Manyetik Kontak Nasıl Takılır? Kapı ve Pencerede Aralık Ölçüsü, Kablo Bağlantısı, PVC ve Çelik Kapı Uyarıları

Manyetik kontak montajı için gerekli aletler ve hazırlık

Manyetik kontak montajı basit bir iştir, ancak doğru alet ve ön hazırlıkla yapılmazsa yanlış alarm ve kaçak bölge sorunlarının en sık kaynağı olur. Bu yazı kontağın türünü seçmeyi değil, seçilmiş kontağı kapıya ve pencereye düzgün takmayı anlatır; tür farkları için manyetik kontak nedir ve nasıl seçilir rehberine bakılabilir.

Başlamadan önce kontağın kutusundaki üretici montaj kılavuzu okunur; çünkü çalışma aralığı, mıknatısın yönü ve sabotaj (tamper) bağlantısı modele göre değişir. Ardından aşağıdaki aletler hazırlanır.

• Küçük yıldız ve düz uçlu tornavida seti
• Kablo soyucu ve yan keski
• Multimetre (süreklilik ve direnç ölçümü için)
• Şarjlı matkap ve ince uçlar; ahşap ve PVC için 2,5–3 mm, duvar için uygun beton ucu
• Kurşun kalem, kumpas ya da cetvel ve su terazisi
• Yüzeyi temizlemek için izopropil alkol ve temiz bez
• Kablo kanalı veya spiral boru, kablo bağı
• Üretici kutusundaki ara parçalar, vida ve çift taraflı bant

Sensör ile mıknatıs arası mesafe kaç mm olmalı?

Sensör ile mıknatıs arasındaki izin verilen mesafe tek bir evrensel değere bağlı değildir; her model için üreticinin belirttiği çalışma aralığı geçerlidir. Örneğin Ajax DoorProtect kılavuzu küçük mıknatıs için 1 cm, büyük mıknatıs için 2 cm'ye kadar kurulum aralığı verir; küçük mıknatıs sensörle dik düzlemlerde (kasa içinde), büyük mıknatıs ise aynı düzlemde kullanılır.

Kablolu yüzey tipi kontaklarda da ürün etiketinde bir kapanma ve açılma mesafesi bulunur. Montajda hedef, kapı tamamen kapalıyken bu aralığın rahat içinde kalmak, kanat bir miktar aralandığında ise kontağın hemen açılmasını sağlamaktır. Kurulumcu pratiğinde kapalı konum aralığı, nominal değerin yaklaşık yarısı kadar bırakılır; böylece mevsimsel çarpılma ve menteşe gevşemesi payı korunur.

EN 50131-2-6 standardı, manyetik açılış kontaklarının güvenlik derecesi (1–4) ve çevre sınıfı bakımından gereksinimlerini tanımlar; ancak montajda uyulacak mesafe, standardın değil ürünün kendi veri sayfasının konusudur. Bu nedenle ölçü için üretici belgesine başvurmak gerekir.

• Sensör çerçeveye, mıknatıs kanada takılır; hareketli parçaya sensör takmak kabloyu yıpratır
• Sensör ve mıknatıs aynı hizada, paralel ve üreticinin gösterdiği işaretler karşılıklı olacak şekilde konumlanır
• Yön işareti varsa kılavuza uyulur; örneğin Ajax DoorProtect'te mıknatıs, sensör üzerindeki okun gösterdiği sağ tarafa yerleştirilir
• Kapı kapalıyken boşluk ölçülür; ölçü üretici değerinin içinde ve güvenli payla kalmalıdır
• Kanat contaya sürtünerek ya da kilit diliyle kapanıyorsa kontak, kanadın en son kapandığı noktaya yakın konur

Kablolu manyetik kontağı kapıya ve PVC pencereye takma adımları

Kablolu kontak, sensör çerçeveye, mıknatıs kanada vidalanarak takılır ve kablo gizlenerek panele ulaştırılır. Adımlar kapı ve pencerede aynıdır, yalnız sabitleme yöntemi malzemeye göre seçilir.

• 1. Konumu belirleyin: kapıda genellikle menteşe karşısındaki üst köşe, pencerede kilit tarafındaki üst köşe seçilir; bu bölgede kanat en çok hareket eder ve alarm en erken oluşur
• 2. Kapalı konumda sensör ve mıknatıs yerlerini kalemle işaretleyin; aralığı ölçün
• 3. Ahşap kasada pilot delik açıp vidayla sabitleyin; vida kasanın içine kaçıyorsa kısa ve uygun çaplı olanı kullanın
• 4. PVC pencerede profil boşlukludur ve çelik takviye içerebilir; vida ucunun takviyeye çarpıp kaymaması için küçük bir pilot delik kullanın ya da kontağın çift taraflı bantlı modelini tercih edin
• 5. Çift taraflı bant kullanılacaksa yüzeyi alkolle yağsız ve tozsuz hale getirin, bandı bastırıp birkaç dakika bekleyin; kalıcı sabitleme için üretici vidayı gösteriyorsa vida kullanılır
• 6. Kontağın sabotaj yayı ya da vidası varsa yüzeye tam oturduğundan emin olun; Ajax kılavuzu da sabotaj nedeniyle bantın kalıcı sabitleme olarak bırakılmamasını söyler
• 7. Kabloyu çerçevenin kenarından ya da dar bir kablo kanalı içinden geçirin, kanat tarafına kablo vermeyin

Kablo gizleme ve yönlendirme

Kablo gizleme hem estetik hem de sabotaj güvenliği için önemlidir; açıkta kalan kablo kesilerek bölge devre dışı bırakılabilir. Yeni yapıda kablo sıva altı boru içinden, tadilatta ise çerçeve kenarındaki küçük kanallardan geçirilir.

Kapıda kablo, menteşe tarafına yakın çerçeve içinden ilerletilir; hareketli kanada geçen kablo gerekiyorsa esnek bir spiral koruyucuyla ve menteşe yönünde yeterli boşlukla verilir. Pencerede kablo, kasa ve duvar arasındaki derzden ilerletilip perde veya süpürgelik gerisinden panele taşınır.

Dış cepheden iç mekâna kablo geçişi gerekiyorsa su girişini önleyen damlama ilmeği bırakılır. Kablo, güç ve ağ kablolarına paralel uzun mesafe taşınmaz; parazit yanlış alarm üretebilir. Alarm hattı için bakır, 2 ya da 4 damarlı (sabotaj hattı varsa) alarm kablosu kullanılır.

Panele NC/NO ve EOL ile klemens bağlantısı

Kablolu manyetik kontak panele çoğunlukla NC (normalde kapalı) olarak bağlanır; kapı kapalıyken devre kapalı, açılınca açık olur. Panelin bölge girişine kontağın iki ucu bağlanır; sabotaj çıkışı varsa ayrı iki uç aynı bölgeye seri ya da ayrı bir 24 saat bölgesine alınır.

NO (normalde açık) bağlantı yalnız panel bunu destekliyorsa ve kontak ona göre ayarlanmışsa kullanılır; çünkü NO hatta kablo kopması fark edilmez. Hattın kesilmesini ve kısa devreyi algılamak için çoğu panel EOL (hat sonu) direnciyle çalışır. Direncin değeri, seri ya da paralel konumu ve çift EOL ayrıntısı panele bağlıdır; bu konu alarm hat dengeleme, EOL direnci ve çift EOL bağlantısı yazısında anlatılır.

• Panelin bölge klemenslerine (Z1/COM gibi) kontağın iki ucunu bağlayın; kutupluluk önemli değildir ama kılavuzdaki gösterim izlenir
• EOL direncini panel kılavuzunun gösterdiği yere, mümkünse kontak kutusunda uç noktaya takın; panelin içine takmak kablo kopmasını gizler
• Birden fazla kontağı aynı bölgede seri bağlamak sorun gidermeyi zorlaştırır; her kapı ve pencere için ayrı bölge, panel kapasitesi izin verdiği sürece daha doğrudur
• Sabotaj kontağını panelin 24 saat çalışan bölgesine ya da panelin tamper hattına bağlayın
• Bağlantıdan sonra multimetre ile kapalıyken süreklilik ya da panel kılavuzundaki direnç değerini ölçün

Kablosuz kapı ve pencere sensörünün kurulumu

Kablosuz sensör, kablo çekmeden pille çalışır ve panelle radyo sinyaliyle haberleşir; kurulumda asıl iş sinyal gücünü doğrulamaktır. Kablolu ve kablosuz seçimi için kablolu mu kablosuz alarm sistemi mi rehberi okunabilir; panel tarafındaki eşleştirme için de kablosuz alarm paketi ilk kurulumu yazısına bakılabilir.

Ajax DoorProtect kılavuzu bu sırayı tarif eder: sensör geçici olarak çift taraflı bantla yerine tutulur, sinyal gücü testi yapılır, hedef 2–3 çubuktur; ardından kapı veya pencere birkaç kez açılıp kapatılarak algılama testi yapılır; beş denemenin tamamında algılanmıyorsa yer ya da yöntem değiştirilir. Testler geçilince vida ile kalıcı sabitleme yapılır. Üretici, sinyal zayıfsa cihazı yaklaşık 20 cm kaydırmayı ya da menzil genişletici kullanmayı önerir.

• Sensörü pili takılı şekilde, panele eşleştirdikten sonra yerinde deneyin
• Sinyal gücü zayıfsa yer değiştirin; metal çerçeve, aynalar ve ağır betonarme sinyali zayıflatabilir
• Sensör gövdesindeki ok ya da işaret ile mıknatısın konumunu üretici şemasına göre eşleyin
• Sensör üzerindeki harici NC giriş (varsa) yalnız tek bir kablolu kontak için kullanılır; Ajax DoorProtect'te bu girişe bağlanan kablo 1 m ile sınırlıdır ve harici kontağı besleyemez
• Pil seviyesi, sensörün bölge listesinde kontrol edilir

Çelik ve demir kapıda, sürgülü kapıda ve kepenkte dikkat edilecekler

Çelik veya demir kapıda yüzeye monte kontağın menzili düşebilir, çünkü metal mıknatısın alanını emer ya da dağıtır. Bu yüzden iki çözüm uygulanır: çelik kapı için tasarlanmış (geniş aralıklı ya da yalıtımlı gövdeli) kontak seçmek veya sensör ile mıknatısın altına üreticinin sunduğu plastik ya da alüminyum ara parça koymak. Ajax'ın ürün sayfası da metal yüzeyin mıknatısa tepki verebileceğini belirtir ve metal kapılar için uygun dedektör seçilmesini ister.

Çelik kapıda ara parçanın kalınlığı denenerek bulunur: kapalı konumda aralık kısalmaz, açık konumda ise kontak net biçimde açılmalıdır. Çelik kapı kasasının içine gömülecek tip (tapa tipi) kontaklar, kasada delik açılabiliyorsa yüzeyde görünmeyen, sabotajı zor bir çözüm sağlar.

Sürgülü kapı ve pencerede kanatlar yan yana kayar; kontağı iki kanadın kapanma çizgisine, mıknatısı hareketli kanada yerleştirip kanat kapalı iken aralığı ölçün. Kayma sırasında kanat sensöre çarpmamalı, rayın titreşimi aralığı değiştirmemelidir.

Kepenk ve rulo kapıda standart manyetik kontak çoğu zaman uygun değildir; çünkü kepenk eğri ve titreşimli hareket eder, ayrıca metal ve toz yoğunluğu vardır. Bu yüzden kepenk ve rulo kapı için üreticinin bu kullanıma uygun gösterdiği ağır hizmet tipi kontak aranır; seçim için kurulumcunun yerinde keşfi gerekir.

Anti-defeat (çift dengeli) kontaklar ise dışarıdan yaklaştırılan başka bir mıknatısla kandırılmasını güçleştirir; Potter'ın BMC-33B örneğinde dengeli üç mıknatıslı yapı dış mıknatısın etkisini alarma çevirir. Dış cephedeki kapılarda bu tür kontaklar düşünülebilir.

• Çelik kapıda: çelik uyumlu kontak ya da ara parça; ara parçasız yüzey montajı menzili kısaltabilir
• Sürgülü kapıda: kapanma çizgisinde, kayma payını bırakarak
• Kepenkte: üreticinin kepenk kullanımına uygun gösterdiği ağır hizmet tipi kontak
• Dış cephe kapısında: çevre sınıfına uygun, anti-defeat tipi kontak

Kapalı ve açık durum testi, panelde bölge tanımı

Montajın son aşaması, her kontağın kapalı ve açık durumda doğru bildirdiğini panelde sınamaktır. Test, kablolu ve kablosuz sistemde aynı mantıkla yürür ve her kapı ve pencere için ayrı ayrı yapılır.

Panelde bölge tanımı yapılırken her kontağa anlaşılır bir ad verilir (ör. Giriş kapısı, Salon penceresi) ve doğru bölge tipi seçilir: giriş-çıkış kapısı için gecikmeli, diğer pencereler için anlık bölge. Böylece alarm geldiğinde hangi noktanın açıldığı net görülür.

• 1. Sistemi kapalı konumda bırakıp panelin bölge durum ekranına bakın; tüm bölgeler kapalı/hazır görünmeli
• 2. Kapıyı ya da pencereyi yavaşça açın; kanat birkaç milimetre aralandığında bölge açık görünmeli
• 3. Kapatıp tekrar edin, 5 denemede de aynı sonucu alın
• 4. Kanadı çekip bırakarak, rüzgâr ve titreşimi taklit ederek bölgenin yanlış açılıp kapanmadığını gözleyin
• 5. Sabotaj kapağını açıp kapatın; panel sabotaj olayını kaydetmeli
• 6. Kablosuzda pil seviyesi ve sinyal çubuklarını kontrol edin
• 7. Kurulum tamamlanınca bölge adlarını, kablo yolunu ve EOL değerlerini not alıp kullanıcıya teslim edin

Bayifi'de kurulumcu ve ürün bulmak

Manyetik kontak montajı küçük bir iş gibi görünse de panel ayarı ve çelik kapı gibi özel durumlarda deneyim gerektirir. Bölgenizdeki firmaları kurulumcu dizininde ve il sayfalarında görebilir, kontak, sensör ve panel gibi ürünlerin toptan stok durumunu Bayifi pazarında inceleyebilirsiniz. Ajax gibi markaların ürünleri için marka sayfasına bakılabilir. Kurulumcu ya da toptancıysanız firmanızı kaydol sayfasından ekleyebilirsiniz.