Contact ID ve SIA Nedir? Alarm Paneli İzleme Merkezine Hangi Olay Kodlarını Gönderir

Contact ID ve SIA nedir, panel izleme merkezine ne gönderir?

Contact ID ve SIA, alarm panelinin ürettiği olayı izleme merkezindeki alıcıya (receiver) anlaşılır bir mesaj olarak ileten iki yaygın raporlama biçimidir. Panel bir dedektör tetiklendiğinde, sistem kurulduğunda ya da çözüldüğünde, bataryası zayıfladığında veya elektrik kesildiğinde bunu "ne oldu, nerede oldu, hangi abone" bilgisiyle kodlayıp gönderir. Merkezdeki yazılım bu kodu çözer ve operatörün ekranına metin olarak yansıtır.

Burada mesajın içeriği ile taşıyıcı kanal ayrı kavramlardır. İçerik Contact ID ya da SIA biçimindedir; kanal ise telefon hattı (PSTN), GSM ya da IP olabilir. Aynı Contact ID mesajı bugün telefon hattında sesli tonlarla, IP üzerinde ise bir ağ paketi içinde taşınabilir. Kanal tarafı için GSM ve IP alarm iletişim modülleri rehberine, merkezin işleyişi için alarm izleme merkezi nedir yazısına bakabilirsiniz.

Mesajın yalnızca panel tarafında üretilmesi yetmez; alıcı tarafında da aynı abone numarasının tanımlı olması gerekir. Merkez, gelen numarayı kendi müşteri kaydıyla eşleştirir; eşleşme yoksa olay "tanımsız abone" olarak düşer ve operatör kime ulaşacağını bilemez.

Contact ID mesajının yapısı: abone, olay kodu, bölge ve kullanıcı

Contact ID mesajı sabit uzunlukta bir rakam dizisidir ve her bölümün sabit bir anlamı vardır. Ademco kökenli olan bu biçim, SIA tarafından DC-05 adıyla standartlaştırılmıştır; yaygın dökümantasyonda 4 haneli abone numarası ile başlayan 16 haneli yapı olarak anlatılır (ayrıntıları kullandığınız panelin ve alıcının belgesinden doğrulayın).

Bir mesajın bölümleri sırasıyla şöyledir:

• Abone numarası (ACCT): Genellikle 4 hane; olayın hangi müşteriye ve hangi paneline ait olduğunu söyler.
• Mesaj tipi: Contact ID için tipik olarak "18" değeri kullanılır.
• Olay niteliği (qualifier): 1 hane. Yaygın kullanımda 1 yeni olay, 3 olayın normale dönüşü (restore), 6 ise önceden var olan durumun sürdüğü anlamına gelir; doğrula.
• Olay kodu (XYZ): 3 hane. Hırsızlık, yangın, panik, sabotaj, sistem arızası gibi olay türünü belirtir.
• Grup/bölüm (GG): 2 hane. Birden fazla bölümlü (partition) panelde olayın hangi bölümde olduğunu gösterir.
• Bölge veya kullanıcı numarası (CCC): 3 hane. Alarm olaylarında tetiklenen bölge, kurma/çözme olaylarında işlemi yapan kullanıcı numarasıdır.
• Sağlama toplamı (checksum): 1 hane. Yaygın tanımda mesaj rakamları ile toplamın 15'e tam bölünmesini sağlayacak şekilde seçilir; 0 rakamı toplamda 10 sayılır.

Gelen raporu okumak: örnek Contact ID mesajı

Gelen raporu çözmek için mesajı bölümlerine ayırmak yeterlidir. Örnek olarak kaynaklarda geçen biçimde şu mesajı alalım: 1234 18 1131 01 015 8.

Adım adım okuma şöyledir:

• 1234: Abone numarası. Merkez bu numarayı müşteri kaydıyla eşleştirir.
• 18: Mesaj tipi, yani Contact ID.
• 1 (qualifier): Yeni olay.
• 131: Olay kodu; yaygın tabloda çevre (perimeter) hırsızlık alarmı. Doğrula.
• 01: Bölüm 1.
• 015: Bölge 15. Operatör ekranında bu numara tanımlı bölge adıyla (örneğin "depo arka kapı") görünür.
• 8: Sağlama basamağı. Rakamlar toplanırken 0 yerine 10 alınırsa 1+2+3+4+1+8+1+1+3+1+10+1+10+1+5+8 = 60 eder; 60, 15'e bölünür ve mesaj geçerlidir.

Tipik olay kodları: hırsızlık, yangın, panik, tamper, AC kaybı, açılış-kapanış

Aşağıdaki kodlar Contact ID kod tablolarında yaygın olarak listelenen standart gruplardır; kullanım için güncel SIA DC-05 belgesi ve alıcı yazılımının tablosuyla doğrula. Üreticiye özgü ya da ek kodlar bu rehberde ele alınmamıştır; panel ve alıcı belgeniz bu konuda belirleyicidir.

Yaygın olay kodları:

• 110: Yangın alarmı (doğrula).
• 120: Panik alarmı (doğrula).
• 130: Hırsızlık alarmı; 131 çevre, 132 iç mekân gibi alt kodlar kullanılır (doğrula).
• 137: Sabotaj (tamper) (doğrula).
• 301: AC (şebeke elektriği) kaybı (doğrula).
• 302: Düşük sistem bataryası (doğrula).
• 350: İletişim sorunu grubu; 354 gönderim başarısızlığı olarak geçer (doğrula).
• 381: Kablosuz dedektörde gözetim kaybı (doğrula).
• 401: Kullanıcı ile açma/kapama; qualifier 1 açılış, 3 kapanış olarak kullanılır, bölge alanında kullanıcı numarası görünür (doğrula).
• 570: Bölge atlatma (bypass) (doğrula).
• 602: Periyodik test raporu (doğrula).

SIA (DC-03 / DC-09) nedir ve Contact ID'den farkı nedir?

SIA protokolü, Security Industry Association'ın tanımladığı olay raporlama biçimidir ve Contact ID'den farkı, kodların rakam yerine kısa harf kodlarıyla (ör. burglary için BA) ve daha esnek alanlarla taşınmasıdır. Dijital iletişim standardı DC-03 olarak, IP üzerinden olay iletimi ise DC-09 olarak bilinir; belge numaralarını ve sürümlerini SIA'nın güncel listesinden doğrula.

SIA DC-09, mesajı IP ağı üzerinden (TCP ya da UDP) izleme merkezine taşıyan çerçevedir. Bu çerçeve içinde iki ana veri biçimi kullanılır: SIA-DCS ve ADM-CID. Yani Contact ID, DC-09 üzerinde de taşınabilir; panel ayar menülerinde bu seçenek çoğunlukla "Contact ID over IP" ya da "SIA over IP" olarak ayrı ayrı bulunur.

DC-09 mesajlarında alıcı her pakete onay (ACK) ya da ret (NAK) yanıtı verir. Mesajlar AES ile şifreli biçimde de gönderilebilir; 128, 192 ve 256 bit anahtarlar için sırasıyla 32, 48 ve 64 onaltılık karakter girilir. Panel ile alıcının anahtarı aynı olmalıdır.

Özetle fark şudur:

• Contact ID: Sabit uzunlukta rakam dizisi; abone, olay kodu, bölüm ve bölge/kullanıcı numarası. Çok geniş panel ve alıcı desteği vardır.
• SIA: Harf tabanlı olay kodları ve daha esnek alanlar; IP raporlamada DC-09 çerçevesinde, isteğe bağlı şifreyle taşınır.
• İkisi de aynı amaca hizmet eder: Olayı, hangi abonede, hangi bölgede olduğuyla birlikte merkeze iletmek. Hangisinin seçileceğini alıcının desteklediği biçim belirler.

PSTN, GSM ve IP kanallarında hangi protokol kullanılır?

Kanal ne olursa olsun mesajın içeriği Contact ID ya da SIA kalır; değişen yalnızca taşıma biçimidir. Eski kurulumlarda analog telefon hattı (PSTN) üzerinden ton tabanlı Contact ID yaygındı. GSM modüllerde olay, GPRS/4G veri bağlantısı üzerinden IP paketi olarak ya da modülün desteklediği başka bir yolla gönderilir. Ethernet/Wi-Fi modüllerde ise IP üzerinden, çoğunlukla DC-09 çerçevesinde aktarılır.

Güvenilirlik açısından panellerin birden fazla yol kullanması yaygındır: birincil kanal olarak IP, yedek olarak GSM tanımlanır. ICT gibi üreticilerin belgelerinde birincil ve ikincil kanalların IP adresi, port ya da ikisinin farklı olması ve mümkünse farklı internet bağlantıları kullanması önerilir. Alarm iletim sistemlerinin güvenilirlik sınıfları EN 50136 serisi standartlarda tanımlanır.

IP kanalında panel için sabit ya da rezerve bir adres düzeni, kararlı raporlama için faydalıdır. Bu konuda kamera sistemi IP planı ve DHCP rezervasyonu mu statik IP mi yazılarındaki mantık alarm paneli için de geçerlidir.

Panel programlamada abone kodu, alıcı IP/port ve periyodik test ayarı

Raporlamanın çalışması için panelde üç ayar grubu birlikte doğru girilmelidir: abone kodu, alıcı adresi ve gözetim (test) ayarı. Menü adları panel markasına göre değişir; aşağıdaki başlıklar genel mantığı verir ve ayrıntı için üretici belgesine bakılmalıdır.

Ayar sırası şöyledir:

• Abone kodu (account / client code): İzleme merkezinin size verdiği numara. Alıcı kayıtlı numarayı bekler; ICT belgesinde olduğu gibi kod uzunluğu protokolün izin verdiği sınırla kısıtlıdır ve baştaki sıfırlar atılabilir. Merkezden gelen numarayı birebir girin.
• Rapor formatı: Merkezin desteklediği biçim seçilir: Contact ID, SIA ya da bunların IP üzerindeki karşılıkları.
• Alıcı IP adresi ve port: Merkez size alıcı adresini ve portu bildirir. Port alıcıdaki tanımla birebir aynı olmalıdır. Birincil ve ikincil alıcı için ayrı girişler bulunur.
• Protokol ve şifre: DC-09 kullanılıyorsa TCP ya da UDP tercihi ve gerekiyorsa AES anahtarı iki tarafta aynı olmalıdır.
• Periyodik test raporu (supervision / heartbeat): Panelin belirli aralıklarla merkeze "hattım ayakta" mesajı göndermesi. Contact ID tarafında bu genellikle 602 (periyodik test) koduyla yapılır; bazı panellerde ayrıca saniye cinsinden yoklama (poll) süresi vardır ve iki tarafta aynı olmalıdır.
• İletişim hata raporu: Yoklama art arda başarısız olursa panelin hangi kodla ve hangi bölgeyle hata bildireceği belirlenir.
• Deneme: Tüm ayarlardan sonra merkezle iletişime geçip test sinyali gönderin ve alıcıda abone adının doğru göründüğünü doğrulayın.

Bölge numarasının doğru tanımlanması operatörü nasıl etkiler?

Bölge numarası, merkezdeki operatörün alarmın hangi dedektörden geldiğini anladığı tek alandır; bu yüzden dedektör bazında doğru ve eksiksiz tanımlanması olay yorumunu doğrudan etkiler. Panel yalnızca "130 olayı, bölge 015" der; bölgenin salon kapısı mı yoksa depo penceresi mi olduğunu operatör merkezdeki bölge listesinden öğrenir.

Yanlış ya da karışık tanımlamanın tipik sonuçları şunlardır:

• Panelde 15. bölge dedektörü depoda, merkez kaydında ise salonda görünüyorsa operatör müşteriye ve polise yanlış konum bildirir.
• Bir dedektör için bölge türü yanlış seçilirse (örneğin 24 saat sabotaj bölgesi yerine gecikmeli giriş bölgesi) olay kodu da farklı gelir ve yorum değişir.
• Aynı bölgeye birden fazla dedektör bağlanırsa operatör hangisinin tetiklendiğini ayıramaz; bu yüzden her dedektöre ayrı bölge numarası verilmesi gerekir; merkezin bu bilgiyi nasıl kullandığı alarm izleme merkezi yazısında anlatılır.
• Kurma/çözme raporlarında kullanıcı numarası karışırsa kimin ne zaman açtığı izlenemez.
• Bölge listesi güncellenmeden dedektör eklenir ya da taşınırsa merkez eski bilgiye göre yönlendirir; her değişiklikte listeyi merkezle paylaşın.

Bayifi bu konuda nerede devreye girer?

Bayifi, alarm ve güvenlik sistemleri alanında kurulumcu ile toptancıyı buluşturan bir pazar yeri ve il il firma dizinidir. Panel programlama ve izleme merkezi bağlantısı için bölgenizdeki kurulumcuları bayiler sayfasından il bazında inceleyebilirsiniz.

Alarm paneli, iletişim modülü ve dedektör gibi ürünleri toptan temin etmek isteyen firmalar pazar bölümünde stoklu ürünleri görebilir; kurulumcu ya da toptancı olarak kayıt için kaydol sayfası kullanılır.