Otoparkta Park Halindeki Araca Çarpma ve Çizme: Kamera Kaydıyla Hasar İspatı ve İşletmenin Sorumluluğu

Otoparkta araca çarpıldığında kamera kaydı neden belirleyicidir?

Otoparkta araç sahibi çoğu zaman olay anında yerinde değildir; bu yüzden hasarın ne zaman, nerede ve kim tarafından verildiğini gösterebilecek tek tarafsız kanıt çoğunlukla kamera kaydıdır. Çizik ya da ezik tek başına çarpanın kimliğini vermez, kayıt ise aracın park yerine giriş saatini, çarpmanın anını ve çarpan aracın plakasını bir araya getirir.

Kaydın üç soruya cevap vermesi gerekir. Birincisi, hasar aracınız otoparka girdiğinde zaten var mıydı; giriş kamerası bunu gösterebilir. İkincisi, hasar otopark içinde ve park halindeyken mi oluştu. Üçüncüsü, çarpan araç hangisi; bunun için plakanın okunması ya da en azından araç tipi, rengi ve çıkış saati gerekir.

Sigorta şirketi, karşı tarafın sigortacısı ve işletme, ihtilaf çıktığında aynı soruları sorar. Bu nedenle görüntü ne kadar net ve zaman damgası ne kadar doğruysa uzlaşma o kadar kolaylaşır. Park halindeki araca çarpıp kaçan sürücünün tespiti konusunda genel çerçeve için araç kamerası ve park modu rehberine da bakabilirsiniz.

Otopark işletmecisi araç hasarından sorumlu mudur?

Aracı ücret karşılığında kabul eden otopark işletmecisi, kendisine bırakılan aracın zarar görmesinden, yok olmasından veya çalınmasından Türk Borçlar Kanunu md. 579 uyarınca sorumludur. Kanun, saklama sözleşmesi bölümünde (md. 561 ve devamı) garaj, otopark ve benzeri yerleri işletenleri ayrıca düzenler; sorumluluk için işletmecinin kusurlu olması aranmaz.

İşletmeci, zararın araç sahibinin veya yanındakilerin kusurundan, mücbir sebepten ya da aracın niteliğinden doğduğunu ispat ederse sorumluluktan kurtulur. İspat yükü bu nedenle işletmecidedir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bu konudaki bir kararında, aracın ücret karşılığı otoparka bırakılması nedeniyle taraflar arasında saklama niteliğinde bir sözleşme kurulduğu ve sorumluluğun sözleşmeye ve md. 579'a dayandığı belirtilmiştir.

İşletmeye veya çalışanlarına bir kusur yüklenmezse tazminat, saklanan araç için alınan günlük saklama ücretinin on katıyla sınırlıdır. Kusur varsa bu sınır uygulanmaz. Gözetimsiz bırakılan giriş, çalışmayan kamera ya da kaydı olmayan bir otopark, kusur değerlendirmesinde işletme aleyhine tartışılabilecek unsurlardır.

Ücretsiz AVM, hastane veya site otoparklarında durum olay özelliklerine göre değişir; giriş çıkış kontrolü, görevli bulunması ve aracın fiilen işletmenin gözetimine bırakılıp bırakılmadığı yargı önünde ayrıca tartışılır. Bu tür bir uyuşmazlıkta avukata danışmak gerekir.

Otopark sorumsuzdur yazısı ve tüketici hukuku: tabela geçerli mi?

Girişteki veya biletin arkasındaki sorumluluk kabul etmiyoruz ifadesi, TBK md. 579 karşısında işletmeyi sorumluluktan kurtarmaz. Aynı madde, işletmenin sorumluluğu üstlenmediğini ya da sorumluluğu kanunda olmayan bir koşula bağladığını ilan etse bile sorumluluktan kurtulamayacağını açıkça yazar.

Genel hukuk kuralları da aynı yöndedir. TBK md. 115'e göre borçlunun ağır kusurundan sorumlu olmayacağına dair önceden yapılan anlaşma kesin olarak hükümsüzdür. Genel işlem koşullarına ilişkin md. 20 ile 25, karşı tarafın aleyhine olan hükümlerin açıkça bildirilmesini ister; bilet arkasındaki küçük yazı bu şartı çoğu zaman karşılamaz ve belirsiz hükümler düzenleyenin aleyhine yorumlanır.

Araç sahibi aynı zamanda tüketicidir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun md. 5, tüketiciyle müzakere edilmeden konan ve tüketici aleyhine dengesizliğe yol açan şartları haksız şart sayar ve bunlar kesin olarak hükümsüzdür. Sorumluluğu tamamen kaldıran bir tabela bu kapsamda değerlendirilir.

Yine de tabela, sorumluluğun sınırını değiştirmese de pratikte işletmenin ilk tepkisini belirler. Bu yüzden talebi kaydın bulunduğu gün yazılı yapmak ve itiraz halinde tüketici hakem heyeti veya mahkeme yoluna gitmeyi gözden geçirmek yerinde olur. Bu yazı hukuki danışmanlık değildir; somut dosya için avukata başvurun.

Mağdur kamera kaydını nasıl talep eder? Adım adım

Kamera kaydını almanın en güvenli yolu, hasarı fark ettiğiniz anda hem işletmeye yazılı başvuru yapmak hem de olayı kolluğa bildirmektir. Çünkü işletme kaydı kendi saklama süresine göre otomatik silebilir ve ilk temas bu süreyi durdurmak için gereklidir.

• Aracı ve hasarı belgeleyin: hareket ettirmeden önce fotoğraf, park yeri numarası, giriş bileti ve saat bilgisini kaydedin.
• Yetkiliye bildirin: otopark görevlisine olayı söyleyin ve olay tutanağı düzenlenmesini isteyin; bir kopyasını alın.
• Yazılı başvuru yapın: işletmeye, tarih, saat aralığı, park bölgesi, plaka ve iletişim bilgisiyle kaydın ayrılmasını ve bir kopyasının verilmesini ya da izlettirilmesini isteyen bir dilekçe verin; e-posta ya da noter yoluyla da gönderebilirsiniz.
• Kolluğa gidin: 112 veya en yakın polis ya da jandarma birimine başvurun; kolluk ve savcılık kayıt için işletmeye yazılı talep gönderir.
• Sigortanıza bildirin: kasko poliçeniz varsa hasar bildirimini yapın ve kayıt talebinizin yazılı kopyasını dosyaya ekleyin.
• Cevabı bekleyin ve belgeleyin: işletme reddederse gerekçeyi yazılı isteyin; ret ve süre aşımı sonraki başvurularda önemli olur.

KVKK ve üçüncü kişilerin görüntüsü: kayıt kime verilir?

Kamera kaydında görünen kişi ve plaka, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında kişisel veri sayılabilir; bu yüzden işletme kaydı herkese vermez, hukuki dayanağı olan kişi ve makamlara verir. Kanun md. 11, herkesin kendisiyle ilgili verinin işlenip işlenmediğini öğrenme ve bilgi isteme hakkını; md. 13 ise veri sorumlusunun başvuruyu en geç otuz gün içinde ücretsiz sonuçlandırmasını düzenler.

Çarpan sürücü ve diğer araçlar mağdur için üçüncü kişidir. İşletmeler bu nedenle çoğunlukla görüntünün kopyasını mağdura teslim etmek yerine kaydı izlettirir, diğer kişilerin görüntüsünü kapatır ya da kaydı doğrudan kolluğa, savcılığa veya sigorta şirketine iletir. Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için gerekli olan hallerde veri işleme md. 5/2'de, aktarım ise md. 8'de ayrıca düzenlenmiştir; her durumda yalnızca olayın saat aralığı ve gerekli kadrajla yetinilmelidir.

Savcılığın veya mahkemenin yazılı talebinde kayıt verilmelidir. Ceza Muhakemesi Kanunu md. 332, soruşturma ve kovuşturmada savcı, hâkim veya mahkemenin yazılı istediği bilgiye cevap verilmesini ister. Kolluk görevlisi sözlü isterse yazılı talep istemek yerindedir. Kaydı yetkisiz kişiye vermek ise 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu md. 136 kapsamında suç olabilir.

Kaydın WhatsApp grubu veya sosyal medyada paylaşılması hem KVKK hem Ceza Kanunu açısından risklidir; çarpan kişinin plakasını yayınlamak yerine kaydı resmi mercilere veya sigorta dosyasına vermek doğru yoldur. Aydınlatma ve saklama ilkeleri için kamera kayıtları kaç gün saklanmalı rehberine bakın.

Kayıt saklama süresi kısaysa ne olur?

Otopark kameralarının kaydı genellikle disk dolunca eskisinin üzerine yazılarak sürdüğünden, araç sahibi hasarı geç fark ederse kayıt çoktan silinmiş olabilir. KVKK kamera kayıtları için sabit bir gün sayısı belirlemez; kayıt, işlenme amacı için gerekli süre kadar tutulur ve kurum, gereğinden uzun saklamanın Kanun'a aykırılık oluşturabileceğini, bir olay olursa yalnızca ilgili kaydın hukuki süreç boyunca saklanmasını belirtmektedir.

Bu nedenle işletmenin süreyi kendi riskine göre yazılı belirlemesi gerekir. Araç hasarlarının genellikle günler içinde anlaşıldığı bir otoparkta süre, bu gecikmeyi karşılayacak kadar uzun olmalı, ama sınırsız olmamalıdır. Süre dolunca otomatik imha olmalı; hasar bildirimi gelen kayıt ise ayrılmalıdır.

Depolama süreyi belirlemez, tersine süre seçilip disk ona göre hesaplanır. Sürekli kayıtta günlük depolama yaklaşık Günlük GB = bit hızı (Mbps) × 10,8 formülüyle bulunur. 4 Mbps ile kaydeden bir kamera günde yaklaşık 43 GB, 16 kamera 30 günde 20 TB civarı üretir; hareket algılamalı kayıt ve H.265 sıkıştırma bu değeri düşürür.

Kaydın silindiğini öğrenen mağdur için sonuç, kaydın bulunamaması nedeniyle ispat yükünün işletme aleyhine tartışılabilmesidir; yine de bu hukuki değerlendirme olayın özelliklerine bağlıdır ve yazılı başvurunun tarihi burada belirleyici olur.

Sigorta tarafı: kasko ve trafik hasar dosyasında kayıt nasıl kullanılır?

Kamera kaydı sigorta dosyasında hasarın park halindeyken ve sizin kusurunuz olmadan oluştuğunu göstermek için kullanılır. Kasko poliçeniz varsa kendi aracınızdaki hasar için kasko sigortacınıza başvurursunuz; kapsam poliçedeki teminatlara bağlıdır ve kaydı dosyaya eklemek ödeme sürecini hızlandırabilir.

Çarpan araç tespit edilirse, karşı aracın zorunlu trafik sigortası sizin maddi zararınızı karşılar. Kurallara uygun park etmiş ve görüşü kapatmayan bir araç için çarpan sürücü genel olarak tam kusurlu kabul edilir; kusur oranlarını sigorta şirketleri kaza tespit tutanağı, fotoğraf ve kayıtlardan belirler. Kasko şirketi ödemeyi yaptıktan sonra sorumluya, bu arada olay şartlarına göre işletmeciye rücu edebilir.

Çarpan araç hiç bulunamazsa zarar kasko dışında karşılanamayabilir; yetkili fonun kapsamı genel olarak bedensel zararlarla sınırlıdır. Hasar için kasko teminatının ve ilgili şartların sigorta şirketinizden yazılı olarak teyit edilmesi gerekir.

Dosya için şu belgeleri toplayın: işletmeye yaptığınız yazılı başvuru, kaydın veya izleme tutanağının kopyası, kolluk tutanağı, hasar fotoğrafları, giriş bileti ve eksper raporu.

İşletmeci için kamera yerleşimi ve olay anında kaydı kilitleme prosedürü

İşletmecinin amacı hem müşteri taleplerini cevaplayabilmek hem de TBK md. 579 kapsamındaki uyuşmazlıkta kusursuzluğunu ispat edebilmektir; bunun yolu araç hizalarını geniş açıyla gören kameralar ile plakayı yakalayan kameraların birlikte kullanılmasıdır. Genel otopark güvenliği için otopark güvenlik sistemleri rehberi ve plaka verisi için otopark ve plaka verisi KVKK yazısı tamamlayıcıdır.

Kayıt kilitleme, olay bildirildiğinde ilgili görüntünün otomatik silinmeden ayrılması demektir. Aşağıdaki sıra pratik bir prosedürdür:

• Bildirimi kaydedin: başvuranın adı, plaka, tahmini olay saati ve park bölgesini bir forma yazın.
• Saati doğrulayın: kayıt cihazının saatinin NTP ile eşitlendiğini ve görüntüdeki zaman damgasının doğru olduğunu kontrol edin.
• Aralığı ayırın: giriş saatinden çıkışa kadar ilgili kanalları, mümkünse çarpan aracın giriş ve çıkış görüntüleriyle birlikte dışa aktarın veya cihazda koruma moduna alın.
• Özgün formatı koruyun: kaydı özgün biçimiyle ve oynatıcısıyla saklayın; dosyanın özet değerini (ör. SHA-256) hesaplayıp forma not edin.
• Erişimi sınırlayın: kayıt yalnızca yetkili kişilerce açılsın, her erişim tarih ve kişi bilgisiyle kayda geçsin.
• Talebi yazılı yanıtlayın: ilgili kişiye, kolluğa veya savcılığa teslimde tutanak düzenleyin; hukuki süreç bitince kaydı imha edin.

Kurulumcu için otoparkta kameralar nereye konur?

Hasar ispatı için kamera noktaları, aracın girişinden park yerine ve çıkışına kadar kesintisiz bir iz bırakacak şekilde seçilir. Yalnızca geniş açılı kameralara güvenmek plakayı kaçırır, yalnızca plaka kameraları ise çarpma anını göstermez; ikisi birlikte planlanmalıdır.

Plaka kamerasında gerekli çözünürlüğü piksel yoğunluğu belirler: Piksel/metre = plakanın piksel genişliği ÷ 0,52 m. Standart plaka yaklaşık 52 cm genişliğindedir; yazılım üreticisi 130 piksel istiyorsa yaklaşık 250 piksel/metre gerekir ve 2560 piksel yatay çözünürlükte sahne genişliği yaklaşık 10 metreyle sınırlanır. Gerçek değer için yazılımın belgesindeki minimum piksel genişliği esas alınmalıdır.

Plaka okunurluğunu etkileyen bir diğer unsur gece ve far parlamasıdır; ayrıntılar için otoparkta plaka tanıma ile ücretlendirme yazısına bakabilirsiniz.

• Giriş ve çıkış rampası: araç başına plaka ve aracın tamamını gösteren iki ayrı görünüm.
• Sürüş yolları ve dönüşler: dar dönüşlerde ve rampa sonlarında çarpma sık görüldüğünden bu noktalarda kör noktasız kapsama.
• Park sıralarının uçları: her park sırasını baştan ya da sondan boydan boya gören geniş açılı kamera, sıra başına birden fazla araç hizası görünecek şekilde.
• Sütun ve direk arkaları: çarpmaların sık olduğu, sütun nedeniyle gizli kalan park yerleri için ek kamera.
• Aydınlatma: WDR ve yeterli ışık; yalnızca kızılötesine güvenilmemeli, plakada yansıma olmamalı.
• Kayıt cihazı: zaman damgası doğru, kayıt kilitleme ve dışa aktarma kolay, erişim kaydı tutan bir sistem; kamera ve NVR'ın tüm park alanını kapsayıp kapsamadığı yılda bir test edilmeli.
• Levha: kamera ile izleme yapıldığını belirten ve aydınlatma bilgisi içeren uyarı levhaları.

Bayifi bu konuda nerede devreye giriyor?

Otopark için kamera ve plaka tanıma kurulumu yaptırmak isteyen işletmeci, bulunduğu ildeki kurulumcuları bayiler dizininden inceleyebilir. Kurulumcu ve satıcılar için kamera, kayıt cihazı ve plaka tanıma ürünlerinin toptan stoklarına pazar sayfasından bakılabilir; firmanızı dizine eklemek için kaydol sayfası kullanılır.