Otomatik Kapı Geçiş Kontrol Bağlantısı: Kuru Kontak, Kilitli Mod, Fotosel ve Yangın Girişi

Otomatik kapı geçiş kontrole nasıl bağlanır?

Geçiş kontrol kontrolörünün rölesi, kapı otomatiğinin 'aç' girişine gerilimsiz (kuru) kontak olarak bağlanır; kontrolör yalnızca 'açılabilir' komutunu verir, kapıyı hareket ettiren motor, hız, güvenlik ve sıkışma mantığı otomatiğin kendi kontrol kartında kalır. Bu ayrım hem arıza aramayı kolaylaştırır hem de kapı güvenliğinin geçiş kontrol ayarlarıyla bozulmasını önler.

Kuru kontak, üzerinde kendi gerilimi olmayan, yalnızca iki ucu birleştirip ayıran röle kontağı demektir. Otomatik üreticileri bu girişe 'açma', 'start', 'aç komutu', 'harici buton' ya da 'kart okuyucu girişi' gibi adlar verir; kontağın normalde açık (NO) olup anlık kapanması beklenir. Kontrolörün rölesi ile otomatiğin girişi arasında gerilim taşınırsa kart zarar görebilir; bu yüzden iki tarafın dokümanında girişin gerilimsiz kontak beklediği teyit edilmelidir.

Çıkış tarafında kapının içeriden açılması ayrı bir konudur. İçeriden kullanıcıyı algılayan radar, buton ya da otomatiğin kendi sensörü çoğunlukla otomatiğin içinde çözülür; geçiş kontrol ise yalnız dışarıdan girişi yetkilendirir. Kapı bir kaçış yolundaysa çıkış serbestliği ayrıca ele alınmalıdır (bkz. acil durum bölümü).

Kuru kontak bağlantısı adım adım nasıl yapılır?

Bağlantı küçük bir iş gibi görünse de çoğu devreye alma sorunu burada doğar. Aşağıdaki sıra, kontrolör ve otomatik farklı tedarikçilerden geldiğinde bile uygulanabilir. Kuru kontak mantığı için akıllı röle ve kuru kontak modülü rehberini da inceleyebilirsiniz.

• Girişi bulun: Otomatiğin kullanım kılavuzunda 'açma' veya 'harici kumanda' girişini ve bu girişin kontak tipini (NO) belirleyin.
• Röleyi seçin: Kontrolörde kapı kilidi rölesinden ayrı, boşta bir röle çıkışı kullanın; röle kontağının akım değerinin kuru kontak girişi için fazlasıyla yeterli olduğunu belgeden kontrol edin.
• Kablo çekin: İki damarlı, yeterli kesitte ve düşük gerilim hatlarından ayrı döşenmiş bir kablo kullanın; kontrolör ile otomatik aynı panoda değilse mesafe ve gürültü açısından blendajlı kablo düşünün.
• Kontağı bağlayın: Kontrolör rölesinin ortak (COM) ve normalde açık (NO) uçlarını otomatiğin açma girişine bağlayın; rölenin NC ucunu kullanmayın.
• Röle süresini ayarlayın: Kontrolörde röle çıkışını kısa bir darbe olarak ayarlayın; röle sürekli kapalı kalırsa otomatik kapıyı açık tutar ve kapanmaz.
• Yalıtımı koruyun: İki cihaz farklı besleme kaynaklarından çalışıyorsa kontağın üzerinden gerilim taşımayın; ortak referans hattı çekmek yerine kontağı izole bırakın.
• Kontrolör seçimini baştan yapın: Kapı başına kaç röle çıkışı gerektiği (tek, iki ve dört kapılı kontrolör kararı) kilit rölesi ile otomatik açma rölesinin ayrı kullanılmasına göre belirlenmelidir.

Otomatiğin radar ve sensörü kart okutmadan kapıyı açmasın

Otomatik cam kapıda kartlı geçişin anlamı, dışarıdaki radar veya sensör kapıyı açmayacak şekilde ayarlanmasıdır; aksi halde kapıya yaklaşan herkes kapıyı açar ve kart okuyucu işlevsiz kalır. Çoğu otomatik kapı kartında bunu sağlayan bir çalışma modu ya da bir mod anahtarı bulunur. Modların adı üreticiye göre değişse de mantık aynıdır.

Çalışma modları genel olarak şu işlevleri karşılar: tam otomatik (iki yönde sensör açar), tek yönlü (yalnız bir yönün sensörü açar), kilitli (hiçbir sensör açmaz, kapı kapalı ve kilitli kalır) ve sürekli açık. Kartlı giriş için dış sensör devre dışı bırakılır, iç sensör çıkış için serbest bırakılır; yani dışarıdan giriş yalnızca kuru kontak komutuyla olur.

Dikkat edilmesi gereken bir nokta, içeriden bakan radarın dışarıdan gelen birini algılamasıdır. Cam kapılarda iç radarın kapı hattının dışına taşan alanı, dışarıdaki kişiyi içeri alabilir. Bu yüzden radarın algılama alanı kapı camına çok yakın değil, iç mekâna doğru daraltılmalı ve devreye almada dışarıdan el sallayarak test edilmelidir.

Bir diğer sorun, kapı açıkken arkasından giren ikinci kişidir. Kapı bir kez açıldığında sensör yeniden tetiklenmeyeceği için kontrolördeki kapı açık kalma süresi ile otomatiğin bekleme süresi birbirine uygun ayarlanmalıdır; bu uyumun hesabı aşağıda anlatılmıştır.

Önce kilit açılsın, sonra motor çalışsın: sıralama nasıl kurulur?

Sürgülü veya kanatlı kapıda elektrikli kilit varsa doğru sıra önce kilidin serbest kalması, sonra motorun kapıyı hareket ettirmesidir; motor kilit açılmadan itmeye başlarsa kilit dili sıkışır, motor zorlanır ve kapı açılmadan hata verebilir. Kilit türleri ve kaçış yolundaki davranışları için elektrikli kilit türleri rehberine bakılabilir.

Sıralamanın üç yaygın kurulumu vardır. Tercih edilen yaklaşım, kilidi otomatiğin kendi kilit çıkışından sürmektir; otomatik kilit açıldığını ve motor başlama anını kendi yazılımında yönetir, geçiş kontrol ise yalnız tek bir açma komutu verir. İkinci yaklaşımda kilit geçiş kontrolün rölesiyle sürülür ve kapı açma komutu kısa bir gecikmeyle verilir. Üçüncüsü kapı kartının 'kilit bekleme' veya 'kilit gecikmesi' parametresiyle motor başlama anını geciktirmektir.

Kilidin serbest kalma süresi kilit modeline göre değiştiğinden gecikme değeri tahmin edilmemeli, üretici belgesinden teyit edilip devreye almada ölçülmelidir. Gecikme çok uzunsa kullanıcı kapının bozuk olduğunu düşünür; çok kısaysa motor kilide yükleniyor demektir.

• Tek tedarikçi mantığı: Kilit hem otomatikten hem geçiş kontrolden sürülmez; iki kaynak birbirini ezer.
• Kilit sürelerini ayırın: Kilit rölesi süresi, kapının açılıp yeniden kapanmasına yetecek kadar uzun olmamalı; kapı kapanınca kilit kendiliğinden tekrar kilitlenmelidir.
• Kapı pozisyon bilgisi: Kapının kapalı olduğunu bildiren kontak, kilidin ne zaman tekrar devreye gireceğini ve kapı açık kaldı alarmını belirler.

Kapının açık kalma süresi ile otomatiğin kapanma gecikmesi nasıl uyumlanır?

Kontrolördeki açık kalma alarm süresi, otomatiğin açılma, bekleme ve kapanma süreleri toplamından uzun olmalıdır; yoksa kapı normal çalışırken sahte 'kapı açık kaldı' alarmı üretir. Basit hesap şudur: T_alarm ≥ T_açılma + T_bekleme + T_kapanma + T_marj. Burada T_bekleme otomatiğin tam açık konumda kapıyı tuttuğu süredir, T_marj ise sensörün yeniden tetiklenmesi ve yavaş geçen kullanıcı için bırakılan güvenlik payıdır.

Süre ayarı iki yönde bozulur. Bekleme süresi çok uzunsa kapı gereksiz açık kalır, arkadan geçen izinsiz kişiye fırsat doğar; çok kısaysa yürüme hızı düşük kullanıcı (yaşlı, tekerlekli sandalye, bavullu yolcu) kapının üzerine kapanma riskiyle karşılaşır. Bekleme süresi bu kullanıcı grubunun geçiş süresine göre belirlenmeli, güvenlik gerekçesiyle kısaltılmamalıdır.

Kontrolörün röle darbesi bu zincirin yalnız başlangıcıdır. Darbe süresi, otomatiğin açılma komutunu algılaması için yeterince uzun, kapı tam açık kaldığı sürece sürmeyecek kadar kısa olmalıdır. Kapı açık kaldı ve zorlanmış kapı alarmlarının ayarı için kapı açık kaldı alarmı rehberi bu hesabı tamamlayan kaynaktır.

Fotosel ve sıkışma koruması geçiş kontrolle neden bypass edilmez?

Fotosel ve sıkışma koruması otomatik kapının güvenlik devresine aittir; geçiş kontrol sisteminin açma komutu bu devreyi etkisiz kılacak şekilde bağlanmamalıdır. Kuru kontak yalnızca 'kapı açılsın' komutu verir; kapı kapanırken bir engel algılandığında kapıyı durdurma ya da geri açma görevi otomatiğin güvenlik girişlerindedir.

Otomatik yaya kapılarının kullanımdaki güvenliğini EN 16005 (güçle çalışan yaya kapı takımları, kullanımda güvenlik) ele alır; standart sürgülü, kanatlı ve döner kapıları, normal geçiş, acil durum ve kaçış yollarındaki kullanımıyla birlikte kapsar. Turnikeler ve trafik bariyerleri ise bu standardın kapsamı dışında tutulur. Kapı için hangi güvenlik cihazlarının gerektiği, üreticinin risk değerlendirmesine göre belirlenir.

İngiltere sağlık ve güvenlik kurumu HSE, temassız ışın sensörlerinin çoğunlukla yüksek bütünlüklü güvenlik cihazı sayılmadığını, tetiklenebildiğini ve bypass edilebildiğini belirtir; sıkışma sonrasında kontrolörün kapıyı biraz geri açması gerektiği de aynı kaynakta geçer. Bu yüzden fotosel, hassas kenar ve tork sınırlaması otomatiğin kendi ayarlarında kalır. Fotosel ve sıkışma korumasının ayrıntısı için otomatik bariyer ve kapı güvenliği yazısına bakabilirsiniz.

Geçiş kontrol tarafında yapılacak tek müdahale, kapı kapanırken geçerli bir kart okutulduğunda otomatiğin kapıyı yeniden açma davranışını denetlemektir. Bu davranış otomatik üreticisinin ayarıdır; geçiş kontrolden röleyi sürekli tutarak çözülmemelidir.

Elektrik kesintisinde elle açılma, breakout kanat ve yangında serbest kalma

Kaçış yolundaki bir otomatik kapı elektrik kesilince ve yangın alarmında kullanıcıyı tutmamalıdır; bu davranış üretici belgesine ve proje onayına göre kurulur, geçiş kontrol bağlantısı bunu bozmamalıdır. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, kaçış yolu kapılarının elle açılabilmesini ve kilitli tutulmamasını ister; döner kapılar ve turnikeler çıkış kapısı olarak kullanılamaz. Yönetmelik ayrıca kapıların en çok 110 N kuvvetle açılabilecek şekilde tasarlanmasını öngörür. Güncel metni Resmî Gazete ve mevzuat kaynaklarından kontrol edin.

Otomatik kapı üreticileri bu ihtiyaç için farklı çözümler sunar. Bunların başında elektrik kesilince kanatların elle itilerek açılabilmesi, akü veya yedek enerji ile kapının alarmda açık konuma gitmesi ve breakout (kırılabilir kanat) düzeni gelir. Breakout sistemlerinde sürgülü kanatlar panik halinde kapı hattına dik yönde itilerek açılır ve kaçış genişliği sağlanır. Hangi kapı modelinde hangi çözümün bulunduğu üreticiden teyit edilmelidir.

Yangında serbest kalma için kapı otomatiğinin kendi yangın veya acil durum girişi kullanılır. Yangın paneli bu girişe bir kuru kontak verir; otomatik alarm süresince kapıyı açık konuma alır, kilit varsa serbest bırakır. Aynı alarm geçiş kontrol kontrolörünün yangın girişine de bağlanır, çünkü kontrolör kilit gücünü keser ve kartlı geçişi askıya alır. İki yolun da çalıştığı devreye almada ayrı ayrı denenmelidir. Üreticilerin kaçış kapısı kontrol ünitelerinde de benzer biçimde yangın alarmından acil serbest bırakma girişi, geçiş kontrolden geçici serbest bırakma girişi ve kapı açık kalma süresi izleme gibi ayrı girişler bulunur.

Bu konuda iki uyarı gerekir. Birincisi, otomatik kapının yangın bölmesi veya duman bölmesi işlevi ayrı bir uygunluk konusudur ve EN 16005 kapsamı dışında bırakılır; bu işlev ilgili uygulamanın kendi gereklerine göre değerlendirilir. İkincisi, kaçış yolu ve yangın kapısı olarak kabul edilip edilmeyeceği yangın projesi ve ruhsat sürecinde belirlenir; kurulumcu bu kararı kendi başına vermemelidir.

İki tedarikçi arasındaki sorumluluk ve devreye alma test listesi

Kapı otomatiği ve geçiş kontrol farklı firmalardan geldiğinde en sık sorun, 'sorun kimde' tartışmasıdır; bunu önlemek için bağlantı noktasının, yani kuru kontak girişinin sınırı yazılı olarak belirlenmelidir. Genel kural: kapı otomatiği tedarikçisi motor, sensör, güvenlik cihazı, kilit sürücüsü ve yangın girişini; geçiş kontrol tedarikçisi okuyucu, kontrolör, röle çıkışı, kayıt ve yazılım ayarını üstlenir. Kablo ve pano işi ile yangın panelinden gelen kuru kontak ise projede kimin adına yazıldığına göre belirlenir.

Kurulum sırasında yaşanan sorunların çoğu önlenebilir hatalardan çıkar; genel hata listesi için geçiş kontrol kurulumunda sık yapılan hatalar yazısı faydalıdır. Devreye alma sırasında aşağıdaki test listesi uygulanabilir ve imzalı bir tutanakla saklanabilir.

• Kartlı açma: Yetkili kart okutulunca kilit önce açılıyor, ardından motor kapıyı açıyor mu?
• Yetkisiz kart: Yetkisiz veya süresi dolmuş kart kapıyı açmıyor ve olay kaydı düşüyor mu?
• Dış radar testi: Kapıya dışarıdan yaklaşıldığında, el sallandığında ve cama yaklaşıldığında kapı kilitli modda kapalı kalıyor mu?
• Çıkış testi: İçeriden çıkış serbest mi, içeriden gelen kişi kapıyı açabiliyor mu ve çıkış sırasında dışarıdan açma tetiklenmiyor mu?
• Süre uyumu: Normal geçişte 'kapı açık kaldı' alarmı çıkmıyor, kapıyı tutarak açık bırakınca alarm çıkıyor mu?
• Güvenlik cihazları: Fotosel veya hassas kenar kapanırken engeli algılayınca kapı duruyor veya geri açıyor mu?
• Elektrik kesintisi: Enerji kesilince kapı elle açılabiliyor, kilit kaçış yönünde serbest kalıyor ve enerji gelince sistem normale dönüyor mu?
• Yangın girişi: Yangın paneli test sinyali verildiğinde otomatik kapı açık konuma gidiyor veya serbest kalıyor, kontrolör kartlı geçişi askıya alıyor mu?
• Breakout testi: Kırılabilir kanat varsa itme kuvveti ve açılma genişliği üretici belgesine göre denenmiş, sonrasında kanat yerine oturtulmuş mu?
• Belgeleme: Ayarlar, süreler, giriş ve çıkış listesi, test sonucu ve iki tarafın imzası tutanağa işlenmiş mi?

Kurulumcu bulmak için Bayifi'nin yeri

Otomatik kapı ile geçiş kontrolü birlikte kurabilecek ya da iki tedarikçiyi koordine edebilecek bir kurulumcuya ihtiyacınız varsa bayiler sayfasından il ve hizmet bazında firmalara bakabilirsiniz. Kontrolör, okuyucu, röle ve yedek güç gibi toptan ürünleri ve stok durumunu pazar sayfasında görebilir, kurulumcu veya toptancıysanız firmanızı kaydol sayfasından ekleyebilirsiniz.