Ana Akış ve Alt Akış (Main Stream / Sub Stream) Nedir? Kamerada Hangi Ayar Ne İşe Yarar?

Ana akış ve alt akış nedir?

Ana akış (main stream) ve alt akış (sub stream), tek bir kameranın aynı sensörden aynı anda ürettiği, çözünürlüğü ve bit hızı birbirinden bağımsız ayarlanabilen iki ayrı video kanalıdır. Kamera görüntüyü içeride iki ya da üç kez ayrı ayrı sıkıştırır ve her birini ağa ayrı bir akış olarak verir; yani alt akış, ana akışın sonradan küçültülmüş bir kopyası değil, kameranın kendi işlemcisinde üretilen ikinci bir videodur.

Ana akış kaydın kalitesini belirler: kameranın desteklediği en yüksek ya da seçilen yüksek çözünürlük, kayıt için uygun kare hızı ve daha yüksek bit hızı kullanır. Alt akış ise ekranda hızlı açılan, az veri tüketen ve zayıf cihazlarda bile akıcı çalışan hafif bir görüntüdür. Birçok üreticinin arayüzünde bu iki akış 'Main Stream' ve 'Sub Stream' adlarıyla ayrı sekmelerde bulunur.

Bu ayrım kullanıcıya genellikle görünmez. Kayıt cihazı ya da uygulama hangi akışı çekeceğini kendisi seçer; fakat kurulumda bu seçim doğru yapılmamışsa telefonda yavaş açılan görüntü, donan mozaik ekran ve gereksiz dolan internet hattı gibi sorunlar ortaya çıkar.

Üçüncü akış (third stream) ne işe yarar?

Üçüncü akış, bazı kamera modellerinde bulunan ve kendi çözünürlük, kare hızı ve bit hızı ayarı olan ek bir video kanalıdır; hangi işe ayrılacağı kullanıcıya ve üreticinin yazılımına bağlıdır. Üreticilerin veri sayfalarında bazı modeller için 'Third Stream' ayrı bir satır olarak listelenir, bazı modellerde ise yalnızca iki akış bulunur; özellik sabit değildir.

Üçüncü akış, ana akışla aynı üst sınırlara kadar ayarlanabilen bir model görülebileceği gibi alt akış kadar hafif kullanılabilen bir model de olabilir. Bu yüzden 'üçüncü akış her zaman şöyle çalışır' demek doğru olmaz; kameranın kılavuzu ve arayüzü esas alınmalıdır.

• Orta kalite izleme: telefonda alt akıştan daha net, ana akıştan daha hafif bir görüntü gerektiğinde.
• İkinci kayıt veya yedek kayıt: farklı bir yazılıma ya da buluta farklı bir çözünürlükte akış verilmesi için.
• Üçüncü taraf yazılım: görüntü yönetim yazılımı, analitik sunucu ya da ekran duvarı için ayrı bir akış ayırmak amacıyla.
• Not: Bazı menülerde üçüncü akış varsayılan olarak kapalı ya da gizli olabilir; etkinleştirme adımı model ve yazılım sürümüne göre değişir.

Canlı izlemede neden alt akış kullanılır?

Canlı izlemede alt akış kullanılır, çünkü telefonun ekranı küçüktür, internet hattının yükleme (upload) hızı sınırlıdır ve ana akış bu hatta ve telefon işlemcisine gereğinden fazla yük bindirir. Ekranda 6 inçlik bir görüntü için 4 megapiksellik ana akışı taşımak, hem veri hem çözme (decode) gücü bakımından boşa harcamadır.

Uzaktan izlemede darboğaz çoğunlukla kameraların bağlı olduğu hattın upload hızıdır. Bir kamerayı ana akışla izlemek birkaç Mbps gerektirirken aynı kameranın alt akışı çok daha küçük bir değerle taşınabilir. Hesabı ayrıntılı görmek için kamera için internet hızı ve bant genişliği rehberine bakabilirsiniz.

Mobil uygulamalar bu yüzden çoğu zaman liste ve küçük ekran görünümünde alt akışı, tam ekran ya da 'HD' seçeneğinde ise ana akışı çeker. Uygulamada 'SD/HD' ya da 'akıcı/net' gibi bir seçenek varsa, genellikle alt akış ile ana akış arasında geçiş yapar. Telefondan izleme kurulumunun tamamı için kamerayı telefondan izleme yazısını okuyabilirsiniz.

Kayıt cihazı hangi akıştan kayıt alır?

Varsayılan yapılandırmada kayıt cihazı (NVR) kaydı ana akıştan alır ve canlı izlemenin hangi akıştan yapılacağını ayrıca ayarlar. Böylece diske yüksek kaliteli görüntü yazılırken, ekranda aynı anda onlarca kamera hafif akışlarla gösterilebilir.

Kayıt kalitesi ana akıştaki çözünürlük, kare hızı ve bit hızı ayarına bağlıdır; alt akışın bu ayarlarla ilgisi yoktur. Alt akışı çok yüksek ya da ana akışı çok düşük ayarlamak sık yapılan bir hatadır. Disk süresi hesabı da ana akışın bit hızı üzerinden yapılır; formül ve örnekler için kamera bit hızı ve kare hızı ayarı rehberi kullanılabilir.

Bazı kayıt cihazlarında alt akışı da ayrıca kaydetme seçeneği bulunur. Bu seçenek, geriye dönük uzun süre düşük kalitede kayıt tutmak gibi özel senaryolar için kullanılır; ancak olay anında yüzü ya da plakayı seçebilmek için esas kayıt ana akıştan alınmalıdır.

ONVIF profilleri hangi akışı seçer?

ONVIF'te bir kamera, her biri farklı video ayarlarına bağlı birden fazla medya profili sunabilir ve kayıt cihazı ya da yazılım istediği profilin akış adresini (RTSP) kameradan ister. Pratikte kameranın ONVIF üzerinden verdiği profiller, ana akış ve alt akış gibi kameranın kendi akışlarına karşılık gelir; hangi profilin hangi akışı taşıdığı üreticiye ve modele göre değişir.

ONVIF Profil S, IP tabanlı video sistemlerinde kameradan istemciye video akışı gönderme ve akışı yapılandırma ile talep etme gereksinimlerini tanımlar. Profil T ise H.264 ve H.265 sıkıştırması ile gelişmiş video akışını kapsar. Profil adları akışın çözünürlüğünü veya kalitesini belirlemez; sadece cihazların birbiriyle hangi işlemleri yapabileceğini söyler.

Farklı marka bir kamerayı ONVIF ile kayıt cihazına eklediğinizde cihaz genellikle ilk profili ana, ikinci profili alt akış olarak kullanır. Eşleşme beklediğiniz gibi değilse kamera arayüzünde profillerin çözünürlüklerini kontrol edin ve gerekirse kayıt cihazında akış seçimini elle değiştirin. ONVIF profillerinin farkı için ONVIF nedir rehberine göz atabilirsiniz.

Çoklu ekranda (16'lı mozaik) donma ve gecikme neden olur?

Çoklu ekranda donma ve gecikme, aynı anda çok sayıda yüksek bit hızlı akışın ağdan taşınması ve izleyen cihazın bunları çözmeye yetişememesi yüzünden olur. 16 kameralı bir mozaik ekranda her kamera ana akışla gösterilirse 16 ayrı yüksek çözünürlüklü video aynı anda çözülmesi gerekir; bu, çoğu bilgisayarın, kayıt cihazının ve telefonun sınırını aşar.

Basit bir örnekle hesaplanabilir. Her kameranın ana akışı yaklaşık 4 Mbps ise 16 kamera için toplam 16 × 4 = 64 Mbps akış gerekir. Alt akışlar yaklaşık 0,5 Mbps ise toplam 16 × 0,5 = 8 Mbps olur. Aradaki sekiz kata yakın fark hem ağ yükünü hem de işlemci yükünü doğrudan azaltır. Bu rakamlar örnektir; gerçek değerler kameranın ayarına göre değişir.

Kayıt cihazlarının teknik özelliklerinde 'çözme kapasitesi' ya da 'decoding' bilgisi verilir; örneğin bir cihaz belirli sayıda kanalı belli bir çözünürlükte aynı anda görüntüleyebilir. Mozaik ekranı yüksek çözünürlüklü akışlarla zorlamak bu kapasiteyi aşar. Büyük ekranlarda her hücre için ana akış gerekmediği, yalnızca tek kameraya tam ekran geçildiğinde ana akışın seçilmesinin yeterli olduğu unutulmamalıdır. Belirtilerin ve çözüm sırasının tamamı için kamera görüntüsü donuyor ve gecikiyor rehberine bakın.

Alt akış için ayar önerileri

Alt akış için genel yönerge düşük çözünürlük, orta kare hızı ve kısıtlı bit hızıdır; aşağıdaki aralıklar başlangıç içindir ve kameranın kılavuzundan doğrulanmalıdır. Her üretici ve model farklı seçenekler sunar; bazı modellerde alt akış çözünürlüğü belirli bir değerle sınırlıdır (örneğin 704 × 576 gibi), bazılarında ise daha yüksek seçilebilir.

Ayar yaparken önce alt akışın hangi işte kullanılacağına karar verin: yalnızca telefondan hızlı bakış mı, çok kameralı mozaik mi, yoksa ikisi birden mi? Telefon için daha düşük, büyük bir mozaik ekranı için orta değerler uygundur. Ana akışın ayarları için kare hızı ve I-frame aralığı kavramlarını anlatan bit hızı ve kare hızı rehberi aynı mantığı izler.

• Çözünürlük: genellikle 640 × 360 ile 704 × 576 (D1) arasında; geniş ekranlı mozaik için bazı modellerde 1280 × 720 de seçilebilir.
• Kare hızı: çoğu izleme senaryosu için yaklaşık 10–15 FPS yeterlidir; akıcılık gerekiyorsa 15–25 FPS kullanılabilir.
• Bit hızı: yaklaşık 256–1024 Kbps aralığı sık kullanılır; çözünürlük yükseldikçe üst sınır artırılabilir.
• Bit hızı türü: hatta yük sınırı istendiğinde sabit (CBR) ya da üst sınırlı değişken (VBR) tercih edilir.
• Kodek: alt akış da H.264 veya H.265 seçilebilir; izleyen cihaz (eski telefon, tarayıcı) H.265'i çözemiyorsa alt akışı H.264 yapmak uyumluluğu artırır.
• I-frame aralığı: kare hızına yakın bir değer, görüntünün açılma süresini kısaltır.
• Ana akış karşılaştırması: 2–8 megapiksel kameralarda ana akış için sık görülen değerler 2–8 Mbps civarıdır; kayıt amacına göre ayarlanır ve model verileriyle doğrulanmalıdır.

Sorun giderme: ayar sırası

Donma ve bulanıklık şikâyetinde en hızlı yöntem, hangi akışın izlendiğini ve o akışın ayarlarını kontrol etmektir. Sorunu önce yerel ağda, sonra uzaktan izleyerek ayırmak, sorunun kamerada, ağda ya da uygulamada olduğunu anlamayı kolaylaştırır.

• 1. Yerel ağdan dene: aynı Wi-Fi'da sorun yoksa darboğaz internet hattında ya da bulut bağlantısındadır.
• 2. Uygulamada akış seçimini kontrol et: SD/HD, akıcı/net gibi seçenekleri alt akışa al.
• 3. Alt akış ayarlarını aç: çözünürlüğü, kare hızını ve bit hızını yukarıdaki aralıklara göre düzenle.
• 4. Alt akışın açık olduğunu doğrula: kamera arayüzünde alt akış etkin olmalı.
• 5. Kodeki kontrol et: telefon ya da tarayıcı H.265'i çözemiyorsa alt akışı H.264 yap.
• 6. Kayıt cihazı yükünü izle: mozaik ekranda tüm kameralar ana akışta ise canlı izlemeyi alt akışa çevir.
• 7. Ana akışı değiştirmeden önce kayıt ihtiyacını düşün: kayıt kalitesini yalnızca izleme sorunu yüzünden düşürmek gerekmez.

Bayifi'de kurulumcu ve ürün bulmak

Akış ayarlarının doğru yapılması kurulumun parçasıdır; ağ, kayıt cihazı ve kamera uyumunu birlikte değerlendiren bir kurulumcu bu işi keşif aşamasında planlar. Bayifi'de bölgenizdeki firmaları bayi listesinden inceleyebilir, kamera ve kayıt cihazı gibi ürünler için toptancıların stoklu ürünlerine pazar sayfasından bakabilirsiniz.