Ev Yaptırırken Kamera ve Alarm İçin İnce Tesisat Hazırlığı: Sıva Öncesi Yapılacaklar

Sıva öncesi hangi hazırlıklar sonradan söküp kırmayı önler?

Sıvadan önce yapılacak hazırlık, duvarın içinde boş boru, merkezi bir kablo noktası ve doğru güzergâhtır; çünkü kablo geçişi sıvadan sonra pahalı bir tadilata dönüşür. Kamera, alarm, diafon ve ağ hatları ince tesisatın bir parçasıdır ve elektrik kablolarıyla aynı anda planlanırsa duvara tek bir kez dokunulur.

Yeni yapıda kablolu çözüm neredeyse hiçbir zaman sorun çıkarmaz; asıl sorun, kablo yolunu düşünmeden sıvanmış bir evde ortaya çıkar. Kablolu ve kablosuz sistem arasındaki tercihin ayrıntısı için kablolu mu kablosuz alarm sistemi mi rehberine bakabilirsiniz; ancak kablosuz sistem seçecek olsanız bile kamera, panel ve switch için güç ve ağ hattı gerekir.

Aşağıdaki liste, sıvadan önce sorulması gereken başlıkların özetidir ve sonraki bölümlerde tek tek açılır.

• Kamera noktaları: her nokta için çekme telli boş boru, merkeze doğru.
• Kablo odası: Cat6 hatların toplandığı, havalandırılan ve prizli bir pano veya dolap yeri.
• Pencere ve kapılar: alarm kontağı için doğrama kasasında kablo payı veya geçiş.
• Zayıf akım ayrımı: ağ, alarm ve diafon hatları için kuvvetli akımdan ayrı boru.
• Ana pano: güvenlik sistemi için ayrı, etiketli sigorta hattı ve UPS yeri.
• İnternet girişi: fiber sonlandırma noktası ile kablo odası arasında boş boru.

Kamera noktaları için boş boru ve çekme teli nasıl hazırlanır?

Her kamera noktasına bir boş boru döşemek, kabloyu bugün çekmeseniz bile geleceğe yatırım yapmaktır. Uygulamada spiral (esnek) boru ve PVC boru kullanılır; boru içine çekme teli veya çekme kılavuzu bırakılır ki kablo sonradan sökmeden geçirilebilsin.

Boru güzergâhı mümkün olduğunca düz ve az dirsekli olmalıdır; yaygın uygulamada kabloların bükülme yarıçapı çapının dört katının altına düşmemeli ve boru doluluk oranı yaklaşık yüzde 40'ı geçmemelidir. Tek ağ kablosu için küçük çaplı boru yeter, fakat ileride ikinci bir kablo eklenebilecek noktalarda bir boy büyük boru seçmek rahatlık sağlar.

Kamera noktası seçerken yalnız bugünkü planı değil, bahçe cephesini, garaj girişini, çatı eteğini ve arka kapıyı da düşünün. Kamera yüksekliği, kutu yeri ve görüş açısı kurulumcunun keşfinde netleşir; boru ise duvarın içinde kutu hizasında biter ve kutunun içi kapatılmaz.

• Boruyu kamera yüksekliğinde (genellikle saçak altı) bitirin, ucunu su girmeyecek şekilde kapatın.
• Çekme teli bırakın; telin iki ucunu etiketleyin ve notunu planlara işleyin.
• Dirsek sayısını azaltın; arka arkaya iki dirsekten sonra çekme kutusu planlayın.
• Boru uçlarını sıva sırasında tıkamamak için geçici tıpa ile koruyun.

Cat6 ve PoE için merkezi kablo odası veya panosu neden gerekir?

Merkezi bir kablo odası, bütün kamera ve ağ hatlarının tek noktada birleşmesini sağlar ve NVR, PoE switch, modem ve UPS'in düzgün çalışacağı yeri verir. PoE kameralar güç ve görüntüyü tek ağ kablosundan alır; bu yüzden hatların toplandığı yerde switch ve kayıt cihazı bulunur.

Ethernet bakır kablolamada kanal uzunluğu sınırı 100 metredir (genellikle 90 metre sabit hat ve 10 metre bağlantı kablosu olarak hesaplanır); bu sınır PoE için de geçerlidir. PoE güç sınıfları IEEE 802.3af (en çok yaklaşık 15,4 W), 802.3at (yaklaşık 30 W) ve 802.3bt (60 W ve 90 W'a kadar) olarak tanımlanır. Kablo seçiminin ayrıntısı Cat6 ve koaksiyel kablo seçimi yazısında vardır.

Kablo odası için seçilecek yer; yağış, nem ve sıcaktan uzak, havalandırılan, kapısı kilitlenebilen ve 230 V prizi bulunan bir köşe olmalıdır. Banyo duvarı, çatı arası ve kazan dairesi gibi nemli veya sıcak yerler elektronik cihaz için uygun değildir. Küçük bir ev için duvara gömülü bir yapılandırma panosu ya da dolap yeterlidir.

• Panonun önüne açılabilir bir alan bırakın; cihazlara ileride ulaşılabilmelidir.
• Her kamera hattı için merkeze ayrı Cat6 kablosu planlayın; kabloların başlarını etiketleyin.
• Pano içine en az bir 230 V priz ve havalandırma payı koyun.
• Kamera sayısı artsa bile hat sayısını baştan kamera adedinden birkaç fazla düşünün.

Zayıf akım ve kuvvetli akım kabloları neden ayrı geçirilmeli?

Zayıf akım hatlarını kuvvetli akım kablolarından ayrı boruda ve mümkünse ayrı güzergâhta geçirmek, parazit kaynaklı görüntü bozulmasını ve alarm yanlışlarını önler. Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği, normal koşullarda insan ve eşyalar için tehlikeli akımların oluşmadığı tesisleri zayıf akım tesisi olarak tanımlar ve yapıların iç tesisleri arasında çağrı, alarm, anten ve telefon tesislerini sayar.

Yönetmeliğin incelenen metninde zayıf akım ile kuvvetli akım boruları arasındaki mesafeye dair sayısal bir değer bulunmadığı için bu rehber kendiliğinden bir santimetre değeri vermez. Bina içi bilgi teknolojisi kablolamasının planlanması ve uygulaması için EN 50174-2 standardı kullanılır; standart güç kablolarıyla etkileşim konusunda genel tavsiyeler verir ve ayırma mesafesi kablo tipine, ekranlamaya ve güç hattına göre değişir. Bu nedenle somut mesafe, proje aşamasında elektrik tesisatçısı ve kurulumcu tarafından belirlenmelidir.

Uygulamadaki temel kurallar şunlardır: zayıf ve kuvvetli akım kabloları aynı boruda taşınmaz, paralel giden hatlar mümkün olduğunca birbirinden uzak tutulur ve kesişmeler dik açıyla yapılır.

• Ağ, alarm, diafon ve kamera kabloları için ayrı boru kullanın; 230 V kabloyla aynı boruya koymayın.
• Kuvvetli akım kablosuyla uzun mesafe paralel gitmekten kaçının; kesişmeyi dik yapın.
• Aydınlatma, motor ve sürücü yüklerinin yanından geçen hatları ekranlı kabloyla koruyun.
• Asansör motoru, pompa ve klima besleme hatlarını ağ kablolarından uzak tutun.

Alarm kontakları, diafon ve kapı zili hattı için ne planlanır?

Alarm manyetik kontakları için pencere ve kapı doğramasında kablo geçişi veya kablo payı bırakmak, sonradan doğrama delmeyi engeller. Doğramalar fabrikada üretildiğinden bu karar, doğrama siparişi verilmeden önce alınmalıdır; üreticiye kontak yeri ve kablo çıkışı bildirilirse uygulama çok kolaylaşır.

Kablolu alarm hatlarının sıvaya gömülü bir kutuda toplanması, panele tek tek sonlanması ve hattın etiketlenmesi bakım için önemlidir. Alarm sistemlerinin genel gereksinimleri EN 50131 serisinde tanımlıdır; hangi cihazların kablolu, hangilerinin kablosuz olacağı karma yapıda keşifte netleşir.

Diafon ve kapı zili hattı da boş borudan geçirilmelidir. Dairede panel, iç ünite ve kapı açma rölesi için gerekli kablo sayısı sistem tipine göre değişir; iki telli ve IP diafon hatlarının farkı iki telli ve IP diafon rehberinde anlatılır. IP diafon seçilecekse ağ kablosu için de boru ayrılmalıdır.

• Her pencere ve dış kapı için kontak noktası ve doğrama içi kablo yolunu üreticiyle yazılı belirleyin.
• Hareket dedektörü ve siren için tavan veya köşe yüksekliğinde boş boru bırakın.
• Panel yerini giriş kapısına yakın ama gizli bir noktada seçin; klavye yeri girişe yakın olsun.
• Diafon dış paneli için kapı yanında, kamera ve kilit için ek boru hattını unutmayın.

Dış cephe ve bahçe aydınlatmasıyla kamera aynı yerde nasıl planlanır?

Dış cephe aydınlatması ile kamera noktalarını aynı güzergâhta ama ayrı borularla planlamak hem işçilik hem de hasar riskini azaltır. Kamera ve aydınlatma aynı direğe ya da aynı saçak altına gelebilir; fakat 230 V aydınlatma kablosu ile ağ kablosu aynı boruda geçirilmez.

Bahçe aydınlatması gece kamera görüntüsünü iyileştirir ve karanlık köşeleri azaltır; kamera yerini seçerken ışığın doğrudan merceğe vurmaması, ışığın yansıma yapmayacağı açıda durması ve ışık kaynağının kamera görüş alanını aydınlatması gözetilmelidir. Bahçede toprak altına döşenen boruların derinliği ve su yalıtımı elektrik tesisatçısıyla belirlenir; ağ kablosu için dış ortama dayanıklı kablo kullanılır.

Dış mekân ekipmanında IEC 60529 standardındaki IP koruma sınıfı, su ve toza karşı dayanımı gösterir; dışarıda kullanılacak kamera, kutu ve bağlantı noktalarında bu sınıfa dikkat edilmelidir.

• Aydınlatma direği veya duvar armatürü yanına ayrı bir boru bırakarak kamera için güç ve ağ hattını ayırın.
• Bahçe kutularında su geçirmez bağlantı elemanları ve drenaj payı bırakın.
• Garaj kapısı, kapı girişi ve çevre duvarında ek boru için birkaç yedek hat planlayın.
• Aydınlatma sensörü ve kamera hareket algılaması birbirini tetiklemeyecek biçimde konumlandırılsın.

Ana panoda ayrı sigorta, UPS yeri ve internet girişi nasıl planlanır?

Güvenlik sistemi için ana panoda ayrı ve etiketli bir sigorta hattı ayırmak, bir başka cihazın arızasında kameraların ve alarmın kapanmasını engeller. Hat, ışık anahtarı veya evden çıkarken kapatılan bir grupla bağlanmamalıdır; ayrıntılar güvenlik sistemi ve elektrik tesisatı rehberinde anlatılmıştır.

UPS için kablo odasında hava alan, yere yakın ve prizli bir yer bırakılır; kesintisiz güç kaynağı, elektrik kesilince kayıt cihazı ve switch'i bir süre ayakta tutar. UPS seçimi ve süre hesabı için güvenlik sistemlerinde UPS ve enerji yazısına bakın.

İnternet girişi konumu uzaktan erişim ve bulut kaydı için kritik bir noktadır. Fiber sonlandırma noktası (ONT veya modem) çoğu evde kablo odasından uzak bir yerde bırakılır; oysa kablo odasıyla bu nokta arasında boş bir boru bırakmak, modemi merkeze taşımayı kolaylaştırır. Fiber kabloların bükülmeye hassas olduğu ve sıkı dirsek kaldırmadığı unutulmamalıdır.

• Ana panoda güvenlik hattı için ayrı sigorta ve gerekiyorsa uygun kaçak akım koruması isteyin; seçimi elektrik tesisatçısı yapar.
• UPS ve switch için kablo odasında aynı sigorta hattından beslenen prizler planlayın.
• İnternet sağlayıcı girişinden kablo odasına boş boru döşeyin; fiber için geniş dirsek payı bırakın.
• Fiber sonlandırma noktasını mümkünse kablo odasına yakın seçin ve sağlayıcıya bildirin.

Sıva öncesi keşif neden kurulumcudan istenmelidir?

Sıva öncesi keşif, kamera ve alarm noktalarının inşaat aşamasında kesinleştiği tek andır; bu yüzden elektrik ustasından bağımsız olarak bir güvenlik kurulumcusundan yazılı keşif istemek doğru adımdır. Kurulumcu, duvar planı üzerinde kamera yüksekliği, dedektör yeri, kablo yolu ve panel konumunu işaretler.

Keşif sırasında kurulumcuyla elektrik tesisatçısı arasında koordinasyon sağlanır: kim hangi boruyu döşeyecek, hangi hat hangi kutuya gidecek ve ne zaman sıva yapılacak netleşir. Bu işi iki ayrı ekip yürütüyorsa tek bir plan paylaşmak karışıklığı önler.

Fiyatı etkileyen faktörler arasında kamera sayısı, kablo uzunluğu, duvar malzemesi ve erişim zorluğu bulunur; bu nedenle yazılı keşif ve kalem kalem teklif istemek gerekir.

• Elektrik projesi ve mimari plan üzerinde kamera, alarm, diafon ve ağ noktalarını işaretletin.
• Keşif sonucunda boru güzergâhlarını ve kablo sayısını yazılı alın.
• Sıvadan önce boruları fotoğraflayın; konumları ileride işinize yarar.
• Kablolama bitince hatları etiketleyip şemasını teslim alın.

Bayifi bu konuda nasıl yardımcı olur?

Bayifi, kurulumcu bulmak isteyen ev sahibine il il firma dizini sunar: bayiler sayfasından ve il rehberlerinden bölgenizdeki firmaları görüp sıva öncesi keşif için iletişime geçebilirsiniz.

Kurulumcular toptancıların anlık stoklu ürünlerini pazar bölümünden görebilir; güvenlik alanında çalışan firmalar kaydol sayfasından kayıt açabilir.