Merkezi Güç Kaynağı Kutusu (CCTV PSU) Nedir? Sigortalı Çıkış, PTC Koruma ve Çoklu Kamera Beslemesi

Merkezi güç kaynağı kutusu (CCTV PSU) nedir?

CCTV güç kaynağı kutusu, şebeke gerilimini 12V DC'ye çeviren ve bu gerilimi 4, 8, 9, 16 gibi birden çok çıkıştan kameralara dağıtan metal ya da plastik gövdeli bir güç ünitesidir. Her kameraya ayrı priz adaptörü takmak yerine tüm besleme tek noktada toplanır; kameralara yalnızca ince bir DC kablo gider.

Bu yapı özellikle analog ve HD (AHD, TVI, CVI) kameralı sistemlerde kullanılır; çünkü bu kameralar videoyu koaksiyel kabloyla, gücü ise ayrı bir iki damarlı kabloyla alır. Kutunun içinde genellikle bir anahtarlamalı güç kaynağı, çıkış bölgesinde kanal başına koruma elemanı ve her çıkış için bir durum LED'i bulunur.

Merkezi kutunun asıl yararı düzendir: tek bir şebeke bağlantısı, tek bir yedekleme noktası ve tek bir bakım yeri vardır. Bir adaptörün arızalanması yüzünden gece kameranın kapanması ya da prizlerin tavan arasında dağınık kalması gibi sorunlar azalır.

• Giriş: 220V AC şebeke; çıkış: çoğunlukla 12V DC (bazı modellerde 24V AC ya da ayarlanabilir çıkış da bulunur).
• Çıkış sayısı: 4, 8, 9, 16 kanal ya da daha fazla; toplam akım kapasitesi amper (A) olarak etikette yazar.
• Koruma: kanal başına sigorta ya da PTC; kutu girişinde ayrıca ana sigorta olabilir.
• Gösterge: kanal başına LED; yanmıyorsa o hatta ya koruma devreye girmiştir ya da gerilim yoktur.

Akım toplamı ve %20-30 yedek kapasite nasıl hesaplanır?

Doğru kutu kapasitesi, bağlanacak tüm kameraların en yüksek akımlarının toplamına %20-30 yedek eklenerek bulunur. Kamera akımı için gece kızılötesi (IR) ışığın açık olduğu en yüksek değer alınır; gündüz değeri yanıltıcıdır.

Formül: Gerekli kapasite (A) = Kamera sayısı x kamera başına en yüksek akım x 1,25. Örneğin her biri 500 mA çeken 8 kamera 4 A eder; 1,25 ile çarpınca 5 A bulunur ve en az 5 A'lik bir kutu seçilir. Kutuyu sürekli sınırında çalıştırmak ısınmayı ve ömür kaybını artırır.

Hesapta şu sıra izlenir; adımları atlamak yaygın bir hata kaynağıdır.

• 1. Her kameranın etiketinden ya da veri sayfasından 12V'taki en yüksek akımı (IR açıkken) yazın.
• 2. Pan-tilt-zoom (PTZ), ısıtıcılı (heater) ya da büyük IR'li modellerin akımının daha yüksek olduğunu ayrıca not edin.
• 3. Akımları toplayın; sonucu 1,25 ile 1,30 arasında bir katsayıyla çarpın.
• 4. Toplam kutu kapasitesinin yanında kanal başına düşen sınırı da kontrol edin; bazı kutularda her çıkış yalnızca belirli bir akıma izin verir.
• 5. İleride eklenebilecek kameralar için kullanılmayan çıkışları ve kapasiteyi bilerek bırakın.

Kanal başına sigorta ve PTC koruma neden önemlidir?

Kanal başına koruma, bir kameradaki ya da kablodaki kısa devrenin diğer kameraları karartmasını engeller. Korumasız ya da tek ortak çıkışlı bir güç kaynağında bir kablo ezildiğinde bütün kamera grubu birlikte kapanabilir; kanal korumalı kutuda ise yalnızca arızalı hat devre dışı kalır.

İki yaygın koruma türü vardır. Sigorta (cam ya da tırnaklı otomotiv tipi), aşırı akımda erir ve elle değiştirilene kadar o çıkış açık kalır. PTC (kendi kendine sıfırlanan sigorta) ise polimer bir malzemedir; aşırı akımda ısınıp direnci çok yükselir ve akımı keser, arıza giderilip güç kesilince soğuyarak eski iletken haline döner.

PTC'nin kullanışlılığı, sigorta aramak zorunda kalmamaktır; ancak sınırları da vardır. Polimerik PTC'lerde hold (tutma) akımı, tetiklenmeme garantisi verilen seviyedir; trip akımı ise tetiklenmenin garanti edildiği seviyedir. Tetiklendikten sonra direnç ilk değerine tam dönmeyebilir ve bu değişim zamanla çıkış gerilimini hafifçe düşürebilir. Bu nedenle sık sık tetiklenen bir kanalın nedeni aranmalı, PTC'nin sıfırlanması yeterli sayılmamalıdır.

• Sigorta değeri: kameranın en yüksek akımının biraz üstü seçilir; çok büyük sigorta kısa devrede kabloyu koruyamaz.
• Yedek sigorta: sigortalı kutuda aynı değerde birkaç adet saklayın ve değeri kutuya etiketleyin.
• Tetiklenme sonrası: kısa devre ya da hatalı kamera giderilmeden PTC veya sigorta ile uğraşmayın; önce kabloyu ve fişi inceleyin.
• LED yönetimi: söndüğü kanalın kablosunu multimetreyle ölçün, kutuyu kapatıp bağlantıyı kontrol edin.

Uzun hatlarda gerilim düşümü, kablo kesiti ve çıkış gerilimi ayarı

12V DC gibi düşük gerilimde kablo direncinin yol açtığı gerilim düşümü, kameranın çalışma sınırının altına inmesine neden olabilir; bu yüzden uzak kameralar için kablo kesiti hesaplanır. Bakır kablo için düşüm yaklaşık olarak ΔV = 2 x L x I x 0,0175 / S formülüyle bulunur (L: tek yön uzunluk metre, I: amper, S: kesit mm²; 0,0175 bakırın özdirenci olan Ω·mm²/m değeridir).

Örnek: 500 mA çeken bir kamera 50 metre uzaklıkta ve 0,5 mm² bakır kabloyla bağlıysa düşüm yaklaşık 1,75 V olur. Aynı hat 0,75 mm² olursa düşüm yaklaşık 1,17 V'a iner. Gece IR açıldığında akım arttığı için düşüm de büyür; kamera gündüz çalışıp geceleri yeniden başlatıyorsa ilk bakılacak yer burasıdır.

Bazı kutularda çıkış gerilimi potansiyometre ile ayarlanabilir; uzak kamera için gerilim 12 V'un biraz üzerine çıkarılabilir. Bu yöntem dikkatli kullanılmalıdır: yakın kameralar da aynı çıkıştan besleniyorsa onların aşırı gerilim görmesi mümkündür. Kameranın kabul ettiği gerilim aralığını (çoğu cihazda yaklaşık ±10 %) üretici belgesinden teyit edin, ayarı multimetreyle kamera ucunda ölçerek yapın.

Kablonun gerçekten bakır olması da önemlidir. Bakır kaplı alüminyum (CCA) kablonun direnci aynı kesitte bakırdan yüksektir; hesabı ona göre yapmak ya da tam bakır kablo kullanmak gerekir.

• Ölçüm: kamera ucunda, IR'ın açık olduğu karanlık ortamda gerilimi ölçün.
• Hedef: kamera ucundaki gerilim, kameranın veri sayfasındaki alt sınırın rahat üstünde kalmalı.
• Çözüm sırası: önce kesiti büyütün ya da hatları kısaltın; çıkış gerilimi ayarı son çare olsun.
• Daha yüksek gerilim gerekiyorsa 24V sistemler ve ilgili kablo ilişkisi için 12V, 24V ve 48V seçim rehberine bakın: 12V, 24V veya 48V DC sistem seçimi.

Akülü (UPS'li) modeller ve kesintisiz DC besleme

Akü şarjlı güç kaynağı kutusu, şebeke kesildiğinde kameraları dahili ya da harici bir akü üzerinden aynı 12V çıkışla beslemeye devam eden modeldir. Bu yapı DC tarafında çalıştığı için gerilim dönüşümü azdır ve kesinti anında geçiş çoğu zaman kamera fark etmeden gerçekleşir.

Yedek süresi kabaca Süre (saat) = Akü kapasitesi (Ah) x 0,7-0,8 / Toplam yük (A) formülüyle tahmin edilir. Örneğin 4 A'lik yükte 7 Ah'lik bir akü yaklaşık 1,4 saat (yaklaşık 84 dakika) verir. Akü yaşlandıkça ve soğukta bu süre kısalır; bu nedenle formül ilk tahmindir.

Kutunun şarj devresi akü tipine uygun olmalıdır. Kurşun asit (AGM/jel) ve lityum aküler farklı şarj gerilimi ister; seçim için lityum mu kurşun asit mi karşılaştırmasına bakılabilir. Şebekesiz yerlerde güneş paneli ve akü boyutlandırması için şebekesiz kamera sistemi adımları yardımcı olur.

• Akü yalnızca kameraları değil, o çıkışa bağlı diğer cihazları (IR projektör, kaydedici, alarm modülü) da besler; toplam yükü buna göre yazın.
• NVR ya da DVR ayrı bir UPS veya adaptörle besleniyorsa kameralar ayakta kalsa bile kayıt durabilir; kayıt cihazının da yedeği planlanmalıdır.
• Akü terminallerini ve şarj durumunu belirli aralıklarla kontrol edin; yaşlı akü kutuyu yedekte bırakmaz.

Kutunun yeri, havalandırma, topraklama ve kablo etiketleme

Güç kaynağı kutusu kuru, erişilebilir, havalandırması olan ve kameralara mümkün olduğunca ortalanmış bir yere kurulur. Anahtarlamalı güç kaynakları çalışırken ısınır; kapalı, havasız bir dolapta kutunun içi hızla ısınır ve kondansatör ömrü kısalır. Kutunun etrafında soğutma boşluğu bırakılır; dış mekanda IEC 60529 uyarınca uygun IP koruma sınıfına (yağmur ve toza dayanıklı bir kasa, örneğin IP65) sahip bir muhafaza gerekir.

Metal gövdeli kutunun koruma topraklaması (PE) bağlanmalıdır; toprak hattı olmayan prizden besleme güvenlik açısından sakıncalıdır. Şebeke (220V) kablosu ile 12V ve video hatları mümkünse farklı kanallardan geçirilir; böylece parazit ve temas riski azalır.

Etiketleme, bakımı hızlandırır. Her çıkış kablosuna kameranın adı ve numarası, kutu üzerinde de çıkış numarası ile sigorta değeri yazılır; kameranın hangi kanala bağlı olduğunu gösteren basit bir tablo kutunun kapağına yapıştırılır.

• Kutuyu zeminden yüksekte ve su basma riski olmayan bir noktaya asın.
• Çıkış uçlarında kutup (artı/eksi) işaretlerini kontrol edin; ters bağlantı kameraya zarar verebilir.
• Kablo ucu kaçığı için sıkma klemensi, lehim ya da kaliteli konnektör kullanın; yalnızca burulmuş kablo zamanla temas kaybeder.
• Her kablonun iki ucuna da aynı etiketi vurun.

Merkezi kutu mu PoE mi? Yeni kurulumda hangisi uygun?

IP kameralı yeni kurulumda genellikle PoE (Power over Ethernet) daha sade bir çözümdür; çünkü güç ve veri tek bir ağ kablosundan taşınır ve ayrı bir güç hattı gerekmez. PoE, IEEE 802.3 ailesinin parçasıdır: 802.3af (Tip 1) kaynak tarafında yaklaşık 15,4 W, 802.3at (Tip 2) 30 W, 802.3bt (Tip 3 ve 4) ise 60 W ve 90 W'a kadar güç verir; cihaz ucunda kablo kaybı nedeniyle biraz daha azı kalır.

Analog ya da HD koaksiyel kameranın bulunduğu mevcut tesiste ise kabloyu yenilemek maliyetli olduğundan merkezi güç kaynağı kutusu yaygın ve mantıklı bir çözümdür. Her iki yöntem için de karar kriterleri benzerdir: kamera türü, mevcut kablo, mesafe, yedek güç ihtiyacı ve bakım kolaylığı.

• Merkezi 12V kutu: analog/HD kameralar, mevcut koaksiyel ve iki damarlı kablo, düşük cihaz maliyeti; gerilim düşümü ve kanal koruması sizin sorumluluğunuzdadır.
• PoE: IP kameralar, tek kablo, switch üzerinden port bazında izleme ve uzaktan yeniden başlatma; ağ kablosunun bakır kalitesine ve uzunluğa (genel kural olarak 100 m) dikkat edilir.
• Karma sistem: IP ve analog kameralar birlikteyse hem PoE switch hem 12V kutu kullanılabilir.
• Yedek güç: PoE'de switch UPS ile, 12V kutuda aküyle ya da UPS ile yedeklenir.

Sık yapılan hatalar: tek çıkışa yığma ve kablo kesitini ihmal etmek

En sık hata, bütün kameraları tek bir çıkışa ya da tek ortak kabloya bağlayıp kablo kesitini hesaba katmamaktır. Örneğin 8 kamera x 0,5 A = 4 A'lik toplam akımı 20 metre uzunlukta 1,5 mm² bakır kabloyla tek hat üzerinden taşımak yaklaşık 1,9 V gerilim düşümü yaratır; en uzaktaki kameralar gece kapanıp açılır, hat ısınır ve bir kamerada kısa devre olduğunda hepsi birlikte gider.

Bir başka hata, kutuyu tam yük etiketine göre seçmektir. Etiketteki akım sürekli çalışmada sınırdır, çalışma değeri değildir; %20-30 yedek bırakılmazsa kutu ısınır, çıkış gerilimi düşer ve ömür kısalır.

Üçüncü hata, kamera ve diğer cihazların birbirine karışmasıdır: kameralar, IR projektörler ve alarm cihazları aynı kutudan besleniyorsa hepsinin akımı toplanmalı, pil ve sigorta değerleri buna göre seçilmelidir. Kurulumdan sonra da kanal gerilimleri ve LED durumları periyodik olarak kontrol edilmelidir.

• Her kameraya ayrı çıkış kullanın; mümkünse ortak hat paylaşılmasın.
• Kesit ve uzunluğu formülle hesaplayın, tahminle bırakmayın.
• Kutuyu havasız dolaba kapatmayın; ısı yükünü hesaba katın.
• Ters kutup ve gevşek bağlantıyı devreye almadan önce ölçerek kontrol edin.
• Sigorta ve etiket bilgisini teslim dosyasına yazın.

Bayifi'nin bu konudaki yeri

Merkezi güç kaynağı ve kamera ekipmanını toptan tedarik etmek için pazar bölümünden toptancıların anlık stoklu ürünlerine bakabilir ve tek talepte birden çok toptancıdan teklif isteyebilirsiniz. Kurulumu yaptıracak bir firma arıyorsanız bayiler sayfasından il il kurulumcuları inceleyebilir, firmanızı eklemek isterseniz kaydol sayfasını kullanabilirsiniz.