Hırsız Görüntüsünü Sosyal Medyada Paylaşmak Yasal mı? KVKK, TCK ve Doğru Yol

Hırsız görüntüsünü sosyal medyada paylaşmak yasal mı? Kısa cevap

Hırsız görüntüsünü sosyal medyada ya da mahalle grubunda yayımlamak, her olayda otomatik olarak suç değildir ama ciddi bir hukuki risk taşır; çünkü kişinin yüzü içeren kamera kaydı KVKK'ya göre kişisel veridir ve bunu rızası ve geçerli bir hukuki dayanak olmadan yaymak hem KVKK hem de Türk Ceza Kanunu açısından sorun doğurabilir.

Risk üç katmanda ortaya çıkar. Birincisi veri koruma: kaydı işleyen kişi ya da işletme veri sorumlusu sayılabilir ve görüntüyü ilgisiz kişilere açmak KVKK'nın ilkelerine aykırı olabilir. İkincisi ceza hukuku: özel hayata ilişkin görüntülerin ifşası ve kişisel verilerin hukuka aykırı yayılması ayrı suç tipleridir. Üçüncüsü kişilik hakları: "hırsız" diye etiketlenen kişi, suçlu olduğu mahkemece kesinleşmediği için hakaret, iftira ve tazminat tartışmalarını gündeme getirebilir.

Hukuki değerlendirme olayın somut koşullarına göre değişir. Bu yazı genel bilgilendirmedir, hukuki danışmanlık değildir; kendi olayınız için bir avukata danışmanız gerekir.

Kamera görüntüsü KVKK'da kişisel veri midir?

Yüzü, plakası ya da kıyafetiyle bir kişinin kimliğinin belirlenebildiği her kamera görüntüsü kişisel veridir. 6698 sayılı Kanun'un 3. maddesi kişisel veriyi "kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi" olarak tanımlar; kayıt, saklama, aktarma ve "elde edilebilir hâle getirme" de veri işleme sayılır. Yani görüntüyü bir sosyal medya hesabında yayımlamak da kanunun anlamıyla bir veri işleme faaliyetidir.

Kanunun 4. maddesi her işlemede şu ilkelere uyulmasını zorunlu kılar: hukuka ve dürüstlük kurallarına uygunluk, belirli ve meşru amaç, amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma. Kamera genellikle güvenlik amacıyla kurulur; kaydın internete yüklenmesi çoğu zaman bu amacın dışına çıkar. KVKK'nın iş yeri kameralarına ilişkin duyurusunda da kayıtların yetkisiz kişilerle paylaşılmaması ve yalnızca yetkili kişilerin erişimi gerektiği vurgulanır.

Kanunun 28. maddesindeki istisna sık yanlış anlaşılır. Kişisel verilerin yalnızca kişinin kendisiyle ya da aynı konutta yaşayan aile fertleriyle ilgili faaliyetler kapsamında işlenmesi kanun kapsamı dışındadır; ancak bu istisna "üçüncü kişilere verilmemek" ve veri güvenliği yükümlülüklerine uyulmak kaydına bağlıdır. Görüntüyü bir gruba ya da herkese açık bir hesaba koymak üçüncü kişilere açmak anlamına gelir.

Rıza ve meşru menfaat: paylaşım için hukuki dayanak var mı?

KVKK'nın 5. maddesine göre kişisel veri, ilgili kişinin açık rızası olmadan işlenemez; rıza aranmayan haller kanunda tek tek sayılmıştır. Hırsızlık şüphelisinden açık rıza alınması gerçekçi olmadığı için paylaşımın dayanağı olarak genellikle "hakkın tesisi, kullanılması veya korunması" ya da "veri sorumlusunun meşru menfaati" akla gelir.

Bu iki dayanak kolay uygulanmaz. Hakkın korunması, delilin yetkili makama sunulmasıyla ilgilidir; görüntüyü halka açmak çoğunlukla bu amaç için zorunlu görülmeyebilir. Meşru menfaat ise ilgili kişinin temel hak ve özgürlüklerine zarar vermemek kaydına bağlıdır ve ölçülülük aranır. Kolluğa teslim gibi daha az müdahaleci bir yol varken geniş kitleye yayın yapmanın ölçülü sayılıp sayılmayacağı tartışmalıdır.

Sonuç olarak paylaşımı "hırsızdır, hak etti" mantığıyla haklı çıkarmak güvenli bir dayanak değildir. Her somut olayı değerlendirecek makam; savcılık, mahkeme ya da KVKK Kurulu'dur.

TCK'da hangi suçlar gündeme gelebilir? Madde 134, 135 ve 136

Görüntü paylaşımı Türk Ceza Kanunu'nun (5237) özel hayat ve kişisel veri maddelerine girebilir; hangi maddenin uygulanacağına olayın niteliğine göre mahkeme karar verir. Aşağıdaki madde konuları ve ceza aralıkları mevzuat.gov.tr'deki güncel metne göre özetlenmiştir.

Madde 134/2 "özel hayata ilişkin görüntü veya seslerin hukuka aykırı olarak ifşasını" düzenler ve iki yıldan beş yıla kadar hapis öngörür; ifşanın basın ve yayın yoluyla yapılması hâlinde de aynı ceza uygulanır. Madde 134/1 ise özel hayatın gizliliğinin ihlalini (görüntü ya da ses kaydıyla ihlalde cezanın bir kat artırıldığı) kapsar. Bir hırsızlık eyleminin "özel hayat" sayılıp sayılmayacağı, görüntünün nerede ve nasıl alındığına göre değişir; ev içi, merdiven boşluğu ya da aile görüntüleri gibi alanlarda risk artar.

Madde 136 kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişiyi iki yıldan dört yıla kadar hapisle cezalandırır. Madde 135 ise hukuka aykırı olarak kişisel verilerin kaydedilmesini düzenler. 6698 sayılı Kanun'un 17. maddesi de kişisel verilere ilişkin suçlarda TCK'nın 135 ila 140. maddelerinin uygulanacağını belirtir.

Soruşturma usulü maddeye göre değişir. TCK 139'a göre özel hayatın gizliliğini ihlal gibi suçlar şikâyete bağlıdır; verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme (136) ise şikâyete bağlı suçlar arasında sayılmaz. Hangi maddenin gündeme geleceği ve cezanın somut olayda ne olacağı yargılamada belirlenir.

Hakaret, iftira, masumiyet karinesi ve yanlış kişiyi suçlama riski

Görüntünün altına "hırsız" yazmak, kişiye somut bir suç isnat etmek anlamına gelir; suçluluğu hükümle belli olmayan kişiyi bu şekilde etiketlemek hakaret veya iftira tartışması doğurabilir. Anayasa'daki masumiyet karinesi uyarınca suçluluğu hükme bağlanıncaya kadar kimse suçlu sayılamaz; şüpheli olarak yakalanan biri bile mahkeme kararına kadar suçlu değildir.

TCK 125, onur, şeref ve saygınlığı rencide edebilecek somut bir fiil veya olgu isnadını hakaret sayar ve üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörür; hakaretin alenen işlenmesi hâlinde ceza altıda bir oranında artırılır. İnternet paylaşımı çoğu kez "alenen" sayılır. Kanunda isnat edilen fiilin ispatı hâlinde cezaya hükmedilmeyeceği yönünde bir hüküm de bulunur; ancak ispat yükü paylaşan kişiye geçer ve bu kolay bir savunma değildir.

TCK 125, onur, şeref ve saygınlığı rencide edebilecek somut bir fiil veya olgu isnadını hakaret sayar ve üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörür; hakaretin alenen işlenmesi hâlinde ceza altıda bir oranında artırılır. İnternet paylaşımı çoğu kez "alenen" sayılır. TCK 127'ye göre isnat edilen suç oluşturan fiil ispatlanırsa ceza verilmez; ancak hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet yoksa ispat talebinin kabulü, fiilin doğruluğunun anlaşılmasında kamu yararı bulunmasına ya da şikâyetçinin ispata razı olmasına bağlıdır. Bu nedenle "görüntüde zaten hırsızlık yapıyor" savunması kendiliğinden yeterli sayılmaz.

TCK 267, işlemediğini bildiği hâlde bir kişiye hukuka aykırı bir fiil isnat ederek hakkında soruşturma başlatılmasını sağlamaya çalışanı iftira suçu kapsamında bir yıldan dört yıla kadar hapisle cezalandırır; madde basın ve yayın yoluyla yapılan isnadı da kapsar. İftira, kişinin suçsuz olduğunu bilerek isnat etmeyi gerektirir; yine de yanlış kişiyi ima eden ya da bağlamı eksik bırakan paylaşımlar ciddi sorun yaratır. Buna karşılık TCK 128, yargı mercileri ve idari makamlar nezdindeki başvuru ve şikâyetlerde gerçek ve somut vakıalara dayanan isnatları korur; yani polise ya da savcılığa gitmek ile internette yayın yapmak hukuken aynı kefeye konmaz.

Kişilik haklarına saldırı hukuk yoluyla da gündeme gelebilir. Türk Borçlar Kanunu'nun 58. maddesi, kişilik hakkı zedelenen kişinin manevi tazminat isteyebileceğini, hâkimin ayrıca saldırıyı kınayan bir kararın yayımlanmasına hükmedebileceğini düzenler.

Kamera görüntüsüne bakarak kişiyi tanıdığını düşünmek yanılma payı taşır; düşük çözünürlük, gece görüntüsü, maske, kapüşon ve benzer kıyafet yanlış eşleştirmeye yol açabilir. Yanlış kişi etiketlendiğinde zarar yalnızca itibarla sınırlı kalmaz; tehdit, darp ve dışlanma gibi sonuçlar doğabilir ve sorumluluk paylaşanın üzerinde kalır.

İnternette yayılan görüntü kopyalanır, ekran görüntüsü alınır ve silinse bile dolaşmaya devam eder. Paylaşımı sonradan silmek zararı ortadan kaldırmaz; ancak ihtilaf hâlinde pişmanlık ve hızlı düzeltme mahkemece dikkate alınabilir.

Doğru yol: kaydı yedekleyin, kolluğa ve savcılığa verin

Hukuken en güvenli yol, görüntüyü yayınlamak yerine koruyup yetkili makama teslim etmektir; kaydın delil değeri de böylece korunur. Delil olarak kullanım ve bütünlük adımları için kamera kaydı delil olarak kullanılır mı? yazısına bakabilirsiniz.

• Olay anını içeren kaydı kaydedicinin üzerine yazılmadan önce dışa aktarın; orijinal dosyayı değiştirmeyin ve bir kopyasını ayrı bir ortamda saklayın (yedekleme için RAID ve yedekli depolama rehberi).
• Olayın tarih, saat ve kamera bilgilerini not edin; kaydedici saatinin doğru olup olmadığını da yazın.
• Polise (155) ya da jandarmaya başvurun; kayıt başka kişilerin görüntüsünü de içeriyorsa bunu bildirin ve ihtiyaç hâlinde savcılığa suç duyurusunda bulunun.
• Kaydı yalnızca yetkili makama ve olayla doğrudan ilgili kişilere verin; teslim tutanağı ya da yazılı kayıt isteyin.
• Kaydı ilgisiz kişilerle, mahalle veya site gruplarıyla paylaşmaktan kaçının; paylaşım gerekçeli ve ölçülü olmak zorundadır.

Kolluk görüntünün yayımlanmasını isterse ne yapılır?

Polis ya da jandarma şüpheliyi aramak için görüntünün kamuya duyurulmasını istiyorsa, yayını kendi başınıza değil kolluğun talebi doğrultusunda ve yazılı olarak yapmanız daha güvenlidir. Kaydı kolluğa teslim edersiniz; yayına ilişkin talebin kimden geldiğini, hangi görüntüyü ve hangi kanalları kapsadığını belgelemek ileride gerekçenizi gösterir. Bu belge sorumluluğu tek başına ortadan kaldırmayabilir, ama kamu makamının talebiyle yapılan ölçülü bir paylaşım ile kişisel inisiyatifle yapılan paylaşım hukuken aynı değildir.

Telefonla gelen sözlü bir istek, yetkilinin kimliği doğrulanmadan işleme alınmamalıdır. Görüntüde ilgisiz üçüncü kişiler varsa yüzlerini maskelemek ve yalnızca gerekli kısmı paylaşmak ölçülülük ilkesine uygundur.

Kendi kişisel verilerinizin, yani sizin görüntünüzün kayıtlarda yer alması durumunda kaydı isteme haklarınız için kamera kaydına erişim başvurusu yazısı yol gösterir.

Yüzü bulanıklaştırmak ve kamu yararı tartışması

Yüzü bulanıklaştırmak veya maskelemek riski azaltır ama sıfırlamaz. Kişi kıyafeti, yürüyüşü, aracı ya da çevresi nedeniyle yine tanınabiliyorsa görüntü kişisel veri olmaya devam eder; kimliği "belirlenebilir" olduğu sürece KVKK'nın tanımı geçerlidir. Anonim hâle getirme, kanuna göre kişinin başka verilerle eşleştirilse bile hiçbir şekilde ilişkilendirilememesi anlamına gelir; basit bir bulanıklaştırma bunu her zaman sağlamaz.

Kamu yararı savı da tartışmalıdır. Toplumun bilgilendirilmesi ya da başka mağdurların önlenmesi gibi amaçlar ileri sürülebilir; ama bunun için görüntünün herkese açık yayımlanması gerekip gerekmediği, kolluğun daha ölçülü yollarının kullanılabilirliği ve kişinin kimliğinin açıkça gösterilmesinin zorunluluğu yargı makamlarınca ayrıca değerlendirilir. Basın ve yayın yoluyla yayımlanması durumunda TCK 134/2'de aynı cezanın öngörüldüğü de unutulmamalıdır.

Özet olarak bulanıklaştırma, kolluğun talebi ve ölçülülük gibi önlemler riski azaltabilir, ancak hukuka uygunluğun garantisi değildir. Bu yüzden şüphe duyulan durumlarda hukuki destek almak makuldür. Özel hayat sınırları için özel hayatın gizliliği ve kamera yazısı da ilgili bir kaynaktır.

Bayifi'nin bu konudaki yeri

Bayifi bu konuda hukuki görüş vermez; kamera sistemini kurduran ya da yenileyen işletmeler için bölgesindeki kurulumcuları /bayiler sayfasından bulmak, kurulumcu ve toptancılar için ise anlık stoklu ürünleri /pazar üzerinden görmek mümkündür. Firmanızı dizine eklemek için /kaydol sayfası kullanılabilir. Kaydın uzaktan erişim ve veri sorumluluğu tarafı için kurulumcunun uzaktan erişiminde KVKK rehberine bakılabilir.