Kaçak Akım Rölesi Sürekli Atıyor: Kamera, NVR ve PoE Hattıyla İlişkisi ve Sorunun Bulunması

Kaçak akım rölesi kamera sistemi devreye girince neden atar?

Kaçak akım rölesi, devreye giren akım ile devreden dönen akım arasındaki farkı ölçer; bu fark anma değerini aşınca devreyi keser. Konutlarda ve iş yerlerinde yaygın olan 30 mA değerli röle hayatı korumak için seçilir ve kamera, NVR ya da switch gibi cihazların toprağa küçük de olsa kaçak akım vermesine karşı hassastır.

Rölenin atması iki ana nedenden gelir: gerçek bir yalıtım hatası ya da normal çalışan cihazların toprağa verdiği küçük kaçakların toplanması. Kamera sistemi kurulumundan hemen sonra atma çoğunlukla ikincisine, yağmur sonrası atma ise çoğunlukla birincisine, yani suyun girdiği bir noktaya işaret eder.

Bu yüzden röle atınca ilk iş rölenin kusurlu olduğunu düşünmek değildir. Röle işini yapmaktadır; asıl iş, hangi cihazın ya da hangi bağlantının kaçak verdiğini bulmaktır.

Adaptör ve switch kaçakları neden toplanır?

Anahtarlamalı güç kaynakları (SMPS) girişlerinde parazit filtresi taşır ve bu filtredeki kondansatörler şebeke hattından toprağa çok küçük bir akım geçirir. Bu akım cihaz arızalı olduğu için değil, tasarımı gereği vardır ve tek bir adaptörde genellikle rölenin eşiğinin çok altında kalır.

Sorun, aynı röleye çok sayıda cihaz bağlandığında başlar. Her adaptör, NVR, PoE switch, monitör, modem ve UPS kendi küçük kaçağını ekler; toplam değer 30 mA'e yaklaşınca röle atar. Üstelik 30 mA'lık bir röle anma değerine tam ulaşılmadan, standartlara göre anma değerinin yaklaşık yarısı ile tamamı arasında bir noktada atabilir. Pratikte sürekli kaçağın anma değerinin üçte birini geçmemesi hedeflenir.

• Çok sayıda kamera adaptörünün tek bir uzatma kablosundan beslenmesi kaçakları aynı röle üzerinde toplar.
• NVR, PoE switch ve UPS gibi geniş giriş filtreli cihazlar tek başına daha fazla kaçak verebilir.
• Ucuz ya da sertifikasız adaptörlerde filtre ve yalıtım kalitesi düşük olabilir; kaçak buna bağlı yüksek çıkar.
• Cihazların hepsi çalışırken röle atıyor, ayrı ayrı çalıştırınca atmıyorsa toplanan kaçak güçlü bir ihtimaldir.
• Sistem açılış anında röle atıyorsa, kondansatörlerin dolması sırasındaki anlık akım da etkili olabilir.

Yağmurda kaçak akım rölesi neden atar?

Yağmurdan sonra atma, çoğunlukla dış mekâna kurulan bir adaptörün, priz bağlantısının ya da konnektörün nemlenmesinden kaynaklanır. Su, akım taşıyan iletken ile toprak ya da kasa arasında bir yol açar ve akım rölenin gördüğü bir kaçak olarak toprağa akar.

Dış mekânda korumasız bırakılan 12 V ya da 24 V adaptörlerin şebeke tarafı 230 V taşır; yalnızca düşük gerilimli kamera ucunun bulunduğu yer değil, adaptörün kendisi de ıslanmaya karşı korunmalıdır. Koruma sınıfı IEC 60529 standardındaki IP kodu ile belirtilir; kamera için yeterli görünen bir IP kodu, ucuna eklenen adaptör ve bağlantı kutusu için geçerli olmayabilir.

• Adaptörü ve şebeke bağlantısını dış mekânda su geçirmez bir kutu içine alın; mümkünse adaptörü bina içine taşıyın.
• Fiş ve priz birleşimlerini açıkta bırakmayın; dış ortamda kullanılan bağlantıların IP derecesine bakın.
• Kablo girişlerini aşağıdan yukarı kıvrım (damlama halkası) bırakarak yapın ki su kablo boyunca içeri akmasın.
• Kamera ucundaki konnektör ve bant sarımlarını nem alıp almadığı açısından kontrol edin.
• Röle yalnızca yağmurlu havada atıyor ve kuruyunca düzeliyorsa, nemlenen nokta büyük olasılıkla dışarıdadır.

Hatalı topraklama ve nötr-toprak karışması

Topraklama hatası ya da nötr ile toprak iletkeninin karışması, kaçak akım rölesinin gereksiz atmasına yol açabilir. Nötr iletkeni topraklama hattına bağlanmışsa, normal yük akımının bir kısmı toprak üzerinden döner ve röle bunu kaçak olarak algılar.

Topraklamalar yönetmeliği, arıza durumunda kişiye uygulanabilecek dokunma geriliminin 50 V a.a. değerini aşmaması için beslemenin otomatik kesilmesini ister ve topraklı sistemlerde artık akım koruma düzeninin kullanılmasına izin verir; yani topraklama ile röle birbirini tamamlar, birinin eksikliğini diğeri kapatmaz. Kamera, direk ve NVR topraklamasının nasıl yapılacağı için güvenlik kamerası ve alarm sisteminde topraklama rehberine bakabilirsiniz.

Aşırı gerilim koruyucuların yanlış topraklanması da kaçağa yol açabilir; ayrıntılar ethernet parafudr takıldı, kamera yine yandı yazısında anlatılıyor.

• Nötr ile toprak iletkenleri panoda ya da prizde yanlış birleştirilmişse röle yük altında atar.
• Birden fazla devre aynı nötr hattını paylaşıyorsa, bir devredeki yük başka bir rölede kaçak gibi görünür.
• Topraklama olmayan ya da zayıf topraklı ortamlarda cihaz kasası üzerinde dolaşan akımlar artabilir.
• Bu tür hataların bulunması ve düzeltilmesi pano tarafındadır; kamera kurulumcusunun değil elektrik tesisatçısının işidir.

Kaçağın kaynağını adım adım ayırma yöntemi

Kaynağı bulmanın en güvenilir yolu cihazları tek tek devreden çıkarmak ve rölenin hangi aşamada atmaya başladığına bakmaktır. Bu işleme başlamadan önce ilgili hattın enerjisini kesin; prizden fiş çekme dışındaki, pano ya da kablo içi her müdahale yetkili kişiye aittir.

• Röleyi açın ve sistemdeki tüm cihazların fişini çekin; röle bu durumda atmıyorsa tesisat tarafı temiz görünüyor demektir.
• Cihazları teker teker takın: önce NVR, sonra PoE switch, sonra her adaptör; her takışta bir süre bekleyin.
• Röle atınca son takılan cihazı not edin ve onu sistemden çıkarıp diğerleriyle tekrar deneyin; atma yeniden olursa kaçak o cihazdadır.
• Kaçak birden fazla cihazda küçük küçük çıkıyorsa, toplam kaçak sorunu vardır; cihazları iki ayrı devreye bölmek çözebilir.
• Yağmurda atıyorsa dış mekândaki adaptör ve konnektörleri sırayla sökün, kurutun ve atma devam ediyorsa kablo yalıtımını gözle inceleyin.
• Mümkünse kaçak akım ölçebilen pens ampermetre ile her cihazın toprak hattındaki akımı ölçün; bu cihaz elektrikçide bulunur.
• Sorunlu çıkan adaptör ve switch'i değiştirmeden önce üretici belgesindeki kaçak akım ve yalıtım değerlerine bakın.

PoE sistemi bu sorunu nasıl azaltır?

PoE (Power over Ethernet) kullanan kamera sisteminde her kameranın kendi 230 V adaptörü olmaz; güç, switch'ten ağ kablosu üzerinden düşük gerilimle gelir. IEEE 802.3af standardında güç kaynağı çıkış gerilimi 44–57 V, 802.3at'de 50–57 V, 802.3bt'de 52–57 V aralığındadır; yani sahadaki kameraya 230 V şebeke gerilimi gitmez.

Bunun sonucu olarak yağmurdan nemlenebilecek şebeke tarafı bağlantı sayısı azalır ve kaçak noktası tek bir switch'e iner. Kaçak yaratan filtreli adaptörler kameranın yanından alınıp merkezî bir panoya toplanır; böylece ölçüm ve ayırma da kolaylaşır. Gerilim ve akım ilişkisi için 12 V, 24 V veya 48 V DC sistem seçimi yazısına göz atın.

PoE kullanmak kaçak akım sorununu sıfırlamaz: switch, NVR ve UPS hâlâ şebekeye bağlıdır ve kendi küçük kaçaklarını verir. Switch ve NVR'nin UPS ile birlikte nasıl bağlanacağı PoE switch ve NVR için UPS bağlantısı rehberinde ele alınıyor.

Röleyi devre dışı bırakmak ya da daha yüksek mA'lı seçmek neden tehlikelidir?

Atma sorununu çözmek için röleyi devre dışı bırakmak ya da 100 mA, 300 mA gibi daha yüksek değerli bir röle takmak tehlikelidir; çünkü 30 mA, insan vücudundan geçen akımın hayati risk oluşturmasına karşı seçilmiş bir sınırdır. Yüksek mA'lı röle yangın korumasında kullanılabilir ama kişiyi elektrik çarpmasına karşı korumaz.

Röle atmayı kesince sorun görünmez olur, ama kaynak yerinde durur; yalıtımı bozulan bir adaptör ya da nemli bir konnektör, kasaya ya da metal direğe tehlikeli gerilim taşıyabilir. Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği'nin ilgili maddesi, dağıtım noktalarında hayat koruması için 30 mA'lık kaçak akım rölesi öngörür; kesin madde metnini güncel yönetmelikten okuyun.

Doğru yaklaşım, kaçağı kaynağında gidermek ya da sistemi ayrı bir devreye alarak rölenin toplam kaçakla yüklenmesini önlemektir.

• Röleyi köprülemeyin, çıkarmayın ve yerine yüksek mA'lı röle takmayın.
• Kaçağı verdiği anlaşılan adaptör ya da switch'i değiştirin ya da onarım için üreticisine gönderin.
• Kamera sistemini ayrı bir devreye ve kendi röleli hattına almak, toplam kaçak sorununu çözmenin güvenli yoludur.
• Seçicilik için üst panoda S tipi röle ile alt devrede genel tip rölenin seri kullanılması mümkündür; bu hesabı elektrik tesisatçısı yapar.

Kurulumcu elektrikçiye ne zaman devreder?

Pano içi, kablo içi ve 230 V şebeke tarafı müdahaleleri kuvvetli akım işidir ve yetkili elektrik tesisatçısı ya da elektrik mühendisi tarafından yapılmalıdır; kamera kurulumcusunun görevi düşük gerilimli sistemi hazırlamak ve kaçağın nerede olduğunu belirlemektir. Yetki ve belge şartları için güncel mevzuatı ve ilgili meslek odasını kontrol edin.

Cihazları ayırma sonucunda sorun hiçbir cihazda bulunamıyorsa ya da röle cihazlar sökülü olsa bile atıyorsa, sorun tesisattadır ve elektrikçiye devredilmelidir.

• Cihazlar sökülüyken de röle atıyorsa, sorun kablolama ya da topraklamadadır.
• Pano içinde nötr-toprak karışması, gevşek klemens ya da kararmış bağlantı görülüyorsa.
• Toprak direnci ölçümü ve topraklama iyileştirmesi gerekiyorsa.
• Sistemin ayrı bir devreye ya da ayrı bir röleye taşınması gerekiyorsa.
• Kaçak akım ölçümünde 30 mA'e yakın değerler görülüyorsa ve çözümün tesisat tarafında olduğu anlaşılıyorsa.

Bayifi bu konuda nerede devreye girer?

Tesisat tarafı için elektrikçiyle, kamera tarafı için kurulumcuyla çalışmak gerekebilir. Bölgenizdeki güvenlik sistemi kurulumcularını bayiler sayfasında ve il rehberlerinde bulabilirsiniz; kaçağı azaltmak için gerekli PoE switch, adaptör ve kutu gibi ürünleri toptancıların anlık stoklarıyla pazar bölümünde bulabilir, firmanızı eklemek isterseniz kaydol sayfasını kullanabilirsiniz.