Airbnb ve Kısa Dönem Kiralık Dairede Kamera: Misafir Mahremiyeti, TCK ve Platform Kuralları

Kısa dönem kiralık evde kamera yasal mı?

Kısa dönem kiralık evde kameranın yasal olup olmadığını konumu belirler: misafirin yaşadığı iç mekânlarda kamera ve ses kaydı kabul edilemez, dış alanlarda ise açıkça bildirilmek koşuluyla kullanılabilir. Bunun nedeni, kiralama süresince evin misafir için geçici de olsa bir konut sayılması ve mahremiyet beklentisinin orada en yüksek düzeyde olmasıdır.

Ev sahibi mülkün sahibidir, ancak kiralama sürdüğü sürece evde yaşayan kişi misafirdir. Uyku, soyunma, banyo, sohbet ve telefon görüşmesi gibi anlar özel hayatın çekirdeğini oluşturur. Bu yüzden yazılı bir izin olsa bile iç mekân kamerası hem hukuki hem ticari açıdan büyük risk taşır.

Bu rehber, misafir odaklı kısa dönem kiralamayı ele alır. Uzun süreli kiracının hakları için kiralık evde güvenlik sistemi ve kiracı hakları, evde çalışan bakıcı için ise bebek bakıcısı ve evde yardımcı kamerası yazılarına bakılabilir.

Türk Ceza Kanunu'nda hangi suçlar gündeme gelir?

Misafirin bilgisi dışında görüntü veya ses kaydı almak, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun özel hayatın gizliliği ve konuşma kaydı maddeleri kapsamında değerlendirilebilir. Bu yazı hukuki danışmanlık değildir; somut olay için avukata danışılmalıdır. Konuyla ilgili başlıca hükümler şunlardır:

• Madde 134 (özel hayatın gizliliğini ihlal): Kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal eden kimse bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası alır. Gizliliğin görüntü veya ses kaydı yoluyla ihlal edilmesi halinde verilecek ceza bir kat artırılır.
• Madde 134/2: Özel hayata ilişkin görüntü veya seslerin hukuka aykırı biçimde ifşa edilmesi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörür; yayın yoluyla yayılması halinde de aynı ceza uygulanır.
• Madde 133 (konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması): Kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaları taraflardan herhangi birinin rızası olmadan bir aletle dinleyen veya ses alma cihazıyla kaydeden kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla karşılaşır.
• Madde 135 (kişisel verilerin kaydedilmesi): Hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.
• Madde 132 (haberleşmenin gizliliği): Misafirin telefon veya mesajlaşma içeriklerine, örneğin ev ağı üzerinden erişilmesi bu madde kapsamında sorun yaratabilir.

Airbnb ve benzeri platformlar iç mekân kameralarına ne diyor?

Airbnb, 30 Nisan 2024'ten itibaren geçerli güvenlik kamerası ve kayıt cihazı politikasında ev sahiplerinin evin iç kısmının herhangi bir bölümünü izleyen kamera veya kayıt cihazı bulundurmasını yasaklar. Politika koridor, yatak odası, banyo ve oturma odasını açıkça sayar; cihaz kapalı ya da bağlantısı kesik olsa bile yasak geçerlidir. Gizli kamera ise her zaman yasaktır.

Dış mekân kameraları platformda izinlidir, fakat her birinin konumunun ilan açıklamasında belirtilmesi gerekir. Kapalı bir duş veya sauna gibi yüksek mahremiyet beklentisi olan alanlara bakan kameralar yasaktır. Gürültü ölçerler ise ses kaydetmemek, yatak odası, banyo veya uyku alanında bulunmamak ve varlığının bildirilmesi koşuluyla kabul edilir.

Platform kuralları ülkeye ve zamana göre değişebilir; Booking ve diğer platformların koşulları da farklıdır. Bu nedenle ilan vermeden önce kullandığınız platformun güncel yardım sayfası mutlaka kontrol edilmelidir. İhlal durumunda ilanın kaldırılması, hesabın kapatılması ve misafirin şikâyeti gündeme gelebilir.

Kamera nereye konabilir, nereye konamaz?

Kural, misafirin özel hayatının yaşandığı alana değil, evin dışından gelen riske bakmaktır. Aşağıdaki liste genel bir çerçeve sunar; kesin karar için ilgili platform kuralı ve bina yönetim planı birlikte değerlendirilmelidir.

• Genellikle uygun: Bina dış girişi, bahçe kapısı, müstakil evin giriş kapısı çevresi, otopark ve bahçe gibi ortak olmayan açık alanlar; kamera misafirin pencere veya terasının içine bakmayacak şekilde yönlendirilmelidir.
• Dikkatle ele alınması gereken: Apartman koridoru, asansör ve ortak merdiven. Bu alanlar diğer sakinlerin de kullandığı yerlerdir; kat malikleri kurulunun kararı ve komşuların mahremiyeti gerekir.
• Kesinlikle uygun değil: Yatak odası, banyo, tuvalet, salon, mutfak, giriş holü gibi evin içindeki tüm bölümler; kapalı duş, sauna veya jakuzi çevresi; misafirin özel eşyalarının bulunduğu dolap ve çekmece alanları.
• Gizli veya kamuflajlı cihaz: Duman dedektörü, saat, USB şarj aleti veya priz görünümlü kameralar, ilanda belirtilse bile misafirde güveni sarsar ve platformda doğrudan ihlal sayılır.
• Sahte (dummy) kamera: Caydırıcı amaçla bile iç mekâna konması misafire yanlış bir izlenme hissi verir; dış alanda kullanım ise sahte kamera hakkındaki yazıda ayrıca ele alınmıştır.

Bildirim ilan ve rezervasyon aşamasında nasıl yapılmalı?

Dış kamera kullanılacaksa misafire konaklama başlamadan önce, ilanda ve rezervasyon onayında açık bilgi verilmelidir. Misafirin kapıdan girerken kameranın varlığını öğrenmesi geç bir uyarıdır. Bildirim hem platform kuralının hem de 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun veri sorumlusu için öngördüğü aydınlatma ilkesinin gereğidir.

Aşağıdaki adımlar pratikte işe yarar bir sıra oluşturur:

• 1. İlanda yazın: Her dış kameranın yerini, neyi gördüğünü ve açık mı kapalı mı olduğunu ilan açıklamasında ve platformun güvenlik cihazı bölümünde belirtin.
• 2. Rezervasyon mesajında tekrarlayın: Onay mesajına kısa bir not ekleyin; misafirin okuduğundan emin olun.
• 3. Kapıda levha kullanın: Kamera alanına girmeden önce görülebilecek bir bilgilendirme levhası asın; levhada kaydın amacı ve sorumlu kişi bulunmalıdır.
• 4. Saklama süresini sınırlı tutun: Kayıtları yalnızca güvenlik amacıyla gerekli olan süre boyunca saklayın ve erişimi ev sahibiyle sınırlayın.
• 5. Erişimi korumak: Kamera ve kayıt cihazında güçlü parola ile iki adımlı doğrulama kullanın; görüntüyü üçüncü kişilerle paylaşmayın.
• 6. Misafir talebini yanıtlayın: Misafir kendi görüntüsüne ilişkin sorular sorarsa KVKK'daki ilgili kişi hakları doğrultusunda yanıt verilmelidir.

Mahremiyet dostu alternatifler: akıllı kilit, kapı zili, sensörler

Evin içine bakmadan güvenlik ve kontrol sağlamak mümkündür; bu çözümler çoğunlukla hem platform kurallarıyla uyumlu hem de misafir tarafından daha kolay kabul edilir. Konaklama güvenliğinde asıl hedef, kimin ne zaman girdiğini bilmek ve evin zarar görmemesidir; bunun için görüntü gerekmez.

• Akıllı kilit: Her rezervasyon için tek kullanımlık veya süreli kod tanımlanır; giriş-çıkış zamanı kayda geçer, anahtar teslimi ve kayıp anahtar sorunu ortadan kalkar.
• Kapı zili kamerası: Yalnızca giriş kapısının dışına bakacak şekilde konumlandırılır, yeri ilanda belirtilir; kapı önündeki ziyaretçiyi görür ama evin içini görmez.
• Gürültü ve doluluk sensörü: Desibel düzeyini ölçer, ses kaydetmez. Platformun izin verdiği çerçevede yatak odası ve banyo dışında kullanılır; varlığının bildirilmesi gerekir.
• Kapı-pencere kontağı ve duman/su dedektörü: Kapının açılması, yangın veya su kaçağı gibi olaylarda bildirim verir; kişileri değil olayı izler.
• Dış kamera ile alan sınırlaması: Bazı cihazlarda görüntüleme alanı maskelenerek komşu bahçe veya yol gibi bölgeler kayıt dışı bırakılabilir; bunun için kamera kurulumu öncesi keşif yapılmalıdır.

6502 sayılı Kanun ve kısa dönem kiralama izin düzenlemeleri

Ev sahibi, misafire hizmet sunan taraf olduğu için 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un dürüst bilgilendirme ve haksız şart ilkeleri devreye girebilir. İlanda yer almayan bir kameranın sonradan fark edilmesi, hizmetin ilanda anlatılandan farklı sunulması anlamına gelebilir. Bu başlıktaki yorum olayın niteliğine ve kiralama şekline bağlıdır; kesin değerlendirme için hukuki destek alınmalıdır.

Ayrıca turizm amaçlı kiralamalar, 7464 sayılı Konutların Turizm Amaçlı Kiralanmasına ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'a tabidir. Kanun, tek seferde yüz günden fazla süreli kiralamaları kapsam dışında bırakır ve kapsama giren kiralamalarda önceden izin belgesi alınmasını zorunlu kılar. İzin belgesi başvurusunda, bağımsız bölümün bulunduğu binanın tüm kat maliklerinin oy birliğiyle aldığı karar istenir. Turizm amaçlı kiralanan konutlara 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu hükümleri de uygulanır.

Bu düzenleme kamera kurallarını doğrudan belirlemez; ancak bina yönetimi ve diğer kat malikleriyle ilişkinizi etkiler. İzin ve yükümlülüklerin sizin konutunuz için nasıl uygulandığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı ve valilik uygulamasından güncel olarak teyit edilmelidir.

Kişisel verilerin korunması: ev sahibi veri sorumlusu olur mu?

Kısa dönem kiralamadan gelir elde eden ev sahibi, kamera görüntüsü kaydediyorsa kişisel veri işlemiş olur. 6698 sayılı Kanun'un 28. maddesindeki istisna, verilerin yalnızca kişinin kendisi veya aynı konutta yaşayan aile fertleriyle ilgili faaliyetler kapsamında işlenmesini kapsar; ticari kiralama bu kapsamın dışında kalabilir. Bu yüzden dışarıdaki kamera için de KVKK ilkeleri gözetilmelidir.

Kanunun 4. maddesi, kişisel verilerin hukuka ve dürüstlük kurallarına uygun, belirli ve meşru amaçlar için, işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü biçimde işlenmesini ister. Bu ilkeler kamera için şu anlama gelir: yalnızca gerekli alanı görün, gereğinden uzun saklamayın ve görüntüyü başka bir amaçla kullanmayın.

Misafirin pasaport veya kimlik bilgilerini kimlik bildirimi gereği alıyorsanız bu verilerin güvenli saklanması da ayrı bir yükümlülüktür.

Bayifi bu konuda nasıl yardımcı olur?

Kısa dönem kiralama için dış kamera, kapı zili veya sensör kurdurmak istiyorsanız önce işi yapacak bir kurulumcu bulmanız gerekir. Bayifi'de il il kurulumcu dizinine ulaşabilir, kurulum öncesi keşif için doğru kişiyi seçebilirsiniz. Ürün tarafında kurulumcular toptancıların stoklu ürünlerini ve tekliflerini görebilir; kurulum işi yapıyorsanız firmanızı kaydedebilirsiniz.