2 Telli Diafon Sistemine Daire ve İç Ünite Ekleme: Bus Limiti, Adres Atama, Kablo Uzatma ve Güç Kontrolü

2 telli diafona daire eklemeden önce neler kontrol edilir?

Yeni daire eklemek, tek bir kablo çekip ünite takmaktan fazlasıdır; sistemin kapasitesini, adres düzenini ve enerji bütçesini birlikte ilgilendirir. 2 telli sistemde ses, görüntü, çağrı ve çoğu zaman besleme aynı iki iletken üzerinden taşınır. Üreticilerin tanıtım sayfalarında bu yapı, kurulum boyunca iki kutupsuz telle çalışan dijital sistem olarak anlatılabilir; kutupsuz bağlantı (iki telin yerinin önemli olmaması) ürün serisine göre değişen bir özelliktir.

Bu ortak hat yüzünden tek bir dairenin eklenmesi bile tüm binayı etkileyebilir. Yanlış adres, kapasitesi aşılmış güç kaynağı ya da gevşek bir ek yeri, yalnızca yeni dairede değil, hattaki diğer ünitelerde de ses kesilmesi, görüntü donması veya çağrının yanlış daireye gitmesi olarak ortaya çıkar.

Bu nedenle işe başlamadan önce markayı, seri adını, panelin ve mevcut iç ünitelerin model kodlarını, hattın şemasını ve elde varsa ilk kurulum notlarını toplayın. Model bilgisi olmadan limit ve adres yöntemi konuşulamaz.

Sistemin maksimum daire ve iç ünite limiti nasıl öğrenilir?

Maksimum daire ve iç ünite sayısı tek bir sayı değildir; üretici, seri ve hatta panel yazılımı sürümüne göre değişir. Bu yüzden internetteki rastgele rakamlar yerine ilgili serinin kurulum kılavuzundaki kapasite bölümüne bakılmalıdır. Bazı üreticiler tek bir sistemde binlerce kullanıcıya kadar ölçeklenebilen çözümler sunar; bazı küçük setler ise yalnızca birkaç daire için tasarlanmıştır.

Kılavuzlarda genellikle üç ayrı limit ayrı ayrı verilir. Bunların her biri ayrı ayrı sağlanmalıdır, biri sağlanıyor diye diğerleri otomatik sağlanmış sayılmaz.

• Sistem limiti: Aynı hatta tanımlanabilecek toplam daire veya kullanıcı sayısı.
• Daire başına limit: Bir daireye bağlanabilecek en fazla iç ünite, ek zil ve ek modül sayısı.
• Panel limiti: Bir dış panelin kaç daireyi çağırabildiği, birden fazla dış panel (blok girişi, kapı) varsa her birinin kapasitesi.
• Kolon ve dağıtıcı limiti: Bir dağıtıcıya veya kolona bağlanabilecek ünite sayısı ve kademe sayısı.
• Güç ve mesafe limiti: Güç kaynağı sayısı ve hattın en uzak noktasına kadar izin verilen toplam kablo uzunluğu.

Yeni iç ünitenin adresi dip switch veya panelden nasıl atanır?

Her iç ünite hatta benzersiz bir adresle tanımlanır; adres atamak, ünitenin hangi dış panel tuşuyla çağrılacağını belirler. Yöntem iki gruba ayrılır: ünitenin arkasındaki dip switch veya jumper ile yapılan donanımsal adres, ve dış panelden ya da özel programlayıcıdan yapılan yazılımsal programlama. Bazı üreticiler tüm monitörlerin arkadaki dip switch'lerle programlandığını, bina büyüklüğünün bunu değiştirmediğini belirtir; diğer serilerde ise ünite panelden öğretilir.

Dip switch'te adres ikili (binary) sayı olarak okunur. Örneğin dört anahtarlı bir blokta anahtarların kombinasyonu 0 ile 15 arasındaki değerleri verir; daha çok anahtarlı bloklarla daha büyük aralıklar elde edilir. Hangi anahtarın hangi değeri taşıdığı, anahtarların aşağı mı yukarı mı olduğu ve ilk anahtarın ağırlığı serie göre değişir; tablo yalnızca ilgili üretici belgesinde bulunur.

Yazılımsal adreslemede dış panel ya da programlayıcı programlama moduna alınır, yeni ünite takılır ve bir çağrı tuşuna bağlanır. Bu sırada bazı panellerde mevcut kayıtların yeniden yazılması ihtimali vardır; bu yüzden aşağıdaki yedek alma bölümüne bakmadan programlamaya girmeyin.

• Atanacak adresin hatta başka bir ünite tarafından kullanılmadığını kayıtlarla ve mümkünse tek tek çağrı denemesiyle doğrulayın.
• Yeni üniteyi hat bağlantısı yapmadan önce tezgâhta adreslemek, canlı hatta hata yapma ihtimalini azaltır.
• Adres atandıktan sonra dış panelden o daireyi çağırın; sesin, görüntünün ve kapı açma komutunun çalıştığını ayrı ayrı deneyin.
• Atanan adresi ve dairenin kat/kapı numarasını bina kayıt formuna yazın; isimlik düzeni için isimlik ve daire numaralandırma rehberine bakabilirsiniz.

Aynı daireye ikinci iç ünite ve ek zil nasıl bağlanır?

Aynı daireye ikinci ünite eklemek, yeni bir daire eklemekten farklıdır: aynı adres, ana ve yardımcı (master/slave) rolleriyle paylaşılır. Birçok seride ana ünite adresi ve çağrı tanımını taşır, ikinci ünite ise aynı adrese yardımcı olarak ayarlanır; böylece dış panel tek tuşla çağırdığında iki ünite birlikte çalar. Bu rol genellikle ünitenin arkasındaki bir anahtarla ya da jumper'la seçilir ve her serinin yöntemi farklıdır.

Ek zil, ek ses modülü ya da kapı zili girişi gibi aksesuarlar da hat enerji bütçesine yük bindirir. Daire başına en fazla kaç ünite ve aksesuar bağlanabileceği sistem limitinden ayrıdır; bu sınır aşılırsa çağrı tüm ünitelerde çalmayabilir veya birinin sesi kısık kalabilir.

Kat zili ile iç ünite çağrısını ayırmak, ikinci üniteyi başka bir odaya veya kata taşımak ya da grup çağrı kurmak istiyorsanız kat zili ve ikinci iç ünite çağrı yönlendirme rehberini inceleyin.

Dağıtıcı, yükseltici ve ayırıcı ne zaman gerekir?

Dağıtıcı (distribütör/ayırıcı) hattı kollara böler, yükseltici (repeater) ise sinyali ve çoğu zaman gücü zayıfladığı noktada yeniler. Bu iki cihaz benzer görünse de görevleri farklıdır ve etiketleri üreticiye göre değişir; bazı modellerde aynı cihaz bir dip switch konumuna göre dağıtıcı veya yükseltici gibi çalışabilir. Doğru modu seçmek için üretici belgesi esastır.

Hat topolojisi de limitin parçasıdır: bazı sistemler yalnızca belirli bir kademe sayısına izin verir, bazıları dallanma sayısını sınırlar, bazıları da hattın bir ucunda sonlandırma ayarı ister. Sonlandırma ve dallanma kuralı atlanırsa yeni ünite eklendiğinde mevcut dairelerde ses bozulabilir.

• Dağıtıcıyı yeni bir kolon açıldığında ya da bir kattan ayrılan kısa kolu beslemek için kullanın.
• Yükselticiyi toplam hat uzunluğu veya ünite sayısı tek hat limitini aştığında kullanın.
• Hattın yıldız, kolon ya da seri yapıda olduğunu belirleyin; üretici hangi topolojilere izin veriyor, kontrol edin.
• Sonlandırma veya hat sonu ayarı gerektiren sistemlerde yeni eklemeden sonra bu ayarın yeni uç noktaya taşınması gerekebilir.
• Her dağıtıcı ve yükselticiyi ek kutusunda, erişilebilir bir yerde saklayın ve şemada işaretleyin.

Kablo uzatma ve ek yeri: lehim mi, klemens mi, ek kutu mu?

Bus hatta ek yeri, sistemin en zayıf noktası olabilir; çünkü ses ve görüntü sinyali ile güç aynı iki tel üzerinde gider ve kötü bir temas hem direnç hem parazit ekler. Ek yerleri duvar içine gömülmemeli, erişilebilir bir ek kutusunda yapılmalıdır. Kutuya girişte kablo gevşememeli, kutu su ve toza karşı korunmalıdır.

Uzatma için mümkünse aynı tip kablo kullanılmalıdır. Üreticiler farklı kablo tiplerini kabul edebilir: örneğin bir marka, telefon tipi kabloyu, çift çekirdekli sıvasız kabloyu ve CAT5/CAT6 kabloyu uyumlu saymaktadır; yine de her sistemin kablo tipi ve minimum kesiti kılavuzunda belirtilir. Bükümlü (twisted) çift parazit direncini artırır, bu yüzden uzun hatlarda bükümlü kablo tercih edilir.

Ek yöntemleri arasında klemens, yaylı geçme klemens, kaynaklı birleştirme ve lehim vardır. Lehim iyi yapıldığında düşük dirençli sağlam bir ek verir, ancak soğuk lehim ve kırılgan tel ucu risk taşır; klemens hızlıdır ama gevşemeye karşı sıkma kontrolü ister. Hangi yöntem seçilirse seçilsin ek yeri izole edilmeli, mekanik gerilmeden korunmalı ve ek sonrası hat testi yapılmalıdır.

• Eki gömme sıva içinde yapmayın; ek kutusu ve etiket kullanın.
• Güç ve zayıf akım hatlarını aynı boruda taşıyan yapıdan kaçının; şebeke kabloları parazit kaynağıdır.
• Çıplak tel uçlarını kıvırıp sararak değil, klemens veya lehim+izolasyon ile bağlayın.
• Kablo kesitini yeni toplam mesafe ve akıma göre yeniden hesaplayın.
• Ek sonrası hat direncini ve yalıtımı ölçün; gerekirse hattı çıkıştan uca megger veya multimetre ile kontrol edin.

Toplam gerilim düşmesi ve güç kaynağı kapasitesi nasıl hesaplanır?

Daire eklendikçe hattın çektiği akım ve hat uzunluğu artar, bu da uçtaki gerilimi düşürür. Bakır iletkende gerilim düşmesi şu formülle bulunur: ΔV = I × R, R = ρ × 2L / S. Burada ρ bakır için yaklaşık 0,0175 Ω·mm²/m, L tek yönlü kablo uzunluğu (metre), S iletken kesiti (mm²), I ise o hat bölümünden geçen akımdır. Çarpan 2, gidiş ve dönüş iletkenini temsil eder.

Örnek: 1 mm² kesitli bakır kabloda tek yön 100 m mesafe için gidiş-dönüş direnç yaklaşık 0,0175 × 200 / 1 = 3,5 Ω olur. Bu hattan 0,5 A çekilirse düşme 3,5 × 0,5 = 1,75 V'tur. Aynı hat daha ince kesitte ya da çok daha fazla ünite ile yüklenirse düşme hızla büyür ve en uzak iç ünite çalışma aralığının altına inebilir.

Güç kaynağı kontrolü için binadaki üniteleri ve onların bekleme (stand-by) ve çalışma akımlarını üretici verilerinden toplayın. Aynı anda çalışabilecek ünite sayısı, çağrı sırasında hem dış paneli hem iç üniteyi hem kapı açma bobinini besler; kilit bobinleri kısa süreli yüksek akım çeker. Güç kaynağının nominal akımı, bu anlık yükün üzerinde bir pay bırakmalıdır; payın ne kadar olacağı üretici önerisine bağlıdır.

Kapasite yetmiyorsa seçenekler şunlardır: üreticinin izin verdiği yerde ek güç kaynağı eklemek, hattı bölümlere ayırmak, kesiti artırmak. Güç kaynağı seçimi ve akım hesabı ayrıntılı olarak diafon güç kaynağı seçimi ve kablo kesiti rehberinde anlatılmıştır.

Programlama öncesi yedek alma ve kurulumcu check-list'i

Paneli programlarken mevcut kayıtları kaybetme riski gerçektir. Bazı paneller yeni kayıt eklerken bütün tabloyu yeniden yazar, bazı programlayıcılar ise hafızayı sıfırlayabilir. Bu yüzden değişiklikten önce elde edilebilen her şeyi yedekleyin: panelin ayar dosyasını veya hafıza dökümünü (varsa yazılım ya da programlayıcı üzerinden), daire-adres listesini, tuş-daire eşleşmesini ve kart/anahtar kayıtlarını.

Yazılımsal yedek mümkün değilse, sistemin mevcut durumunu fotoğraf ve el yazısı tabloyla kaydedin. Her dairenin adresini ve tuş sırasını tek tek çağırarak doğrulayıp not edin. Ek yapıldıktan sonra aynı testi tekrarlayıp farkı karşılaştırın.

• Model ve seri bilgilerini toplayın; üretici belgesinden sistem, daire ve panel limitlerini teyit edin.
• Panel ayarını ve daire-adres tablosunu yedekleyin; mümkün değilse fotoğraf ve el yazısı kayıt alın.
• Toplam hat uzunluğunu, kesiti ve akımı hesaplayın; gerilim düşmesini en uzak ünitede ölçerek doğrulayın.
• Güç kaynağının anlık yük payını kontrol edin; gerekiyorsa ek güç kaynağını üreticinin izin verdiği biçimde bağlayın.
• Yeni üniteyi tezgâhta adresleyin, canlı hatta bağlamadan önce kısa devre ve polarite kontrolü yapın.
• Ek yerlerini klemens veya lehim+izolasyonla ek kutusunda yapın ve şemaya işleyin.
• Çağrı, ses, görüntü ve kapı açmayı yeni dairede ve en az iki eski dairede deneyin.
• Son durumu (adresler, ek yerleri, güç kaynağı) yazılı olarak yöneticiye veya bina kayıtlarına teslim edin; yıldırım ve aşırı gerilim korumasını da gözden geçirin, bu konuyu diafonda yıldırım ve aşırı gerilim koruması rehberinde bulabilirsiniz.

Bayifi'de kurulumcu ve toptancı bulmak

Sistemin sınırı aşılıyorsa ya da eski analog hattın yerine yeni bir yapı düşünülüyorsa, eski analog diafondan IP diafona geçiş rehberi seçenekleri karşılaştırmanıza yardımcı olur.

Bayifi'de kurulum için bayi listesinden ve bayi haritasından il il kurulumcu arayabilir, ürün ve stok için pazar bölümüne bakabilir, firmanızı eklemek için kaydol sayfasını kullanabilirsiniz.