Döviz Bürosu Güvenlik Sistemi: Kasa, Kamera, Sessiz Panik Butonu ve Alarm İzleme Nasıl Kurgulanır?

Kamera ve görüntü kayıt zorunluluğunun kaynağı nedir?

Döviz bürolarında kamera ve görüntü kayıt sistemi zorunluluğu, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2018-32/45) içinden gelir. Tebliğ, 30 Ocak 2018 tarihli ve 30317 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır; yetkili müesseselerin kuruluş, şube açma, faaliyet ve denetim esaslarını Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkisi altında düzenler ve Merkez Bankası da bu müesseselerde inceleme yapabilir.

Tebliğin kamera maddesi (Madde 26) 2021 ve 2025 değişiklikleriyle bugünkü hâlini almıştır. Maddede sayılan yükümlülükler şunlardır; güncel madde numaralarını ve ayrıntıları Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın yayımladığı metinden teyit edin:

• Kamera ve görüntü kayıt sistemi çalışır şekilde kurulu bulundurulur; kayıtlar, kayıt tarihinden itibaren en az 2 yıl saklanır.
• Faaliyete ara verilen dönemlerde sistem çalışır durumda bırakılır; tadilat gibi kapatma gerektiren zorunlu durumlarda Bakanlığa önceden bilgi verilir.
• Sistemin çalışıp çalışmadığı her gün kontrol edilir; arızalar Bakanlığa ve bakımı üstlenen firmaya bildirilir.
• Sistemin tebliğ şartlarına uygun kurulduğunu gösteren belge, kurulumu yapan firmadan alınır.
• Kayıtlar haftalık olarak yedeklenir; yedek, iş yerinden farklı bir yerde veya bulut hizmetinde, aynı görüntü kalitesinde ve en az 2 yıl tutulur.
• Denetim sırasında denetim elemanlarının ve yetkili mercilerin istediği kamera görüntüleri verilir.

Giriş nasıl tasarlanır: çift kapılı giriş ve kapı kilidi arası

Giriş tasarımı, soygun anında bürodaki herkesin yaşadığı en kısa süreyi uzatmak için yapılır: silahlı soygun, tezgâh üzerinden nakde uzanma, müşteri çıkışında kapkaç ve içeriden bilgi alınarak planlanan olaylar farklı önlemler ister. Bayifi fiyat vermez; bu rehber yalnızca sistem kurgusunu ve kurulumcunun keşif listesini anlatır.

Çift kapılı giriş (sas), aynı anda yalnızca bir kapının açılmasına izin veren bir kilit mantığıdır; amaç, içeri giren kişiyi tezgâha varmadan önce kısa süre bekletmek ve görmektir. Dış kapı kapanıp kilitlendikten sonra iç kapı tezgâhtaki görevli tarafından uzaktan açılır; iki kapının birlikte açık kalması engellenir.

Sasın içine bakan bir kamera, kişinin yüzünü kapalı bir alanda ve sabit mesafeden kaydettiği için en değerli görüntü noktalarından biridir. Dış kapıda çalışma saatine göre bekleme süresi, iç kapıda ise yalnızca görevlinin kullanabileceği uzaktan açma düğmesi tanımlanır.

Sasın en kritik tasarım noktası acil çıkıştır. Kapı kilitleri, elektrik kesintisinde ve yangında içeridekilerin çıkışını engellememeli; kaçış yolu gereklilikleri Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve yerel itfaiye görüşü çerçevesinde keşifte netleştirilmelidir. Elektrikle çalışan kilit türünün (enerji verince kilitleyen veya enerji kesilince kilitleyen) seçimi bu yüzden yazılı olarak kayda geçmelidir.

Kurşun geçirmez cam ve para geçiş çekmecesi nasıl seçilir?

Tezgâh camının sınıfı, tehdit düzeyine göre belirlenir ve ürün üzerindeki test sınıfıyla belgelenir. Atışa dayanıklı camlar için EN 1063 standardı kullanılır; sınıflar BR1'den BR7'ye kademelendirilir ve el silahı sınıfları düşük numaralılardır. Darbe ve balyoz gibi el aletiyle saldırıya dayanım ise EN 356 (P1A–P8B) ile ölçülür. Pencere, kapı ve panjur gibi tamamlanmış yapı elemanları için EN 1522 sınıflandırması ve EN 1523 deney yöntemi geçerlidir.

Cam tek başına yeterli değildir; çerçeve, tezgâh ve duvar bağlantısı da aynı sınıfı taşımalıdır. Çözümün en zayıf halkası genellikle camın kenarı, alt tezgâh birleşimi veya para geçiş deliğidir. Bu yüzden ürün belgesi cam, çerçeve ve montaj bütünü için istenmelidir.

Para geçiş çekmecesi, nakit ve belgenin kapalı bir hazne üzerinden iki yöne taşınmasını sağlar. Çekmece açıkken karşı taraf kapalı kalır, böylece iki yön aynı anda açılmaz. Camla birlikte çalışan konuşma ünitesi (interkom veya mikrofonlu delik) ses iletimini sağlar; çekmecenin balistik sınıfı camla aynı olmalı ve ürün belgesinde yazılı bulunmalıdır.

Kasa alarmı: kasa, kasa odası ve nakit düzeni

Kasa koruması, kasanın direnç sınıfı ile alarm dedektörlerinin birlikte düşünülmesini gerektirir. Kasalar EN 1143-1 standardına göre direnç derecesiyle sınıflandırılır; derece yükseldikçe hırsızlığa karşı dayanım artar. Sigorta şirketleri genellikle kasa için asgari bir derece ve alarm bağlantısı ister, bu yüzden poliçe şartları keşfin ilk girdisi olmalıdır.

Kasa alarmında kullanılan başlıca dedektörler şunlardır: kasa kapı kontağı, kasa yüzeyine veya içine konan titreşim (sismik) dedektörü, kasa odası için hareket dedektörü ve duvar-tavan kırma girişimi için ek koruma. Panel tarafında kasa bölgesi, mesai içinde bile devrede kalabilen ayrı bir bölge olarak tanımlanabilir.

Nakit düzeni de güvenlik önlemidir. Tezgâhta bulunan nakit tutarını gün içinde sınırlayan bir iç prosedür, kasa açma işlemlerini kayıt altına alan bir kamera açısı ve kasa giriş-çıkışlarının belgelenmesi hem soygun kaybını azaltır hem de denetimde işi kolaylaştırır. Tebliğ de müşteri ile iş yerinde yapılan fiziki teslimler dışındaki kasa giriş ve çıkışlarının sevk irsaliyesi gibi belgelerle kayda alınmasını ister.

Sessiz panik butonu ve polise veya izleme merkezine bağlantı

Sessiz panik butonu, basıldığında yerinde siren veya ışık çalıştırmadan izleme merkezine ya da belirlenen kişilere alarm gönderen hold-up (soygun) tetikleyicisidir. Sessiz olması, soyguncuyu tahrik etmemek ve görevliye zaman kazandırmak içindir.

Hırsız ve soygun alarm sistemlerinin genel gereksinimleri EN 50131-1 serisinde tanımlıdır; güvenlik derecesi 1'den 4'e kadar kademelendirilir ve para taşıyan işyerlerinde genellikle üst dereceler tercih edilir. Alarm iletim yollarının gereksinimleri EN 50136, alarm izleme merkezinin işletimi ise EN 50518 ile ilgilidir; hangi derecenin uygun olduğu risk analizi ve sigorta şartıyla belirlenir.

Butonların yerleşimi için pratik kural, her çalışanın tezgâhta durduğu yerden fark edilmeden erişebilmesidir. Aşağıdaki maddeler keşifte işe yarar:

• Her çalışma noktasında tezgâh altında diz veya el hizasında bir buton; kasa odasında ve sasın yanında ek buton.
• Yanlış basmayı önlemek için iki tuşa aynı anda basma veya 2 saniye basılı tutma gibi bir tetik mantığı.
• Kablosuz butonlarda pil durumu ve sinyal denetimi; panelde yedek akü ve mümkünse hem GSM hem internet olmak üzere çift iletim yolu.
• Butona basıldığında görüntülü teyit yapılacaksa izleme merkezinin hangi kamera görüntüsünü göreceğinin yazılı belirlenmesi ve bunun aydınlatma metninde belirtilmesi.
• Alarmın düşme ve polise yönlendirme prosedürünün izleme merkeziyle yazılı sözleşmede netleştirilmesi; polise doğrudan otomatik aktarım olanağı yere göre değiştiği için bu konu izleme firmasına sorulmalıdır.
• Aylık test ve çalışanlara yılda en az bir kez soygun anı davranış talimatı (sakin kalma, direnmeme, butona gizlice basma).

Tezgâh üstü kamera nasıl konumlandırılır ve çözünürlük nasıl hesaplanır?

Tezgâh kamerasının amacı, kişiyi tanıyacak ve para hareketini gösterecek netlikte görüntü almaktır; bunun ölçüsü piksel yoğunluğudur. IEC EN 62676-4 uygulama kılavuzu, hedefe göre yaklaşık değerler verir: algılama için 25, gözlem için 62, tanıma için 125 ve kimlik teşhisi için 250 piksel/metre. Tezgâh ve sas gibi kritik noktalarda kimlik teşhisinin üzerinde bir hedef konulması iyi bir uygulamadır.

Hesap yöntemi basittir: piksel yoğunluğu = yatay çözünürlük ÷ sahne genişliği (m); sahne genişliği = 2 × mesafe × tan(yatay görüş açısı ÷ 2). Örneğin 2560 piksel yatay çözünürlüklü bir kamera, 90 derecelik görüş açısıyla 1,5 metre uzaktaki bir sahneyi 3 metre genişlikte görür ve yoğunluk yaklaşık 853 piksel/metre olur. Aynı kamera 4 metreden bakarsa sahne 8 metreye çıkar ve yoğunluk yaklaşık 320 piksel/metreye düşer.

Konumlandırmada şu noktalar öne çıkar: müşteri yüzünü gören göz hizasına yakın bir kamera, tezgâh yüzeyini ve para sayımını gösteren üst açı, sas ve dış kapıyı kapsayan bir kamera ve kapı dışında müşteri çıkışını izleyen bir kamera. Dışarıdan gelen güçlü gün ışığı için geniş dinamik aralık (WDR) özelliği, gece görüşü için ise kızılötesi aydınlatma düşünülmelidir. Kameraların güç ve veri ihtiyacı için PoE (IEEE 802.3af/at) çoğu kurulumda uygun çözümdür ve UPS ile desteklenmelidir.

Ses kaydı kararı ve kayıtların saklanması

Döviz bürosu kamerasına ses kaydı eklemek varsayılan bir seçenek değildir, çünkü kamera maddesinin yasal dayanağı görüntü kaydı içindir. Kişisel Verileri Koruma Kurulu, işyerinde güvenlik kamerasıyla ses kaydı alınmasına ilişkin 2023/2007 sayılı kararında görüntü kaydını güvenlik amacıyla uyumlu bulmuş, ses kaydı için ise Kanun'un 5. maddesindeki işleme şartlarını karşılayan bir dayanak görmemiştir. Bu nedenle ses kaydı gerekiyorsa hukuk danışmanıyla gerekçe, kapsam ve aydınlatma ayrıca belgelenmelidir.

Görüntü kaydında ise zorunlu olan, kameranın bulunduğunu gösteren bilgilendirme levhasıdır; kamera çalışanlara ve müşterilere görünür biçimde bildirilmelidir. Erişim yetkisi yöneticiyle sınırlandırılmalı ve izlemeler kayıt altına alınmalıdır. Silme talepleri ile zorunlu saklama süresinin çakışması için ilgili rehbere bakılabilir: kamera görüntüsünün silinmesini istemek ve saklama süresi çakışması.

Depolama kapasitesi, saklama süresinden hesaplanır: depolama (GB) = bitrate (Mbps) × 0,125 × 86.400 × gün sayısı ÷ 1.000. Ortalama 1 Mbps ile çalışan bir kamera günde yaklaşık 10,8 GB, 730 günde yaklaşık 7,9 TB üretir. Dört kameralı bir sistemde bu yaklaşık 31,5 TB eder ve haftalık yedek de aynı süre tutulacağı için ikinci bir kopya kapasitesi gerekir. H.265 sıkıştırma ve hareket temelli kayıt bu ihtiyacı düşürebilir, ancak tebliğin istediği görüntü kalitesinden ödün verilmemelidir.

Kurulumcu için keşif kontrol listesi

Keşif, ürün seçiminden önce tehdit senaryosunu ve mevzuat gereklerini çıkaran bir saha çalışmasıdır. Aşağıdaki liste sırasıyla izlenebilir:

• Müşterinin faaliyet grubunu ve işyerinin sigorta poliçesindeki güvenlik şartlarını yazılı olarak öğrenin.
• Giriş akışını çizin: dış kapı, sas, iç kapı, tezgâh ve kaçış yolu; kilit türünü acil çıkışa göre seçin.
• Balistik cam, çerçeve, tezgâh ve para geçiş çekmecesi için aynı sınıfı gösteren ürün belgesini isteyin.
• Kasa direnç derecesini, sabitleme biçimini ve kasa odasının duvar-tavan yapısını kontrol edin.
• Panik butonu noktalarını çalışanlarla birlikte ayakta ve oturarak deneyin; tetik mantığını ve iletim yollarını belirleyin.
• Alarm izleme merkeziyle iletim yolu, görüntülü teyit ve olay sonrası prosedürü yazılı kurun.
• Her kamera için hedefi (tanıma veya kimlik teşhisi) belirleyip piksel yoğunluğunu hesaplayın.
• Kayıt cihazı kapasitesini 730 gün için hesaplayın ve haftalık yedeğin nereye alınacağını, günlük kontrolü kimin yapacağını belirleyin.
• Kurulum sonunda tebliğin istediği uygunluk belgesini, test tutanaklarını ve aydınlatma levhası konumlarını teslim edin.

Bayifi bu konuda nerede yardımcı olur?

Bayifi, güvenlik kamerası, alarm ve geçiş kontrol kurulumcuları ile toptancıları buluşturan bir B2B pazar yeri ve il il firma dizinidir. Döviz bürosu veya benzeri nakit işyeri için kurulumcu aramak isterseniz bayiler sayfasından il rehberlerine bakabilirsiniz; kayıtlı firmaları bayi haritasında da görebilirsiniz.

Kamera, kayıt cihazı, alarm paneli ve panik butonu gibi ürünlerin toptancılardaki anlık stoklarına pazar sayfasından ulaşılır; tek talep ile birden fazla toptancıdan teklif istenebilir. Firmanızı eklemek için kaydol sayfası kullanılır. Benzer nakit ve kayıt riskleri için ayrıca banka şubesi, ATM ve PTT güvenliği, kuyumcu güvenlik sistemleri ve panik butonu ve acil durum sistemleri rehberlerine bakılabilir.