Okul Servis Aracında Kamera ve Ses Kaydı: Yönetmelik, Veli Bilgilendirmesi, Kayıt Süresi ve KVKK

Okul servisinde kamera zorunlu mu?

Evet, okul servis araçlarında kamera ve kayıt cihazı bulundurmak zorunludur. Zorunluluk, 25 Ekim 2017 tarihli ve 30221 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin 4. maddesinin birinci fıkrasındaki (m) bendinden gelir; yönetmelik İçişleri Bakanlığı öncülüğünde, Millî Eğitim ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlıklarının da yürütmesiyle uygulanır.

Bu bendin ilk metni, tüm koltukları görecek şekilde iç ve dış kamera ile en az otuz gün süreli kayıt yapabilen bir kayıt cihazı bulundurulmasını istiyordu. 19 Ağustos 2025 tarihli ve 32991 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle bent yeniden yazıldı: kameralar yine tüm koltukları görecek şekilde konumlandırılacak, ancak iç ve dış kamera ile kayıt cihazının teknik, donanım, montaj ve işletim şartları Karayolları Trafik Yönetmeliği ile Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik hükümlerine ve eklerine bağlandı.

Yönetmelikte araç model yılına göre geçiş hükümleri de bulunur. Belirli bir aracın bugün hangi şartı sağlaması gerektiği, aracın model yılı ve muayene tarihine göre değiştiği için kesin bilgi yönetmeliğin ve Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin güncel metninden ve araç muayene istasyonundan doğrulanmalıdır.

Yönetmelikte kamera dışında hangi hükümler var?

Kamerayla birlikte okul servis araçlarında araç takip sistemi de bulundurulur ve yönetmeliğe göre bu sisteme ait kayıtlar en az otuz gün muhafaza edilir. Bu hüküm kamera görüntüsünün değil takip kayıtlarının saklanmasına ilişkindir; ikisi sık karıştırılır.

Taşıma hizmetini yürüten kişiler, takip sistemi verilerini istenmesi halinde okul yönetimi, kolluk birimleri ve velilerle paylaşmakla yükümlüdür. Kamera görüntüsünün velilere nasıl gösterileceği ise yönetmelikte ayrıca düzenlenmemiştir; bu konuda kişisel verilerin korunması mevzuatı belirleyicidir.

• 4/1-(m): Tüm koltukları görecek konumda iç ve dış kamera ile kayıt cihazı; teknik şartlar Karayolları Trafik Yönetmeliği ve Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik'e bağlı.
• 4/1-(ı): Araç takip sistemi bulundurulması ve kayıtların en az otuz gün muhafazası.
• 4/1-(j): Taşıma sırasında görüntü ve müzik sistemlerinin kullanılmaması; bu hüküm eğlence amaçlı yayınları kapsar, güvenlik kamerasını değil.
• 5/2-(g): Takip sistemi verilerinin istenmesi halinde okul yönetimi, kolluk ve velilerle paylaşılması.
• 9. madde: Şoförün taşıma öncesinde ve sonrasında araç içini kontrol etmesi dahil görev ve nitelikler; rehber personelin görevleri de aynı maddede düzenlenir.

Servis kamerası ve KVKK: çocuk, şoför ve rehber personel görüntüsü

Servis kamerasının kaydettiği görüntü, kimliği belirli veya belirlenebilir kişilere ait olduğu için 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında kişisel veridir ve kayıt alınması bir kişisel veri işleme faaliyetidir. Kayıttaki kişiler çoğunlukla çocuklardır; bu yüzden ölçülülük, amaçla sınırlılık ve güvenlik ilkeleri daha dikkatli uygulanmalıdır.

Şoför ve rehber personel de kayıtta göründüğü için onlar da ilgili kişidir. Çalışanın görüntüsünün işlenmesinde işyeri kamerasına ilişkin ilkeler benzer biçimde geçerlidir: amaç baştan belirlenmeli (öğrenci güvenliği, olay aydınlatma), kamera bu amacın dışında kullanılmamalı ve personele bilgi verilmelidir. Kamera tek başına personelin performansını sürekli izlemek için kurulmaz.

Kişisel Verileri Koruma Kurulu, millî eğitim mevzuatı gereği yapılan görüntü kaydını bir eğitim kurumu kararında hukuka uygun bulmuş; aynı kararda çalışanın kendi aldığı ses kaydının Türk Ceza Kanunu kapsamında suç oluşturabileceğini belirtmiştir. Bu karar bir servis aracına değil özel öğretim kurumuna ilişkindir, ancak mevzuattan doğan görüntü kaydı ile ses kaydı arasındaki farkı gösterdiği için yol göstericidir.

Servis aracında ses kaydı neden sorunlu?

Servis aracında ses kaydı almak kural olarak önerilmez, çünkü yönetmelik kamera ve kayıt cihazını görüntü güvenliği için öngörür ve ses kaydını ayrıca gerekçelendiren bir hüküm içermez. Kurum, güvenlik kamerasında ses kaydı özelliğini özel hayatın gizliliğine son derece müdahaleci bir yöntem olarak değerlendirir ve hukuka uygun gerekçe ile gereklilik ortaya konulmadan kullanılmamasını ister.

Araçta konuşan kişiler çocuklar, rehber personel ve şoförden oluşur; bunların konuşmalarının rızasız kaydı Türk Ceza Kanunu'nun 132, 133 ve 134. maddelerindeki suçlar bakımından risk doğurabilir. Ses kaydının ölçülülük ve hukuki dayanak analizi için güvenlik kamerasında ses kaydı yasal mı rehberine başvurulabilir.

Pratikte olay aydınlatmak için görüntü ve araç takip kaydı çoğu durumda yeterlidir. Mobil kayıt cihazlarının mikrofon girişi bulunan modellerinde mikrofon kanalının devre dışı bırakılması ve bunun kurulum notuna yazılması hem hukuki hem teknik açıdan güvenli yoldur.

Veli bilgilendirmesi ve kaydın velilere gösterilmesi

Veliye ve personele araçta kayıt yapıldığı, kaydın amacı, kimlerin erişebileceği ve haklarını nasıl kullanacakları önceden bildirilmelidir; bu, KVKK'nın 10. maddesindeki aydınlatma yükümlülüğüdür. Kurul, aynı kararda yalnızca uyarı levhası ve sesli uyarının Kanun'un 10. maddesindeki asgari unsurları karşılamadığına hükmetmiştir; bu yüzden araçtaki levhanın yanında yazılı bilgilendirme de gerekir.

Aydınlatma metni kısa ve anlaşılır olmalı; servis sözleşmesine veya veli kayıt formuna eklenebilir. Aracın girişine kamera ile izleme yapıldığını belirten bir uyarı yerleştirilir.

Veli, çocuğuna ait kayda ilişkin KVKK'nın 11. maddesi kapsamında başvuru yapabilir. Ancak aynı görüntüde başka çocuklar da bulunduğundan kayıt herkese açılmaz; işletici gerekirse yetkili kişi huzurunda izletme, ilgisiz kişilerin görüntüsünü kapatma veya yalnızca ilgili olay anını gösterme yoluna gider. Kayıt, WhatsApp grubu gibi ortamlarda paylaşılmamalıdır.

• Aydınlatma metninde veri sorumlusunun kimliği, kayıt amacı, kayıtların kimlere aktarılabileceği ve hukuki sebep yer alır.
• Başvuru yöntemi (e-posta, yazılı dilekçe) ve yanıt süresi veliye bildirilir.
• Kayıt gösterilirken diğer çocukların ve ailelerinin mahremiyeti gözetilir.
• Veli başvurusu ve yapılan işlem kayıt altına alınır.

Kayıt süresi, kamera konumu ve kayıt cihazının muhafazası

Kayıtlar, amaç için gerekli olan süre kadar saklanır ve sürenin sonunda otomatik silinmelidir; KVKK'nın işyeri kameralarına ilişkin duyurusu sabit bir gün sayısı vermez, mümkün olan en kısa sürenin yeterli görülmesini ve sistemde otomatik imha mekanizması bulunmasını ister. Yönetmeliğin otuz günlük süresi araç takip sistemi kayıtlarına aittir; kamera kayıtlarının süresi cihazın teknik şartlarına ve veri sorumlusunun belirlediği süreye göre belirlenir ve olay yoksa gereksiz uzatılmaz.

Kamera konumu amaçla uyumlu olmalıdır. Yönetmelik tüm koltukların görülmesini ister; bu, çocukların güvenliğini ve araçta unutulma gibi olayları izlemek içindir. Kameranın şoförü sürekli ve ayrıntılı biçimde izlemek amacıyla yönlendirilmesi ise ölçülülük açısından sorun doğurur. Dış kamera yol ve kaza kaydı içindir; kapı çevresinde çocuğun indirilişini göstermesi gibi amaçlı bir açı yeterlidir.

Kayıt cihazı kilitli bir muhafazada veya aracın görünmeyen, yetkisiz kişilerin erişemeyeceği bir noktasında tutulmalıdır. Erişim yetkisi kişi bazında tanımlanır, cihaz şifreli olur ve kayıt dışa aktarımı not edilir. Yetki mantığı için kamera kayıtlarını kimler izleyebilir yazısındaki matris örnek alınabilir.

Servis firması veri sorumlusu mu? Okulun rolü nedir?

Kaydın amacını ve vasıtalarını belirleyen kişi veri sorumlusudur (6698 sayılı Kanun, madde 3); okul servisinde bu çoğunlukla servisi işleten firma ya da şoför esnafıdır. Taşıma hizmetini yürüten işletici, kamerayı kuran, kaydı saklayan ve kayda erişim yetkisi veren taraf olduğundan aydınlatma, güvenlik ve başvuru yanıtlama yükümlülükleri öncelikle ona düşer.

Okul servis sözleşmesinin tarafıysa veya kayıtları kendi amaçları için talep ediyorsa okulun da veri sorumlusu olabileceği, bunun sözleşmeye ve fiili duruma göre belirleneceği unutulmamalıdır. Servis firmasının işi yönetim yazılımı veya bulut kayıt hizmeti sağlayan bir üçüncü tarafa vermesi hâlinde ise bu taraf veri işleyen konumunda olur ve ayrı bir sözleşme gerekir.

Okulun kendi güvenlik kamerası düzeni için ayrı kurallar bulunur; bunlar okul güvenlik sistemleri rehberinde anlatılmıştır.

Olay sonrası: kaydın okula ve kolluğa verilmesi

Kayıt olay sonrasında yalnızca yetkili kişilere ve belgeli talep üzerine verilir. Çocuğun darp, taciz, kaza veya unutulma gibi bir olayında ilgili kayıt silinmeden korunur, kopyası alınır ve talep edildiğinde okul yönetimine veya kolluğa verilir.

Kolluk veya savcılık talebinde yazılı talep alınır, verilen kopya ve hash/tarih bilgisi tutanağa bağlanır. Süreç için polis veya savcılık kamera kaydı isterse yazısındaki adımlar uygulanabilir.

Kayıt cihazına yetkisiz erişim, kaybolma veya sızıntı olursa durum veri ihlali sayılır; ihlalin Kurula 72 saat içinde bildirimi gerekir. Ayrıntılar için kayıt sızdı veya cihaz ele geçirildi rehberi incelenebilir.

• Olay anının kaydını silme döngüsünden ayır ve yedekle.
• Talebi yazılı al; talep eden kurumun yetkisini kaydet.
• Dışa aktarılan dosyanın tarih, saat, araç plakası ve veri aktarılan kişi bilgilerini tutanağa yaz.
• Her aktarımı (okul, kolluk, savcılık) ayrı satır olarak kayıt defterine işle.

Kurulumcu için araç içi kayıt cihazı ve güç kesilmesi notları

Servis aracı kayıt cihazının en büyük teknik riski güç kesilmesidir; kontak kapanıp akü bağlantısı kesilirse cihaz kayıt dosyasını bozabilir veya olay anındaki görüntüyü kaybedebilir. Bu yüzden doğrudan kontağa değil, sürekli akü hattına ve kontak sinyaline birlikte bağlanan, gecikmeli kapanma ve düşük gerilim koruması olan bir mobil kayıt cihazı yapısı tercih edilir.

Sabit kayıt ortamına (SSD veya sınıfına uygun hafıza kartı) yazılan veri titreşim ve sıcaklığa dayanıklı olmalıdır; cihazın saati doğru ayarlanmalı, plaka ve araç bilgisi görüntüye işlenmelidir. Kurulum öncesi aracın model yılı ve geçiş hükümleri kontrol edilmelidir.

Teslimde müşteriye mikrofonun kapalı olduğu, erişim şifresinin kimde olduğu, kayıt süresi ve dışa aktarma yöntemi yazılı olarak verilmelidir.

• Kayıt cihazını akü ve kontak hattına sigortalı bağla; gecikmeli kapanma süresi ayarla.
• Kameraları tüm koltukları görecek şekilde yerleştir; sürücüyü sürekli odaklayan açıdan kaçın.
• Mikrofon kanalını kapat ve teslim formuna yaz.
• Cihaz kapağını kilitle; yönetici şifresini varsayılan bırakma.
• Test: kontak kapama, kablo çekme ve düşük akü senaryolarında kaydın kesintisini dene.

Bayifi'nin bu konudaki yeri

Bayifi, güvenlik kamerası ve alarm kurulumcularını il il dizinleyen bir B2B pazar yeridir. Servis aracı kamerası kurulumu için bölgenizdeki firmalara bayiler dizininden ulaşabilir, toptan ürün ve stoku pazar sayfasında görebilir, firmanızı kaydol sayfasından ekleyebilirsiniz.