Kayıtlarda İnsan ve Araç Arama: Akıllı Arama ile Saatlerce Kaydı Dakikalara İndirme

Akıllı arama nedir, klasik hareket aramasından farkı ne?

Akıllı arama, kayıt cihazının (NVR/DVR) ya da kameranın kayıt sırasında kaydettiği analitik etiketlerden yararlanarak geçmiş kayıtta yalnız ilgili olayları listeleyen bir arama modudur. İngilizce menülerde çoğunlukla ‘Smart Search’, bazı üreticilerde ‘Intelligent Search’ ya da ‘AI Search’ adıyla geçer; Türkçe arayüzlerde ‘akıllı arama’ ya da ‘akıllı oynatma’ denir.

Klasik hareket araması piksellerin değişip değişmediğine bakar: yaprak, böcek, gölge, yağmur ve ışık değişimi de ‘hareket’ sayılır. Akıllı arama ise hareketin kaynağını sınıflandırır; kayıt anında ‘insan’, ‘araç’ ya da kural ihlali olarak etiketlenen olayları bulur. Böylece sabah 03.00’te gelen ve yalnız insanı arayan bir kullanıcı, yüzlerce yağmur ve gölge olayını elemek zorunda kalmaz.

Bu yazı kayıt içinde arama kullanımını anlatır. Kameranın canlı görüntüde insan ve araç algılamasının nasıl çalıştığı ayrı bir konudur ve yapay zekâlı kamera yazısında ele alınmıştır.

Akıllı arama nasıl çalışır? Etiketler kayıt anında üretilir

Akıllı aramanın temel kuralı şudur: etiket kayıt anında üretilir, arama sırasında değil. Cihaz görüntüyü kaydederken aynı zamanda ‘şu saniyede, şu bölgede insan vardı’ bilgisini (metadata) kayda iliştirir. Arama yaptığınızda cihaz görüntüyü yeniden analiz etmez; bu etiketleri süzer ve eşleşen anları listeler.

Bu yüzden akıllı arama çok hızlıdır: bir günlük kayıt birkaç saniyede taranır. Aynı nedenle bir sınırı da vardır: analitik açık değilken alınmış kayıtta etiket yoktur ve o saatler için arama sonuç vermez. Üretici dokümanlarında da arama için ‘kaydedilmiş metadata’ ya da önceden tanımlanmış kural şartı aranır.

Sektörde ortak bir dil kurmaya çalışan ONVIF Profile M, analitik uygulamalarından gelen metadata ve olayların (nesne sınıflandırması, plaka, yüz ve beden bilgisi gibi) yapılandırılması, süzülmesi ve aktarılması için tanımlanmış bir profildir. Profil, metadata’nın video içeriğini arama için kullanılabileceğini belirtir; ancak bir kayıt cihazının kullanıcıya hazır bir arama ekranı sunması üreticinin ayrı bir özelliğidir.

• Kayıt anı: analitik açıksa insan, araç ve kural ihlali etiketleri kayda iliştirilir.
• Arama anı: cihaz etiketleri süzer; görüntüyü yeniden analiz etmez.
• Sonuç: zaman çizelgesinde ya da liste halinde eşleşen olaylar görünür.

Analizi kamera mı yapıyor, NVR mi? Cihaz tarafı farkı

Analizin nerede yapıldığı, aramanın çalışıp çalışmayacağını belirleyen en önemli ayrıntıdır. İki ana yapı vardır: kamera tarafı analiz ve NVR tarafı analiz.

Kamera tarafı analizde kameranın işlemcisi insan ve araç sınıflandırmasını yapar, sonucu görüntü akışıyla birlikte kayıt cihazına yollar. Kayıt cihazı bu etiketleri kaydeder ve arama menüsünü sunar. Bu durumda NVR’nin kendisinin güçlü olması gerekmez ama NVR’nin o markanın etiket biçimini tanıması gerekir.

NVR tarafı analizde ise kameradan düz görüntü gelir, kayıt cihazı analizi kendi işlemcisiyle yapar. Bu model genellikle her kanal için ayrı analiz kapasitesi sınırlar; cihazın veri sayfasında ‘akıllı analiz kanal sayısı’ gibi bir değer bulunur ve tüm kanallarda aynı anda analiz yapılamayabilir. Dahua’nın destek wikisi de akıllı arama özelliklerinin kayıt cihazından kayıt cihazına değiştiğini, ayrıca bazı IVS işlevlerinin ‘Premium IVS’, ‘Advanced IVS’ ya da ‘Analytics+’ gibi katmanlara ayrıldığını gösterir.

Farklı marka kamerayı ONVIF ile başka marka NVR’ye bağladığınızda canlı görüntü ve kayıt çalışır, ancak etiketler ve arama menüsü çoğu zaman çalışmaz; çünkü etiket biçimi ve arama ekranı genellikle aynı markanın kamera-kayıt cihazı ikilisinde bir bütündür. Satın almadan önce ‘bu kamerayı bu NVR’de insan/araç araması için kullanabilir miyim’ diye sormak gerekir.

Marka bazında menü adları ve gereksinimler

Menü adları marka, model ve yazılım sürümüne göre değişir; aşağıdaki örnekler yalnız yön gösterir, kesin yol için cihazınızın kılavuzuna bakın.

Dahua kayıt cihazlarında yeni arayüzde yol, Ana Menü içinde ‘AI’ sekmesi ve altında ‘Smart Search’ başlığıdır; burada ‘SMD’, ‘Human Body Detection’ (insan), ‘Vehicle Detection’ (araç), ‘Non-Motor Vehicle’ (motosiklet/bisiklet türü) ve ‘IVS’ seçenekleri bulunur. Kanal, başlangıç ve bitiş zamanı seçilip ‘Smart Search’ düğmesine basılır, listeden olay seçilince oynatılır. Wiki, insan araması için tek ön koşulun metadata kaydetmiş bir Dahua cihazı olduğunu, SMD araması için SMD yeteneği olan kamera ve 4.0 ve üzeri NVR yazılımı gerektiğini, IVS araması için ise önceden tanımlanmış IVS kurallarının bulunması gerektiğini belirtir.

Hikvision tarafında destek belgeleri ‘smart search’ ve ‘smart playback’ adlarını kullanır; kural kutusu ya da giriş çizgisi çizerek insan ve araç hedeflerinin süzülmesi, yerel cihazda, Hik-Connect’te ve merkezi yazılımda anlatılır. Eski cihazlarda akıllı oynatma sonuçları için kayıt cihazında VCA (akıllı analiz) işlevinin açık olması gerektiği ve oynatma ekranında bazen ‘Smart’ yerine ‘Normal/Smart’ modunun seçilmesi gerektiği belirtilir.

Uniview ve diğer markalarda da benzer bir arama bulunur; menü adı ‘Smart Search’, ‘Intelligent Search’ ya da ‘Smart Playback’ olabilir. Adı doğrulamanın en sağlam yolu, model numarasıyla üreticinin kılavuzundaki oynatma bölümüne bakmaktır.

Marka ürünleri ve kurulumcuları için Hikvision ve Dahua sayfalarına göz atabilirsiniz.

Adım adım: kayıtta yalnız insan ya da araç arama

Genel akış markalar arasında benzerdir: önce kanal ve zaman aralığı, sonra olay türü, en sonda sonuç listesi seçilir.

• 1. Menüyü açın: oynatma (playback) ya da ‘AI/Akıllı arama’ bölümüne girin; yerel ekranda, tarayıcıdan ya da kullandığınız izleme yazılımından yapılabilir.
• 2. Kanalı seçin: önce tek kamerayla başlayın; birden çok kanal aramak süreyi uzatır ve sonucu karıştırır.
• 3. Tarih ve saat aralığını daraltın: olayın olduğu saat biliniyorsa aralığı birkaç saatle sınırlayın.
• 4. Olay türünü seçin: insan, araç, motosiklet/bisiklet ya da çizgi geçme gibi kural türünü işaretleyin.
• 5. Gerekirse bölge çizin: ilgilendiğiniz alanı (kapı önü, otopark girişi) kutu ya da çokgenle belirleyin.
• 6. Aramayı başlatın ve sonuçlara bakın: listeden bir olay seçip oynatın; önceki ve sonraki birkaç saniyeye de bakın.
• 7. Önemli bulguyu dışa aktarın: olay bulunduktan sonra ilgili süreyi cihazın dışa aktarma menüsüyle kaydedin; kayıt takvimi ve renkler için kayıt zaman çizelgesi renkleri yazısı yardımcı olur.

Çizgi geçme, alan ihlali ve bölge çizerek hareket arama

Akıllı arama üç farklı biçimde daraltılabilir: nesne türüne göre (insan, araç), kurala göre (çizgi geçme, alan ihlali) ve bölgeye göre (çizilen alandaki hareket).

Çizgi geçme (tripwire) ve alan ihlali (intrusion) kural tabanlı aramalardır. Bu olaylar yalnız kayıt öncesinde kural olarak tanımlandıysa ve cihaz kaydı sırasında çalıştıysa aranabilir. Dahua wikisi IVS aramasının ‘önceden yapılandırılmış IVS kuralları’ üzerinden yapıldığını belirtir. Yani bir olay olduktan sonra çizgi çizip ‘geriye dönük kim geçti’ diye sormak çoğu cihazda mümkün değildir.

Bölge (alan/hareket) araması ise daha eski ve yaygın bir yöntemdir: oynatma ekranında bir ızgara ya da çokgen çizilir ve cihaz yalnız o bölgede hareket olan anları gösterir. Örneğin yalnız garaj kapısının önünü seçip tüm gün boyunca o bölgede hareket olan anları listeleyebilirsiniz. Bu aramanın çalışması için kayıt sırasında hareket algılamanın açık olması ve hareket bölgeleriyle hassasiyetin ayarlanmış olması gerekir; bir kayıt cihazı üreticisinin bilgi bankası da hareket bölgeleri ve hassasiyet seviyeleri ayarlanmadan hareketin aranamayacağını, VCA olaylarının ise kayıttan önce yapılandırılması gerektiğini ve sonradan aranamayacağını belirtir.

Bölge çizimi, insan/araç filtresiyle birleştirilebildiğinde en verimli sonucu verir: ‘bu kapı önünde yalnız insan’ filtresi, rüzgârda sallanan ağaç ve yoldan geçen araçları listeden çıkarır. Bu birleşim her cihazda bulunmaz; kılavuzda ‘rule box’, ‘area’ ya da ‘region’ ifadelerini arayın.

Olay küçük resimleri ve özet oynatma

Akıllı arama sonucu, cihaza bağlı olarak olay satırları ya da küçük resimlerle (thumbnail) gelir. Küçük resim, olayın ilk ya da en net karesini gösterir; yüzlerce olay içinden doğru kişiyi ya da aracı gözle ayırmayı kolaylaştırır. Küçük resmin olmadığı basit arayüzlerde yalnız zaman ve kanal bilgisi listelenir.

Özet (akıllı) oynatma modları, olaylı bölümleri normal hızda, olaysız bölümleri ise hızlı geçerek izletmeye yöneliktir. Hikvision belgeleri bunu ‘smart playback’ olarak adlandırır ve bazı cihazlarda oynatma modunu ‘Smart’ ya da ‘Normal/Smart’ olarak seçmek gerekir. Böyle bir mod yoksa listedeki olaylara tek tek tıklayıp oynatmak aynı sonucu verir.

Telefon uygulamasında ise geçmiş kayıt genellikle zaman çubuğu üzerinden izlenir ve her uygulama akıllı aramayı sunmaz. Uygulamada tarih ve saat seçme yöntemleri için telefondan geçmiş kayıt izleme yazısına bakabilirsiniz.

Kurulumda planlama ve Bayifi’de kurulumcu bulmak

Aramadan verim almak kurulum aşamasında yapılan seçimlere bağlıdır. Kamera açısı, insanın görüntüde yeterli büyüklükte olması, gece aydınlatması ve kuralların doğru yerleştirilmesi sonuç kalitesini belirler. Kameraları bir düzen içinde adlandırmak da aramayı hızlandırır; bunun için kamera adlandırma yazısına bakabilirsiniz.

Teslimde müşteriyle birlikte bir deneme yapmak iyi bir alışkanlıktır: kameranın önünden geçilir, ardından kayıtta insan araması yapılır ve olayın listede çıktığı görülür. Bu test, analitiğin kayıt anında gerçekten çalıştığını kanıtlar.

Akıllı arama boş ya da eksik sonuç veriyorsa neden neredeyse her zaman kayıt anında etiketin üretilmemiş olmasıdır. Aşağıdaki nedenler sırayla kontrol edilebilir.

• Analitik o anda kapalıydı: insan/araç algılama, SMD ya da IVS kuralı açılmadan alınan kayıtta etiket yoktur; sonradan açmak geçmişi etiketlemez.
• Metadata kaydedilmedi: bazı cihazlarda akıllı verinin kayda eklenmesi ayrı bir ayardır; ayar kapalıysa görüntü kaydedilir ama etiket kaydedilmez.
• Analiz kameradaydı, NVR etiketi tanımadı: farklı marka ya da eski yazılımlı cihaz ikilisinde etiketler okunamaz.
• Kayıt türü uygun değildi: yalnız olay kaydı yapılan kanalda olay dışı saatlerde görüntü yoktur; sürekli kayıtta ise etiket her olay için üretilmiş olmalıdır.
• Kural bölgesi yanlıştı: çizgi ya da alan, insanın geçtiği yere denk gelmiyorsa olay üretilmez.
• Hassasiyet, mesafe ve ışık: küçük görünen, uzak ya da karanlıkta kalan nesne insan/araç diye sınıflandırılamayabilir; cihaz bunu ‘hareket’ olarak bırakır.
• Cihaz kapasitesi: NVR tarafı analizde analiz kanal sayısı sınırlıdır; fazla kanal açılınca bazıları analiz dışı kalabilir.
• Disk üzerine yazma: eski kayıt silindiyse etiketi de gider.

Bayifi’de kurulumcu ve ürün bulmak

İnsan/araç aramasına uygun kamera ve kayıt cihazı ikilisini seçmek ve ayarlarını yapmak için keşif yapan bir kurulumcu işinizi kolaylaştırır. Bayifi’de bayi listesinden il il kurulumcu firmalara ve bayi haritasından bulunduğunuz bölgedeki firmalara bakabilirsiniz.

Toptancıların anlık stoklu ürünleri ve tek talebe birden fazla toptancıdan teklif almak için pazar bölümünü kullanabilirsiniz.