim günlüğü tutun.
• Sakinlere ve kullanıcılara aydınlatma metni ve uyarı levhası ile bilgi verin.

Kapalı otoparkta şarj kaynaklı yangın riski, algılama ve söndürme

Şarj kaynaklı yangının nedeni çoğu kez aracın bataryası, kablo ya da konnektör ısınması veya tesisat arızasıdır; kapalı otoparkta duman ve ısı sınırlı hacimde birikir, bu da erken algılamayı belirleyici yapar. Lityum iyon bataryalarda ısıl kaçak (termal runaway) başladığında yangın hızla ve yeniden alevlenebilecek biçimde gelişebilir; bu yüzden amaç yangını sönmüş görünürken değil, başlarken yakalamaktır.

Algılama katmanlıdır. Genel dedektörler EN 54 serisi ürünlerle kurulur (EN 54-7 duman, EN 54-5 ısı; sertifika için EN 54 standardı rehberi). Araç egzozu ve nem yanlış alarma yol açabileceği için otoparkta ısı dedektörü, lineer ısı kablosu veya çoklu kriterli dedektör tercih edilebilir. Termal kamera ise şarj bölmesindeki ısı artışını görüntü üzerinden izler; EN 54 dedektörünün yerini tutmaz, onu tamamlar.

• Algılama: şarj bölmelerinin üstüne duman ve ısı dedektörü, tavan yüksekse ışın veya aspirasyonlu duman algılama; ek olarak bölme başına termal kamera ya da sıcaklık alarmı.
• Panel ve uyarı: yangın paneli ve sirenleri otopark kaçış yollarına, itfaiye iletişimine ve gerekiyorsa şarj sistemine kumanda eder. Panel yedek akü kapasitesi hesaplanmalıdır.
• Otomatik söndürme: Madde 60(1) kapsamındaki yağmurlama sistemi yangını sınırlamayı amaçlar; batarya yangınında soğutma ve yayılmayı durdurma esastır.
• Şarjı kesme: yangın sinyali, ilgili şarj grubunu otomatik olarak devreden çıkarabilmelidir; acil durdurma butonu görünür yerde olmalıdır.
• Müdahale planı: acil durum aydınlatması, tahliye yönlendirme ve söndürme tüpü yerleşimi yazılı olmalı; plan itfaiye ile paylaşılmalıdır.
• Havalandırma: Madde 60(2) kapsamında mekanik duman tahliyesi gerekiyorsa bağımsız ve bakımı yapılır durumda olmalıdır.

Enerji panosu uzaktan izleme neden güvenliğin parçasıdır?

Şarj alanının enerji panosu, yangın ve arıza riskinin kaynağı da erken uyarısı da olabilir; panoyu izlemek sorunu aşırı ısınmadan önce görmenizi sağlar. Şarj ünitelerinin merkezi yazılımla haberleşmesinde yaygın protokol OCPP'dir (Open Charge Point Protocol; 1.6 ve 2.0.1 sürümleri kullanılır).

Elektrik tarafında kaçak akım koruması önemlidir: doğru akım bileşeni taşıyan arızalar için tip B RCD ya da şarj ünitesine entegre DC kaçak akım algılama (IEC 62955) beklentisi vardır. Şarj tesisatının genel kuralları IEC 60364-7-722 içinde yer alır; kesin proje kararı elektrik mühendisinden alınmalıdır.

• Pano sıcaklığı, kapı kontağı ve nem sensörü ekleyip alarmı uzaktan izleme sistemine gönderin.
• Şarj ünitesi arıza kodlarını ve akım-gerilim sapmalarını yönetim yazılımında saklayıp tekrarlayan hata için uyarı kurun.
• Kaçak akım ve aşırı akım korumasının açma kayıtlarını izleyin; tekrarlayan açmayı arıza sayın.
• Termal kamera veya kızılötesi kontrol ile pano ve klemens noktalarını periyodik tarayın.
• Uzaktan erişimde güçlü parola, VPN ve ağ ayrımı kullanın; kameralar ve şarj ağı aynı düz ağda olmamalıdır.
• Arıza ve bakım durumu EPDK'ya bildirilen bilgiler arasında olduğundan, kayıtların düzenli tutulması işletmeciyi de korur.

Site yönetimi ve işletmeci için uygulama sırası; kurulumcu için fırsat

Doğru sıra, önce riski belirlemek ve sonra yatırımı bölmektir: yönetim kurulu, işletmeci ve kurulumcu aynı proje üzerinde buluşmalıdır. Apartman ve sitede güvenlik kamerası kararı gibi, ortak alanlarda yapılacak kamera ve şarj işleri için kat malikleri kurulu kararı ve aydınlatma yükümlülükleri hesaba katılmalıdır.

Kurulumcu için şarj istasyonu bir tamamlayıcı iş alanıdır: aydınlatma, IP kamera, plaka tanıma, yangın algılama ve pano izleme tek projede toplanabilir. Şarj üniteleri kuranlar çoğunlukla elektrik tarafına odaklanır; kamera, alarm ve yangın katmanı sıklıkla eksik kalır.

• 1. Otoparkın açık mı kapalı mı olduğunu, kat sayısını, alanını ve araç kapasitesini kayda geçirin.
• 2. Madde 60 ve 72 gereklerinin mevcut durumda karşılandığını teyit edin; itfaiye görüşü alın.
• 3. Şarj alanında aydınlatma düzeyini ölçün; kör noktaları belirleyin.
• 4. Kamera yerleşimini piksel yoğunluğu hesabıyla çıkarın ve kayıt sürelerini KVKK'ya göre belirleyin.
• 5. Algılama katmanını (duman, ısı, termal) ve şarjı kesme mantığını tasarlayın.
• 6. Pano ve ünite izlemeyi ekleyin; alarm bildirimini kime, hangi sırayla gideceğini yazın.
• 7. Sorumluluk dağılımını ve bakım takvimini sözleşmeye yazın.

Bayifi'nin bu konudaki yeri

Şarj alanı için kamera, alarm ve yangın katmanını kuracak kurulumcuyu bayiler sayfasından il il arayabilir, projenin kamera ve algılama ürünlerini toptancılarda anlık stokla pazar sayfasında görebilirsiniz. Kurulum yapan firmalar da kaydol bağlantısıyla firmalarını dizine ekleyebilir.