BNC Konnektör Takma: RG59 Koaksiyel Kablo Soyma, Vidalı, Sıkıştırmalı ve Krimp BNC Farkı

BNC konnektör nedir, analog kamera hattında ne işe yarar?

BNC, koaksiyel kabloyu cihaza çeyrek tur ile kilitleyen bayonet bağlantılı bir konnektör ailesidir. Dişi taraftaki iki çıkıntı, erkek konnektörün üzerindeki yuvalara oturur ve bağlantı bir çeyrek dönüşle tamamlanır. Güvenlik kamerası dünyasında BNC, analog, AHD, HDCVI ve TVI kameraların görüntüsünü DVR ya da XVR kayıt cihazına taşıyan hattın iki ucundaki fiştir.

BNC konnektörler genel olarak 50 ohm ve 75 ohm olarak üretilir. Video sinyali için kablo ile aynı empedansta, yani 75 ohm bir konnektör kullanılır; 50 ohm tipler veri ve telsiz uygulamalarına yöneliktir. Konnektör ile kablonun empedansı uyuşmadığında sinyalde yansıma, bulanıklık ve gölgelenme görülebilir. BNC arayüzü IEC 61169-8 standardıyla tarif edilir; ürünün hangi standarda uyduğunu üreticinin belgesinden okuyabilirsiniz.

Bu yazı yalnızca konnektör ve sonlandırma işini anlatır. Koaksiyel ile Cat6 arasındaki kablo seçimi için kamera kablosu seçimi rehberine bakabilirsiniz. IP kameralı sistemlerde RJ45 (RJ45 konnektör çakma rehberi) ve PoE anahtar kullanılır; o kurulum için PoE switch ile 8 kameralık sistem kurulumu yazısı daha uygundur.

Gerekli aletler ve RG59 kablonun yapısı

Temiz bir BNC bağlantısı için dört temel alet yeterlidir: koaksiyel soyucu, krimp pensesi, makas ya da yan keski ve multimetre. Soyucu kablonun dış kılıfını, örgü kılıfı ve yalıtkanı ayrı kademelerde keserek ölçüleri sabitler; bıçakla elde soymaya göre orta iletkenin çizilme riski çok daha azdır. Sıkıştırmalı fiş kullanacaksanız ayrıca fiş tipine uygun sıkıştırma aleti gerekir.

RG59 kablo içten dışa dört katmandan oluşur: orta iletken, yalıtkan (dielektrik), örgü kılıf ve dış kılıf. Kameranın video sinyali orta iletkenden, referans ve parazit koruması örgü kılıftan geçer. Bu yapı bozulduğunda, örneğin örgü teller orta iletkene dokunduğunda ya da orta iletken kırıldığında görüntü bozulur veya kaybolur. RG59 tipi kabloların empedansı 75 ohm'dur; RG etiketi bugün askeri bir şartnameyi garanti etmediği için kablonun veri sayfasındaki iletken malzemesine ve örgü oranına bakmak gerekir.

Siamese kablo, aynı dış kılıfın içinde RG59 koaksiyel ile ayrı bir iki damarlı güç çiftini birlikte taşıyan kablodur. Bu sayede kamera için ayrı güç kablosu çekilmez, ancak video ve güç uçları ayrı sonlandırılır.

• Koaksiyel soyucu: kablo çapına uygun, kademeli kesim yapan model
• Krimp pensesi: fişin altıgen ölçüsüne uyan çeneli, BNC için üretilmiş
• Makas ya da yan keski: fazla örgü teli ve kılıf artığını temizlemek için
• Multimetre: süreklilik ve kısa devre ölçümü için
• Yedek fiş ve kablo parçası: alıştırma ve hatalı soymaya karşı
• Su geçirmez koruma malzemesi: yapışkanlı büzüşen makaron ya da kendiliğinden kaynayan bant

Vidalı, krimp ve sıkıştırmalı BNC arasındaki fark nedir?

Üç tip arasındaki asıl fark, kablonun konnektöre nasıl sabitlendiğidir. Krimp fişte örgü kılıf bir burç üzerine alınıp özel pense ile sıkılır; sıkıştırmalı fişte halka ya da gövde bir aletle ittirilerek kabloya baskı yapar; vidalı fişte ise örgü gövdenin içine vidalanarak yakalanır.

Krimp BNC birçok kurulumcunun tercih ettiği, kalıcı ve düşük profilli çözümdür. Doğru ölçülü pense gerektirir ve yanlış kademede sıkılırsa bağlantı zayıf kalır. Üretici verilerinde RG59 için krimp fişin soyma ölçüsü, burç ve altıgen krimp boyutu ayrıca belirtilir; örneğin bir Amphenol RG59 krimp BNC fişinin kataloğunda soyma ölçüsü 4,00 mm ve altıgen krimp boyutu 0,068 inç olarak verilir. Bu değerler marka ve modele göre değişir, kendi fişinizin belgesini esas alın.

Sıkıştırmalı BNC, sıkıştırma aletiyle uygulanır ve krimpe benzer şekilde kalıcı bir sıkılık sağlar. Alet ve fiş çifti birbirine uyumlu olmalıdır. Vidalı BNC ise alet gerektirmediği için hızlı görünür; fakat kablo kılıfı vidalanırken dönebilir, örgü teller orta iletkene doğru kayabilir ve zamanla gevşeme olabilir. Titreşimli ya da dış mekân hatlarında vidalı fişlerin periyodik kontrol edilmesi gerekir.

Pratik seçim ölçütleri şunlardır:

• Krimp: kalıcı, düzgün sonuç; doğru pense ve soyma ölçüsü şart
• Sıkıştırmalı: kalıcı ve düzenli sonuç; uyumlu sıkıştırma aleti şart
• Vidalı: aletsiz, hızlı ve geçici işler için; gevşeme ve örgü kayması riski daha yüksek
• Her tipte fiş empedansı kabloyla aynı, yani 75 ohm olmalı
• Aynı hatta farklı tipleri karıştırmak yerine tek tip ve tek soyma düzeni kullanmak hata oranını düşürür

RG59 koaksiyel kablo soyma ve krimp BNC'yi adım adım takma

Doğru sıra şudur: kabloyu dik kesmek, kademeli soymak, örgüyü ayarlamak, orta iletkeni oturtmak ve fişi sabitlemek. Kablo ucu önce keskin bir makasla ya da yan keskiyle dik ve düz kesilir; ezik ya da eğik uç soymayı bozar.

Soyma ölçüleri fişin üreticisine göre değişir; bu yüzden soyucunun kademesini kendi konnektörünüzün belgesine göre ayarlayın. Soyucunun kademesi tutmuyorsa önce bir deneme kablosunda ölçüyü denemek, canlı hattı bozmaktan iyidir. Aşağıdaki sıra krimp BNC için geçerlidir:

• Adım 1: Kabloyu dik kesin, sonra varsa burç ya da makaronu fişi takmadan önce kablonun üzerine geçirin
• Adım 2: Soyucuyla dış kılıfı kademeli olarak soyun; örgü kılıfa ve yalıtkana zarar vermeyin
• Adım 3: Örgü telleri geriye doğru açın ve düzgünce kablo kılıfı üzerine yatırın; tek bir telin bile öne çıkması kısa devre sebebidir
• Adım 4: Yalıtkanı orta iletkeni çizmeden, fişin soyma ölçüsüne göre kesin; orta iletken çizilir ya da kırılırsa hat aralıklı çalışır
• Adım 5: Orta iletkeni fişin pinine ya da pin burcuna yerleştirin; krimpli pinde pin ayrı sıkılır, tek parça fişte iletken doğrudan oturur
• Adım 6: Fişin gövdesini kabloya itin, örgü kılıfın burç ile kablonun arasında kaldığından emin olun
• Adım 7: Burcu pense ile uygun çenede tek hamlede sıkın; sonra fişi hafifçe çekerek tutuşunu deneyin
• Adım 8: Pimin burç içinde göründüğünden ve çevresinde örgü tel bulunmadığından emin olun

Güç ayrımı: DC jak, Siamese kablo ve voltaj düşümü

Siamese kabloda video ve güç tamamen ayrı sonlandırılır: koaksiyel uca BNC takılır, güç çifti ise DC jak ya da klemens ile bağlanır. Güç uçlarını BNC fişle aynı noktada karıştırmamak ve iki iletken çiftinin yalıtımını birbirinden ayrı tutmak gerekir.

DC jak, kameranın 12 V DC güç girişine takılan silindirik fiştir; çoğu üründe dış çap 5,5 mm ve iç çap 2,1 mm olan model kullanılır, ancak kameranın belgesinden doğrulanmalıdır. Kutup yönü cihazın üzerinde ve kılavuzda gösterilir; kablo renginden kutup tahmin etmek yerine multimetre ile ölçmek daha güvenlidir. Güç kaynağı çıkışına sigortalı klemens ya da dağıtım kartı kullanılması önerilir.

Uzun hatlarda voltaj düşümü görüntü değil, kameranın açılıp kapanması olarak ortaya çıkar. Düşüm şu formülle hesaplanır: iletken direnci R = ρ × (2 × L) / A; düşüm = I × R. Burada ρ bakır için yaklaşık 0,0178 Ω·mm²/m, L tek yön uzunluk (m), A iletken kesiti (mm²), I kamera akımıdır. Örneğin 0,5 A çeken bir kamera için 50 m uzunlukta 0,5 mm² kesitli çift bakır güç iletkeninde R ≈ 3,56 Ω ve düşüm ≈ 1,78 V olur. Bu değer kameranın kabul ettiği alt gerilim sınırıyla karşılaştırılmalıdır, özellikle gece kızılötesi LED açıldığında akım artar.

Güç kablosunu 230 V şebeke kablolarından ayrı güzergâhta tutmak, hem güvenlik hem de görüntüde şebeke kaynaklı parazit açısından doğru uygulamadır.

Kısa devre ve süreklilik testi multimetre ile nasıl yapılır?

Hatta cihaz bağlamadan önce multimetre ile iki ölçüm yapılır: kısa devre testi ve süreklilik testi. Bu iki test, kamerayı bağlamadan çoğu BNC hatasını yakalar. Her iki ölçümde de güç ve cihaz bağlı olmamalıdır.

Kısa devre testi: Hattın bir ucunda multimetreyi süreklilik (sesli) konumuna alın, bir probu orta iletken pinine, diğerini BNC gövdesine dokundurun. Karşı uç boşken ses gelmemesi gerekir. Ses geliyorsa örgü tel orta iletkene değiyor ya da fişin içinde kısa devre var demektir; fiş yeniden yapılır.

Süreklilik testi: Karşı uçta orta iletken ile gövdeyi bir kısa tel ya da klipsle birleştirin; bu uçtan itibaren ilk uçta multimetre ses vermeli ve düşük direnç göstermelidir. Orta iletken ve örgü ayrı ayrı sürekli olmalıdır. Ses yoksa kablo ya da fiş kırıktır.

• Kısa devre testi: karşı uç açık, ölçümde bağlantı olmamalı
• Süreklilik testi: karşı uçta iletken ile gövde birleştirilir, ölçümde bağlantı olmalı
• Güç çifti için ayrıca kutup ve gerilim ölçümü yapılır
• Test sonuçları hat numarası ile birlikte kayıt altına alınır
• Testten sonra karşı uca takılan geçici bağlantı mutlaka sökülür

Kamerada görüntü yok ya da parazit varsa ilk kontrol nasıl yapılır?

Görüntü yoksa ilk bakılacak şey kameranın gücüdür, ikinci kontrol hattın fişleridir. Çoğu sorun beş noktada toplanır: güç, fiş, kablo, kayıt cihazının girişi ve video formatı.

Bu sırayı izlemek, tüm hattı baştan sökmeden sorunu bölmenizi sağlar:

• Güç: kamerada IR LED yanıyor mu, uçta 12 V DC ölçülüyor mu, kutup doğru mu?
• BNC fişi: örgü tel orta iletkene değiyor mu, pin gevşek mi, vidalı fiş dönmüş mü?
• Kablo: ezilme, keskin kıvrım ya da kemirgen hasarı var mı?
• Kayıt cihazı: aynı kamerayı başka bir girişe takınca görüntü geliyor mu?
• Format: kameranın çıkışı (analog, AHD, TVI, HDCVI) cihazın girişiyle uyumlu mu? Çok formatlı kameralarda format çoğunlukla kamera menüsünden ya da OSD üzerinden değiştirilir
• Parazit: çubuk çubuk ya da yatay çizgi varsa şebeke kablosuna paralel çekimi, kötü topraklamayı ya da kontak bozukluğunu düşünün
• Eleme: kısa bir test kablosuyla kamera ile cihazı doğrudan bağlayıp uzun hattı devre dışı bırakarak deneyin

Ek yerleri ve dış mekân bağlantıları su geçirmez nasıl korunur?

BNC konnektör tek başına su geçirmez değildir; dış mekânda nem fiş içine girer ve orta iletkende paslanma, hatta kısa devre yapar. IEC 60529 standardındaki IP kodu bir kutunun toz ve suya karşı koruma sınıfını tarif eder; kablo ek yerinde bu sınıfa ancak doğru kapatma ile yaklaşılır.

En güvenli yöntem, fişleri hava şartlarına açık bırakmamaktır. BNC ve güç bağlantılarını kameranın montaj kutusu ya da bir bağlantı kutusu içinde toplayın, kutunun kablo giriş noktalarında damlama ilmeği bırakın. Açıkta kalan fiş varsa yapışkanlı büzüşen makaron ya da kendiliğinden kaynayan bant ile iki yöndeki kılıfı örtecek şekilde sarın. Sadece elektrik bandı uzun vadede su geçirmez değildir.

• Fiş bağlantısını kutu içinde tutun, mümkünse dik kıvrım yapmayın
• Kablo kutuya girmeden önce aşağı yönlü bir damlama ilmeği bırakın
• Bağlantıyı kendiliğinden kaynayan bantla sarın, üstüne yapışkanlı büzüşen makaron geçirin
• Makaronu ısıtırken kablo kılıfının erimesine ve yapışkanın bağlantıdan akmasına izin vermeyin
• Kablo duvardan geçerken delik çevresini de sızdırmaz kapatın; su, kablo kılıfı boyunca içeri yürüyebilir
• Hattı kayıt cihazına bağlamadan önce son test yapın ve sonuçları not edin

Bayifi'nin bu konudaki yeri

Hat çekme ve konnektör işini kendiniz yapmak istemiyorsanız bölgenizdeki kurulumcuları bayiler sayfasından, il rehberlerinden (İstanbul) bulabilirsiniz. Kurulum sonrası kayıt cihazının ayarı için NVR ilk kurulum yazısı aynı mantığın IP tarafını anlatır.

Toptancıların stoklu kablo, konnektör ve kamera ürünlerini pazar bölümünde görebilir, kurulumcu ya da toptancı olarak firmanızı kaydol sayfasından ekleyebilirsiniz.